Research Article

COVID-19 PANDEMİSİNİN SÜRDÜRÜLEBİLİR TÜKETİM DAVRANIŞI ÜZERİNE ETKİLERİ: PANDEMİ ÖNCESİ VE PANDEMİ DÖNEMİ KARŞILAŞTIRMASINA YÖNELİK BİR NİTEL ARAŞTIRMA

Volume: 34 Number: 2 October 24, 2025
TR EN

COVID-19 PANDEMİSİNİN SÜRDÜRÜLEBİLİR TÜKETİM DAVRANIŞI ÜZERİNE ETKİLERİ: PANDEMİ ÖNCESİ VE PANDEMİ DÖNEMİ KARŞILAŞTIRMASINA YÖNELİK BİR NİTEL ARAŞTIRMA

Abstract

Bu çalışmanın amacı tüketicilerin sürdürülebilir tüketime yönelik tutumlarını ve COVID-19 pandemisi sürecinde değişen tüketim davranışlarını keşfetmektir. Araştırma sürecinde yaşanılan Covid-19 salgını, katılımcıların pandemi dönemi değişen tüketim alışkanlıklarını keşfetmek üzere karşılaştırmalı bir analiz yapılmasına zemin hazırlamıştır. Derinlemesine görüşme tekniği kullanılarak 33 katılımcıdan toplanan veriler NVivo14 Programı kullanılarak içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. COVID-19’un ortaya çıkışıyla birlikte, tüketicilerin sağlık ve çevre bilincinde artış gözlenmiş, bu durum sürdürülebilir tüketime yönelik tutumlara olumlu yansımıştır. Pandemi öncesi katılımcıların çevre bilincinin ve çevreci ürünlere yönelik farkındalığın yüksek olduğu gözlenmiş olmasına rağmen bu bilincin satın alma davranışına tamamen yansımadığı tespit edilmiştir. Pandemi sürecinde, sağlıkla ilgili endişelerin artması, tüketicilerin çevreci ürünlerden ziyade hijyen odaklı ürünleri tercih etmelerine neden olmuştur. Ancak, özellikle gıda kategorisinde organik içeriklere duyulan ilginin arttığı dikkat çekmektedir. Gelecek çalışmalarda, kuşaklar arası farklılıkların belirginleştiği tüketim davranışlarının incelenmesi ve işletmelerin organik ürünlerine yönelik tüketici güveninin araştırılması, literatüre anlamlı katkılar sunacaktır.

Keywords

References

  1. Aiguobarueghian, I., Adanma, U. M., Ogunbiyi, E. O., & Solomon, N. O. (2024). Waste management and circular economy: A review of sustainable practices and economic benefits. World Journal of Advanced Research and Reviews, 22(2), 1708–1719. https://doi.org/10.30574/wjarr.2024.22.2.1517
  2. Akyüz, H. Ö., & Aytekin, İ. (2022). Covid-19 sürecinde koruyucu sağlık ve hijyen ürünlerinin satışı ve tüketimi üzerine bir inceleme. Medical Research Reports, 5(1), 27–39.
  3. Allen, M., Dube, O. P., Solecki, W., Aragón-Durand, F., Cramer, W., Humphreys, S., & Kainuma, M. (2018). Special report: Global warming of 1.5 °C. Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), 677. doi:10.1017/9781009157940.003
  4. Baran, J., Kowalczyk, K., & Tereszkiewicz, K. (2024). Determinants of changes in perception of the quality of dairy products by polish consumers. Journal of Entrepreneurship & Sustainability Issues, 12(1). http://doi.org/10.9770/jesi.2024.12.1(20)
  5. Barbier, E. B., & Burgess, J. C. (2017). The Sustainable Development Goals and the systems approach to sustainability. Economics, 11(1), 20170028. https://doi.org/10.5018/economics-ejournal.ja.2017-28
  6. Baş, T., & Akturan, U. (2013). Nitel araştırma yöntemleri, Nvivo ile nitel veri analizi, örnekleme, analiz, yorum. Seçkin Yayıncılık, 2.
  7. Bezerra, A. C. V., Silva, C. E. M. D., Soares, F. R. G., & Silva, J. A. M. D. (2020). Factors associated with people's behavior in social isolation during the COVID-19 pandemic. Ciencia & Saude Coletiva, 25, 2411–2421. DOI: 10.1590/1413-81232020256.1.10792020
  8. Blundell, R., Griffith, R., Levell, P., & O’Connell, M. (2020). Could COVID-19 infect the consumer prices index? Fiscal Studies, 41(2). https://doi.org/10.1111/1475-5890.12229

