Katolik-Laik Tartışması Bağlamında Ortaya Çıkan Bir Disiplin Olarak Fransa’da Dinler Tarihinin Oluşum Süreci

Ramazan Adıbelli

TR EN

Katolik-Laik Tartışması Bağlamında Ortaya Çıkan Bir Disiplin Olarak Fransa’da Dinler Tarihinin Oluşum Süreci

Öz

Bilimsel bir disiplin olarak Dinler Tarihinin tarihi betimlenirken genellikle Friedrich Max Müller’in Introduction to the Science of Religion (1873) adlı eseri başlangıç noktası kabul edilmekte ve bu tarihten başlanarak bu disiplinin tarihsel gelişim safhaları kronolojik sırayla ele alınmaktadır. Bu yaklaşım, Dinler Tarihinin her ülkede kendine has şartlar altında geliştiği ve kurumsallaştığı gerçeğine yeterince vurgu yapmadığı gibi sanki bu disiplin ortak bir gelişim safhasından geçmiş izlenimi uyandırmaktadır. Oysa diğer bilim dallarında olduğu gibi Dinler Tarihi, Avrupa’da ülküden ülkeye farklı tarihsel, sosyal ve kültürel bağlamlarda ortaya çıktığı için doğal olarak da farklı şekillerde değerlendirilmektedir. Örneğin Fransa’daki Dinler Tarihi anlayışı ve bu disiplininin işlevi ve akademik camiada onu algılayış biçimi diğer Avrupa ülkelerinden oldukça farklıdır. Bu çalışmanın amacı Fransa’da Dinler Tarihi disiplininin oluşum sürecini ortaya koyarak bu farklılıkların nedenlerini açıklığa kavuşturmaktır.

Anahtar Kelimeler

Dinler Tarihi, Fransa, Katolik Kilisesi, Laiklik, Teoloji, Protestanlık.

Kaynakça

“Le Musée Guimet à Paris”, Revue de l’Histoire des Religions, 6:12 (1885), s. 302–305.
“Le Musée Guimet jugé à l’étranger”, Revue de l’Histoire des Religions, 5:9 (1884), s. 111–114.
“Notice sur le musée religieux fondé à Lyon par M. Émile Guimet”, Revue de l’Histoire des Religions, 1:1 (1880), s. 392–393.
“Notice sur le musée religieux fondé à Lyon par M. Émile Guimet”, Revue de l’Histoire des Religions, 1:2 (1880), s. 107–122.
Adıbelli, Ramazan, “Monoteizm ve Yüce Varlık Konusunda Wilhelm Schmidt ile Raffaele Pettazzoni Arasındaki Tartışma”, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 50:2 (2009), s. 113–152.
Alphandéry, Paul, “Albert Réville”, Revue de l’Histoire des Religions, 27:54 (1906), s. 401– 423.
Anderson, James M., Daily Life during the French Revolution, Greenwood Press, Westport 2007.
Antes, Peter, “A survey of new approaches to the study of religion in Europe”, New Approaches to the Study of Religion Volume 1: Regional, Critical, and Historical Approaches, Peter Antes et al. (eds.), Walter de Gruyter, Berlin & New York 2004, s. 43–61.
Baubérot, Jean, “Avant-propos”, Cent ans de sciences religieuses en France, Jean Baubérot et al., Cerf, Paris 1987, s. 9–14.
Baubérot, Jean, “Deux institutions de science des religions en France: la Section des Sciences Religieuses de l'Ecole Pratique des Hautes Etudes (EPHE), le Groupe de Sociologie des Religions”, Modern Societies & the Science of Religions: Stu- dies in Honour of Lammert Leertouwer, Gerard A. Wiegers & Jan G. Platvoet (eds.), Brill, Leiden 2002, s. 55–66.

