Research Article

SOKULLUZÂDE MEHMED EKREM’İN FENN-İ SERVET (1898) ESERİNDE MODERN İKTİSADİ KAVRAMLARI HALKA AÇIKLAMAK VE ÖĞRETMEK

Volume: 34 Number: 2 October 24, 2025
TR EN

SOKULLUZÂDE MEHMED EKREM’İN FENN-İ SERVET (1898) ESERİNDE MODERN İKTİSADİ KAVRAMLARI HALKA AÇIKLAMAK VE ÖĞRETMEK

Abstract

XIX. yüzyıla kadar Osmanlı İmparatorluğu’nda iktisat tarihi dahil olmak üzere iktisadi konuları içeren başta nasihatnâme/ siyasetnâmeler olmak üzere çeşitli eserler bulunmaktaydı. Klasik dönemde yapılan ilim tasniflerinde iktisata denk düşen ilmin adı İlm-i Tedbir-i Menzil’di. Bu adlandırma, 19. yüzyılda Avrupa’dan aktarılan yeni bilgilerin, kavramların ve tekniklerin yanı sıra Osmanlı dışındaki dünyanın tanınmasının getirdiği siyasi, ekonomik, kültürel değişim ve dönüşümün bir sonucu olarak yüzyılın sonunda İlm-i İktisad’a dönüştü. Bu bilimin içeriğini tanımak, anlamak ve anlatmanın araçları; İmparatorluğun 1860’dan itibaren iyice belirginleşen kültürel değişimin faillerinden olan gazeteler başta olmak üzere mecmualar, tercüme ve telif eserler, Osmanlı sefirlerinin yazdığı layihalar ile yabancı diplomatların görüşleri oldu. İmparatorluğun içinde bulunduğu olumsuz mali-ekonomik durumun da modern iktisat bilgisinin öğrenilmesi ve öğretilmesinde etkili oldu. Çalışmamızın konusu olan Sokulluzâde Mehmed Ekrem’in Fenn-i Servet adlı eseri, iktisadi akımların, İmparatorluğun mali-ekonomik durumunun bilgisini vermektense halkın modern iktisadi kavramlar hakkında bilgilendirilmesine yöneliktir. Sorular ve cevaplardan oluşan eser, iktisat ilmini; kişinin tasarruflu ve çalışkan olması gibi ahlâki özelliklerle ilişkilendirir.

Keywords

References

  1. Arşiv Kaynakları
  2. Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivleri (BOA)
  3. Cumhurbaşkanlığı Devlet Osmanlı Arşivi Sicill-i Ahvâl İdaresi Defterleri
  4. BOA., DH. SAİDd, 37/253, 29 Zilhicce 1290/ 17 Şubat 1874.
  5. İradeler 1255-1310 Katalogları, Hariciye (İ.HR)
  6. BOA.İ..HR, 339/32, 1 Rabiülevvel 1310/ 23 Eylül 1892.
  7. Gazete, Kitap ve Makaleler
  8. Vakit, 24 Eylül 1315/M.1898, No: 2, s. 13.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Political History (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 24, 2025

Submission Date

December 5, 2024

Acceptance Date

May 16, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 34 Number: 2

APA
Kaya, G. (2025). SOKULLUZÂDE MEHMED EKREM’İN FENN-İ SERVET (1898) ESERİNDE MODERN İKTİSADİ KAVRAMLARI HALKA AÇIKLAMAK VE ÖĞRETMEK. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 34(2), 1013-1027. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1596874
AMA
1.Kaya G. SOKULLUZÂDE MEHMED EKREM’İN FENN-İ SERVET (1898) ESERİNDE MODERN İKTİSADİ KAVRAMLARI HALKA AÇIKLAMAK VE ÖĞRETMEK. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;34(2):1013-1027. doi:10.35379/cusosbil.1596874
Chicago
Kaya, Gökhan. 2025. “SOKULLUZÂDE MEHMED EKREM’İN FENN-İ SERVET (1898) ESERİNDE MODERN İKTİSADİ KAVRAMLARI HALKA AÇIKLAMAK VE ÖĞRETMEK”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 34 (2): 1013-27. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1596874.
EndNote
Kaya G (October 1, 2025) SOKULLUZÂDE MEHMED EKREM’İN FENN-İ SERVET (1898) ESERİNDE MODERN İKTİSADİ KAVRAMLARI HALKA AÇIKLAMAK VE ÖĞRETMEK. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 34 2 1013–1027.
IEEE
[1]G. Kaya, “SOKULLUZÂDE MEHMED EKREM’İN FENN-İ SERVET (1898) ESERİNDE MODERN İKTİSADİ KAVRAMLARI HALKA AÇIKLAMAK VE ÖĞRETMEK”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 34, no. 2, pp. 1013–1027, Oct. 2025, doi: 10.35379/cusosbil.1596874.
ISNAD
Kaya, Gökhan. “SOKULLUZÂDE MEHMED EKREM’İN FENN-İ SERVET (1898) ESERİNDE MODERN İKTİSADİ KAVRAMLARI HALKA AÇIKLAMAK VE ÖĞRETMEK”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 34/2 (October 1, 2025): 1013-1027. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1596874.
JAMA
1.Kaya G. SOKULLUZÂDE MEHMED EKREM’İN FENN-İ SERVET (1898) ESERİNDE MODERN İKTİSADİ KAVRAMLARI HALKA AÇIKLAMAK VE ÖĞRETMEK. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;34:1013–1027.
MLA
Kaya, Gökhan. “SOKULLUZÂDE MEHMED EKREM’İN FENN-İ SERVET (1898) ESERİNDE MODERN İKTİSADİ KAVRAMLARI HALKA AÇIKLAMAK VE ÖĞRETMEK”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 34, no. 2, Oct. 2025, pp. 1013-27, doi:10.35379/cusosbil.1596874.
Vancouver
1.Gökhan Kaya. SOKULLUZÂDE MEHMED EKREM’İN FENN-İ SERVET (1898) ESERİNDE MODERN İKTİSADİ KAVRAMLARI HALKA AÇIKLAMAK VE ÖĞRETMEK. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025 Oct. 1;34(2):1013-27. doi:10.35379/cusosbil.1596874