DEĞER TABANLI PERFORMANS ÖLÇÜTLERİ VE SÜRDÜRÜLEBİLİR KATMA DEĞER KARŞILAŞTIRMASI: OTOMOTİV SEKTÖRÜNDE BİR UYGULAMA

Abstract

Firmaların performans ölçümünde günümüze değin çok çeşitli değerleme ölçütleri geliştirilmiştir. Firmalar tarafından yaratılan katma değerin belirlenmesi de firma performansının değerlendirilmesinde tercih edilen temel ölçütlerdendir. Firmaların varlıklarını kullanarak ne düzeyde değer yarattığını tespit etmek önem arz etmektedir. Katma değer ile performans ölçümünde ekonomik katma değer (EVA) piyasa katma değeri (MVA) sıklıkla kullanılan ölçütler olarak karşımıza çıkmaktadır. Firmaların sürdürülebilirlik faaliyetlerinin gelişimi ve bu faaliyetlerin firmanın performansına olan etkisi nedeniyle sürdürülebilir katma değerin de ölçülmesi ve firmanın performans değerlendirmesinde kullanılması daha bütüncül bir değerlendirme imkanı sağlayacaktır. Bu çalışmanın amacı otomotiv sektörü firmalarının EVA, MVA ve sürdürülebilir katma değerin (SVA) ölçütlerini hesaplamak ve yaratılan katma değer üzerinden firmaları karşılaştırmaktır. Çalışmada 2020-2022 dönemleri itibariyle performans karşılaştırması yapılmıştır. Çalışmada firma verilerine erişim için Refinitiv Eikon Datastream platformu ve firmaların yayımladığı sürdürülebilirlik raporları kullanılmıştır. Araştırma sonucunda firmaların benzer EVA ve MVA performans sıralamalarına sahip olduğu SVA sıralamalarının ise farklılaştığı belirlenmiştir.

Keywords

• Ekonomik Katma Değer (EVA)
• Piyasa Katma Değeri(MVA)
• Sürdürülebilir Katma Değer(SVA)
• Borsa İStanbul Otomotiv Sektörü

A COMPARATIVE ANALYSIS OF VALUE-BASED PERFORMANCE METRICS AND SUSTAINABLE VALUE ADDED: AN APPLICATION IN THE AUTOMOTIVE INDUSTRY

Abstract

Over time, numerous valuation metrics have been developed to measure firm performance. One of the fundamental metrics preferred for evaluating firm performance is the determination of the value added generated by firms. Identifying the extent to which firms generate value using their assets is of significant importance. Economic Value Added (EVA) and Market Value Added (MVA) are among the commonly used metrics for assessing value creation and firm performance. Given the growing emphasis on firms' sustainability activities and their impact on performance, incorporating Sustainable Value Added (SVA) into performance evaluations provides a more comprehensive perspective. This study aims to calculate the EVA, MVA, and SVA indicators of firms in the automotive sector and to compare their performance based on the value created. A performance comparison was conducted for the period between 2020 and 2022. The Refinitiv Eikon Datastream platform and the sustainability reports published by the firms were used to obtain firm data in this study. The findings revealed that while firms exhibited similar rankings in terms of EVA and MVA performance, their SVA rankings differed significantly.

Keywords

• Economic Value Added (EVA)
• Market Value Added (MVA)
• Sustainable Value Added (SVA)
• Borsa Istanbul Automative Industry