Birnbaum, Norman, “Des philosophies des religions à une sociologie des religions”, Intro- duction aux sciences humaines des religions, Henri Desroche & Jean Seguy (eds.), Cujas, Paris 1970, s. 259-279.
Borgeaud, Philippe, “L'histoire des religions à Genève: Origines et métamorphoses”, ASDIWAL, 1 (2006), s. 13–22.
Briel, Patricia, Regards sur 2000 ans de Christianisme, Saint-Augustin, Saint Maurice 2000.
Burnouf, Émile, La Science des religions, 4. bsk., Paris 1885.
Cabanel, Patrick, “Les sciences religieuses en Europe et la formation de Franz Cumont”, Mélanges de l'Ecole française de Rome. Italie et Méditerranée, 111:2 (1999), s. 611–621.
Casadio, Giovanni, “Historiography: Western Europe [Further Considerations], Encyclopedia of Religion, Second Edition, c. 6, 2005, s. 4042–4052.
Chadwick, Kay, “Introduction”, Catholicism, Politics and Society in Twentieth-Century France, Kay Chadwick (ed.), Liverpool University Press, Liverpool 2000, s. 1–17.
Damien, André, “Réflexions à propos de la séparation des églises et de l'état”, Revue d'histoire et de philosophie religieuses, 85:2 (2005), s. 195–205.
Daughton, J. P., An Empire Divided: Religion, Republicanism, and the Making of French Colonialism, 1880–1914, Oxford University Press, New York 2006.
De Broglie, Auguste Théodore Paul, Problèmes et conclusions de l'histoire des religions, Paris 1885.
De Brosses, Charles, Du culte des dieux fétiches ou Parallèle de l'ancienne religion de l'Égypte avec la religion actuelle de Nigritie, 1760.
De la Saussaye, P.-D. Chantepie, Manuel d’histoire des religions, Paris 1904.
De la Saussaye, P.-D. Chantepie. Manuel d’histoire des religions, Paris 1904.
De Montclos, Xavier, Histoire religieuse de la France, 2e édition, Presses Universitaires de France, Paris 1990.
Deconchy, Jean-Pierre, “La psychologie des fait religieux”, Introduction aux sciences hu- maines des religions, Henri Desroche & Jean Seguy (eds.), Cujas, Paris 1970, s. 145–174.
Despland, Michel, “Les sciences religieuses en France : des sciences que l’on pratique mais que l’on n’enseigne pas”, Archives de Sciences sociales des religions, 116 (2001), s. 5–25.
Despland, Michel, “Sciences of Religion in France during the July Monarchy (1830–1848)”, Religion in the Making: The Emergence of the Sciences of Religion, Arie L. Molendijk & Peter Pels (eds.), Brill, Leiden 1998, s. 31–43.
Despland, Michel, L'emergence des sciences de la religion. La monarchie de Juillet: un moment fondateur, L’Harmattan, Paris 1999.
Desroche, Henri, “De la sociologie religieuse comme sociologie différentielle”, Introduction aux sciences humaines des religions, Henri Desroche & Jean Seguy (eds.), Cu- jas, Paris 1970, s. 175–199.
Diderot, Denis, & Jean le Rond d'Alembert (eds.), “Sacre”, Encyclopédie ou Dictionnaire raisonné des sciences, des arts et des métiers, c. 29, Genève 1779, s. 636–367.
Doyle, William, The French Revolution: A Very Short Introduction, Oxford University Press, New York 2001.
Dupeux, Georges, “La IIIe République, 1871–1914”, Histoire de la France: Des origines à nos jours, Geoges Duby (ed.), Larousse, Paris 1999, s. 738–763.
Fayet, Aurélien & Michelle Fayet, L’histoire de France: Des origines à nos jours, Deuxième édition, Eyrolles, Paris 2009.
Gardaz, Michel, “Le développement institutionnel des sciences des religions en France au XIXe siècle”, Religiologiques, 11 (1995), s. 95–107.
Grand, E.-D., “Sacre”, La Grande encyclopédie, c. 29, Marcellin Berthelot et al. (eds.), Paris 1901, s. 33–34.
Haine, W. Scott, The History of France, Greenwood Press, Westport 2000.
Holbach, Paul-Henri Thiry d’, Le christianisme dévoilé ou Examen des principes et des effets de la religion chrétienne, Londres 1776.
Hutcheon, Linda & Michael Hutcheon, “Displacement and Anxiety: Empire and Opera,” Imperialisms: Historical and Literary Investigations, 1500–1900, Balachandra Rajan & Elizabeth Sauer (eds.), Palgrave Macmillan, New York 2004, s. 203– 216.