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Marketing (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 24, 2025

Submission Date

November 21, 2024

Acceptance Date

July 13, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 34 Number: 2

APA
Çabuk, S., & Gür, D. (2025). COVID-19 PANDEMİSİNİN SÜRDÜRÜLEBİLİR TÜKETİM DAVRANIŞI ÜZERİNE ETKİLERİ: PANDEMİ ÖNCESİ VE PANDEMİ DÖNEMİ KARŞILAŞTIRMASINA YÖNELİK BİR NİTEL ARAŞTIRMA. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 34(2), 1423-1443. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1589455
AMA
1.Çabuk S, Gür D. COVID-19 PANDEMİSİNİN SÜRDÜRÜLEBİLİR TÜKETİM DAVRANIŞI ÜZERİNE ETKİLERİ: PANDEMİ ÖNCESİ VE PANDEMİ DÖNEMİ KARŞILAŞTIRMASINA YÖNELİK BİR NİTEL ARAŞTIRMA. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;34(2):1423-1443. doi:10.35379/cusosbil.1589455
Chicago
Çabuk, Serap, and Duygu Gür. 2025. “COVID-19 PANDEMİSİNİN SÜRDÜRÜLEBİLİR TÜKETİM DAVRANIŞI ÜZERİNE ETKİLERİ: PANDEMİ ÖNCESİ VE PANDEMİ DÖNEMİ KARŞILAŞTIRMASINA YÖNELİK BİR NİTEL ARAŞTIRMA”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 34 (2): 1423-43. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1589455.
EndNote
Çabuk S, Gür D (October 1, 2025) COVID-19 PANDEMİSİNİN SÜRDÜRÜLEBİLİR TÜKETİM DAVRANIŞI ÜZERİNE ETKİLERİ: PANDEMİ ÖNCESİ VE PANDEMİ DÖNEMİ KARŞILAŞTIRMASINA YÖNELİK BİR NİTEL ARAŞTIRMA. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 34 2 1423–1443.
IEEE
[1]S. Çabuk and D. Gür, “COVID-19 PANDEMİSİNİN SÜRDÜRÜLEBİLİR TÜKETİM DAVRANIŞI ÜZERİNE ETKİLERİ: PANDEMİ ÖNCESİ VE PANDEMİ DÖNEMİ KARŞILAŞTIRMASINA YÖNELİK BİR NİTEL ARAŞTIRMA”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 34, no. 2, pp. 1423–1443, Oct. 2025, doi: 10.35379/cusosbil.1589455.
ISNAD
Çabuk, Serap - Gür, Duygu. “COVID-19 PANDEMİSİNİN SÜRDÜRÜLEBİLİR TÜKETİM DAVRANIŞI ÜZERİNE ETKİLERİ: PANDEMİ ÖNCESİ VE PANDEMİ DÖNEMİ KARŞILAŞTIRMASINA YÖNELİK BİR NİTEL ARAŞTIRMA”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 34/2 (October 1, 2025): 1423-1443. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1589455.
JAMA
1.Çabuk S, Gür D. COVID-19 PANDEMİSİNİN SÜRDÜRÜLEBİLİR TÜKETİM DAVRANIŞI ÜZERİNE ETKİLERİ: PANDEMİ ÖNCESİ VE PANDEMİ DÖNEMİ KARŞILAŞTIRMASINA YÖNELİK BİR NİTEL ARAŞTIRMA. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;34:1423–1443.
MLA
Çabuk, Serap, and Duygu Gür. “COVID-19 PANDEMİSİNİN SÜRDÜRÜLEBİLİR TÜKETİM DAVRANIŞI ÜZERİNE ETKİLERİ: PANDEMİ ÖNCESİ VE PANDEMİ DÖNEMİ KARŞILAŞTIRMASINA YÖNELİK BİR NİTEL ARAŞTIRMA”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 34, no. 2, Oct. 2025, pp. 1423-4, doi:10.35379/cusosbil.1589455.
Vancouver
1.Serap Çabuk, Duygu Gür. COVID-19 PANDEMİSİNİN SÜRDÜRÜLEBİLİR TÜKETİM DAVRANIŞI ÜZERİNE ETKİLERİ: PANDEMİ ÖNCESİ VE PANDEMİ DÖNEMİ KARŞILAŞTIRMASINA YÖNELİK BİR NİTEL ARAŞTIRMA. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025 Oct. 1;34(2):1423-4. doi:10.35379/cusosbil.1589455