Iacono, Alfonso M., Le fétichisme. Histoire d’un concept, Presses Universitaires de France, Paris 1992.
Jordan, Louis H., Comparative Religion: Its Genesis and Growth, Edinburgh 1905.
Kaegi, Walter E. et al., “Justinian”, The Oxford Dictionary of Byzantium, Alexander P. Khazdan (ed.), c. 2, Oxford University Press, Nex York & Oxford 1991, s. 1083– 1084.
Kippenberg, Hans G., Á la découverte de l’Histoire des Religions, Editions Salvator, Paris 1999.
Kitagawa, Joseph M., “Amerika’da Dinler Tarihi”, Dinler Tarihinde Metodoloji Denemeleri, (Çev.: Mehmet Şahin), Din Bilimleri Yayınları, Konya 2003, s. 13–40.
Kselman, Thomas, “State and religion”, Revolutionary France: 1788–1880, Malcolm Crook (ed.), Oxford University Press, New York 2002, s. 63–92.
Langlois, Claude, “Aux origines des sciences religieuses en France : la laïcisation du savoir sciences-religieuses-en-france%A0-la-laicisation-du-savoir-1810-1886.html, 31.01.2010.
Le Goff, Jacques, “Le christianisme médiéval en Occident du concile de Nicée à la Ré- forme (Début du XVIe siècle)”, Histoire des religions, c. 2, Henri-Charles Puech (ed.), Gallimard, Paris 1972, s. 749–868.
Lefebvre, Georges, The French Revolution : From its origins to 1793, Routledge, London & New York 2005.
Leturcq, Jean-Gabriel, “Guimet Émile”, Dictionnaire des orientalistes de langue française, François Pouillon (ed.), Karthala, Paris 2008, s. 471–472.
Lichtenberger, F.A., “Préface”, Encyclopédie des sciences religieuses, c. 1, Paris 1877, s. i–viii.
Littré, Émile, “De la théologie considérée comme science positive et de sa place dans l’enseignement laïque par Maurice Vernes”, La Revue de philosophie positive, 22 (1879), s. 365–371
McMillan, James, “’Priest Hits Girl’: On the Front Line in the ‘War of Two Frances’”, Culture Wars: Secular-Catholic Conflict in Nineteenth-Century Europe, Christopher Clark & Wolfram Kaiser (eds.), Cambridge University Press, Cambridge 2003, s. 77–101.
McPhee, Peter, The French Revolution 1789–1799, Oxford University Press, New York 2002.
Menin, Nicolas, Cérémonies et prières du sacre des rois de France, Paris 1825.
Meslin, Michel, “Histoire ou science des religions : Le cas français”, Modern Societies & the Science of Religions: Studies in Honour of Lammert Leertouwer, Gerard A. Wiegers & Jan G. Platvoet (eds.), Brill, Leiden 2002, s. 41–54.
Molendijk, Arie L., “Theology: The Institutionalization of the Science of Religion in the Netherlands”, Religion in the Making: The Emergence of the Sciences of Religion, Arie L. Molendijk & Peter Pels (eds.), Brill, Leiden 1998, s. 67–96.
Molendijk, Arie L., The Emergence of the Science of Religion in the Netherlands, Brill, Leiden & Boston 2005.
Müller, F. Max, Introduction to the Science of Religion, London 1873.
O’Brien, Peter, European Perceptions of Islam and America from Saladin to George W. Bush: Europe’s Fragile Ego Uncovered, Palgrave Macmillan, New York 2009.
Peisson, Zéphirin, “A nos lecteurs”, Revue des religions, 1:1 (1889), s. v–viii.
Perry, Marvin et al., Western Civilization: Ideas, Politics, and Society, 9. bsk., Houghton Mifflin, Boston 2009.
Pichon, Thomas Jean, & Nicholas Gobet, Le Sacre et couronnement de Louis XVI, roi de France et de Navarre, dans l'église de Reims, le 11 juin 1775, Paris 1775.
Poulat, Émile & Odile Poulat, “Le développement institutionnel des sciences religieuses en France”, Archives des sciences sociales des religions, 21 :1 (1966), s. 23–36.
Poulat, Émile, “L’institution des ‘sciences religieuses’ en France”, Cent ans de sciences religieuses en France, Jean Baubérot et al., Cerf, Paris 1987, s. 49–78.
Poulat, Émile, “La laïcité en France au vingtième siècle”, Catholicism, Politics and Society in Twentieth-Century France, Kay Chadwick (ed.), Liverpool University Press, Liverpool 2000, s. 18–25.
Poulat, Émile, “Le développement institutionnel des sciences religieuses en France”, In- troduction aux sciences humaines des religions, Henri Desroche & Jean Seguy (eds.), Cujas, Paris 1970, s. 79–98.
Puech, Henri-Charles & Paul Vignaux, “La science des religions en France”, Introduction aux sciences humaines des religions, Henri Desroche & Jean Seguy (eds.), Cu- jas, Paris 1970, s. 9–35.
Réville, Albert, Prolégomènes de l’histoire des religions, 4. bsk., Paris 1886.
Réville, Jean, “Avis aux lecteurs”, Revue de l’Histoire des Religions, 5:9 (1884), s. 1–2.
Réville, Jean, “Leçon d’ouverture du cours d’histoire des religions au Collège de France pronocée le 17 avril 1907, Revue de l’Histoire des Religions, 28:55 (1907), s. 188–207.
Réville, Jean, Les phases successives de l’Histoire des religions, Paris 1909.
Reymond, Bernard, “L’influence allemande sur la pensée protestante en France”, Laval théologique et philosophique, 45:2 (1989), s. 243–254.
Said, Edward W., L’Orientalisme. L’Orient cree par l’Occident, Seuil, Paris 2004.
Schikler, F. de, “France Protestante (Géographie de la)”, Encyclopédie des sciences religieuses, c. 5, F. Lichtenberger (ed.), Paris 1878, s. 54–109.
Sharpe, Eric J., “The study of religion in historical perspective”, Routledge Companion to the Study of Religion, John R. Hinnells (Ed.), Routledge, London & New York 2005, s. 21–45.
Sharpe, Eric J., Comparative Religion: A History, 2. bsk., Dukworth, London 1986.
Stauffer, Richard, “La Réforme et les protestantismes”, Histoire des religions, tome II, Henri-Charles Puech (ed.), Gallimard, Paris 1972, s. 911–1013.
Stausberg, Michael, “The study of religion(s) in Western Europe (I) - Prehistory and history until World War II”, Religion, 37 (2007), s. 294–318.
Thiesse (ed.), Léon, Oeuvres complètes de M. de Voltaire, c. 73, Paris 1831.
Tiele, C.P., “Religions”, The Encyclopaedia Britannica, c. 20, Chicago 1892, s. 358–371.
Trocmé, Étienne, “Le Christianisme des origines au concile de Nicée”, Histoire des reli- gions, c. 2, Henri-Charles Puech (ed.), Gallimard, Paris 1972, s. 185–363.
Valensise, Marina, “Le sacre du roi : stratégie symbolique et doctrine politique de la monarchie française”, Annales Économies, Sociétés, Civilisations, 41:3 (1986), s. 543–577.
Van Hamel, “L’enseignement de l’histoire des religions en Hollande”, Revue de l'histoire des religions, 1:1 (1880), s. 379–385.
Vernes, Maurice, “Introduction”, Revue de l’Histoire des Religions, 1:1 (1880), s. 1–17.
Vernes, Maurice, “La théologie considérée comme science positive et de sa place dans l’enseignement laïque”, La Revue scientifique de la France et de l’étranger, 8:31 (1879), s. 734–736.
Vernes, Maurice, L'histoire des religions. Son esprit, sa méthode et ses divisions. Son enseignement en France et à l'étranger, Paris 1887.
Vollet, E.-H., “Persécution. I. Histoire religieuse”, La Grande encyclopédie, c. 27, Marcellin Berthelot et al. (eds.), Paris 1900, s. 479–481.
Voltaire, Dictionnaire Philosophique, c. 7, Paris 1829.
Waardenburg, Jacques, “Din Bilimlerinin Tarihçesi”, çev. Ramazan Adıbelli, Erciyes Üni- versitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16:1 (2004), s. 281–295.
Waardenburg, Jacques, “View of a Hundred Years’ Study of Religion”, Classical Approaches to the Study of Religion: Aims, Methods and Theories of Religion. 1: Introduction and Anthology, Jacques Waardenburg (ed.), Mouton, The Hague 1973, s. 3–78.
Waardenburg, Jacques, Profiles and International Developments in the Scholarly Study of Religion, Swiss Science Council, Berne 1995.
Weiss, N., “France Protestante (de 1760 à 1789)”, Encyclopédie des sciences religieuses, c. 5, F. Lichtenberger (ed.), Paris 1878, s. 131–191.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ramazan Adıbelli

Yayımlanma Tarihi

1 Haziran 2011

Gönderilme Tarihi

29 Kasım 2015

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2011 Cilt: 11 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA39WU66WP

APA

Adıbelli, R. (2011). Katolik-Laik Tartışması Bağlamında Ortaya Çıkan Bir Disiplin Olarak Fransa’da Dinler Tarihinin Oluşum Süreci. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), 11(2), 149-192. https://izlik.org/JA39WU66WP

AMA

1.Adıbelli R. Katolik-Laik Tartışması Bağlamında Ortaya Çıkan Bir Disiplin Olarak Fransa’da Dinler Tarihinin Oluşum Süreci. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD). 2011;11(2):149-192. https://izlik.org/JA39WU66WP

Chicago

Adıbelli, Ramazan. 2011. “Katolik-Laik Tartışması Bağlamında Ortaya Çıkan Bir Disiplin Olarak Fransa’da Dinler Tarihinin Oluşum Süreci”. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) 11 (2): 149-92. https://izlik.org/JA39WU66WP.

EndNote

Adıbelli R (01 Haziran 2011) Katolik-Laik Tartışması Bağlamında Ortaya Çıkan Bir Disiplin Olarak Fransa’da Dinler Tarihinin Oluşum Süreci. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) 11 2 149–192.

IEEE

[1]R. Adıbelli, “Katolik-Laik Tartışması Bağlamında Ortaya Çıkan Bir Disiplin Olarak Fransa’da Dinler Tarihinin Oluşum Süreci”, Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), c. 11, sy 2, ss. 149–192, Haz. 2011, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA39WU66WP

ISNAD

Adıbelli, Ramazan. “Katolik-Laik Tartışması Bağlamında Ortaya Çıkan Bir Disiplin Olarak Fransa’da Dinler Tarihinin Oluşum Süreci”. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) 11/2 (01 Haziran 2011): 149-192. https://izlik.org/JA39WU66WP.

JAMA

1.Adıbelli R. Katolik-Laik Tartışması Bağlamında Ortaya Çıkan Bir Disiplin Olarak Fransa’da Dinler Tarihinin Oluşum Süreci. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD). 2011;11:149–192.

MLA

Adıbelli, Ramazan. “Katolik-Laik Tartışması Bağlamında Ortaya Çıkan Bir Disiplin Olarak Fransa’da Dinler Tarihinin Oluşum Süreci”. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD), c. 11, sy 2, Haziran 2011, ss. 149-92, https://izlik.org/JA39WU66WP.

Vancouver

1.Ramazan Adıbelli. Katolik-Laik Tartışması Bağlamında Ortaya Çıkan Bir Disiplin Olarak Fransa’da Dinler Tarihinin Oluşum Süreci. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (ÇÜİFD) [Internet]. 01 Haziran 2011;11(2):149-92. Erişim adresi: https://izlik.org/JA39WU66WP

Katolik-Laik Tartışması Bağlamında Ortaya Çıkan Bir Disiplin Olarak Fransa’da Dinler Tarihinin Oluşum Süreci

Öz

Anahtar Kelimeler

Katolik-Laik Tartışması Bağlamında Ortaya Çıkan Bir Disiplin Olarak Fransa’da Dinler Tarihinin Oluşum Süreci

Öz

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

IZ

Kaynak Göster