References

1. Akyüz, Y. (2013). Ekonomik katma değer (EVA) ve pazar katma değer (MVA) analizi: İMKB’de işlem gören seramik işletmelerinde bir uygulama. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(2), 339–356. https://dergipark.org.tr/en/pub/sduiibfd/issue/20818/222774
2. Altan, M., & Karahan, N. S. (2016). Firmaya serbest nakit akımları, özsermayeye serbest nakit akımları ve ekonomik katma değer yöntemleri ile firma değerlemesi: Borsa İstanbul’da karşılaştırmalı bir uygulama. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (35), 11–23. https://dergipark.org.tr/en/pub/susbed/issue/61815/924801
3. Aracı, H., & Yüksel, F. (2016). Sürdürülebilirlik performansının ölçülmesi: BIST Sürdürülebilirlik Endeksindeki işletmelerin sürdürülebilir katma değerinin hesaplanması. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, ICAFR 16 Özel Sayısı.
4. Barkemeyer, R., Figge, F., Hahn, T., Liesen, A., Schuler, V., & Wald, E. (2009). Zielorientiertes nachhaltigkeitsmanagement mit dem Sustainable Value Ansatz am Beispiel der Automobilindustrie und BMW Group. In F. Wall & W. R. Schröder (Eds.), Controlling zwischen Shareholder Value und Stakeholder Value (pp. 290–306). Oldenbourg Verlag.
5. Başaran, N. (2018). Ekonomik Katma Değer–Pazar Katma Değeri İlişkisi: BIST Çimento Sektöründe Bir Uygulama (Doktora tezi). Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
6. Bayrakdaroğlu, A., & Ünlü, U. (2009). Performans değerlemede EVA ve MVA ölçütleri: Bu ölçütler açısından İMKB ve NYSE'nin karşılaştırmalı analizi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14, 287–312.
7. Costanza, R., Daly, H. E., & Bartholomew, J. A. (1991). Goals, agenda, and policy recommendations for ecological economics. In R. Costanza (Ed.), Ecological Economics: The Science and Management of Sustainability (pp. 1–20). Columbia University Press.
8. Demircioğlu Sarı, A. (2014). Sürdürülebilir katma değer yaklaşımı ile sürdürülebilirlik ölçümü. Uluslararası Akademik Yönetim Bilimleri Dergisi, 1(1), 38–51.

9. Erem, İ., & Akyüz, Y. (2014). Piyasa katma değerini açıklamada ekonomik katma değerin geleneksel performans ölçütleri karşısındaki durumunun incelenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 19(3), 371–385.
10. Farrell, A., & Hart, M. (1998). What does sustainability really mean?: The search for useful indicators. Environment: Science and Policy for Sustainable Development, 40(9), 4–31. https://doi.org/10.1080/00139159809605096
11. Figge, F., Barkemeyer, R., Hahn, T., Hansberg, B., Daverio, C., Savia, R., Persson, M., König, J., Brunezel, B., Wilhelm, A., & Mauritz, C. (2006). Sustainable value of European industry: A value-based analysis of the environmental performance of European manufacturing companies. The Advanced Project.
12. Figge, F., & Hahn, T. (2004). Sustainable value added: Measuring corporate contributions to sustainability beyond eco-efficiency. Ecological Economics, 48(2), 173–187. https://doi.org/10.1016/j.ecolecon.2003.08.005
13. Figge, F., & Hahn, T. (2005). The cost of sustainability capital and the creation of sustainable value by companies. Journal of Industrial Ecology, 9(4), 47–58. https://doi.org/10.1162/108819805775247936
14. Figge, F., & Hahn, T. (2009). Not measuring sustainable value at all: A response to Kuosmanen and Kuosmanen. Ecological Economics, 244–249. https://doi.org/10.1016/j.ecolecon.2009.08.003
15. Gonçalves, T., Cruz, D., Louro, D., & Barros, V. (2023). Can corporate sustainability drive economic value added? Evidence from larger European firms. Journal of Risk and Financial Management, 16(4), 215. https://doi.org/10.3390/jrfm16040215
16. Gülcemal, T., & Çıtak, L. (2017). Entelektüel katma değer katsayısı yöntemi ile ölçülen entelektüel sermayenin firma performansı üzerindeki etkisi. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 18(1), 35–55. http://esjournal.cumhuriyet.edu.tr/tr/download/article-file/370499
17. Irmak, F., & Şahin, E. (2024). Firma değerinin belirlenmesinde teknik ve sektörel farklılaşma: Borsa İstanbul üzerine bir uygulama. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi, 17(ICAFR Özel Sayısı), 76–92.
18. Kassem, E., Trenz, O., Hrebicek, J., & Faldik, O. (2016). Sustainability assessment using sustainable value added. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 220, 177–183. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2016.05.482
19. Kuosmanen, T., & Kuosmanen, N. (2009). How not to measure sustainable value (and how one might). Ecological Economics, 69(2), 235–243. https://doi.org/10.1016/j.ecolecon.2009.08.008
20. Küçükkapılı, N. (2011). İşletme performansının belirlenmesinde ekonomik katma değer (EVA) ve pazar katma değer (MVA) yöntemleri ve aralarındaki ilişki: İMKB 100 örneği (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
21. Kramer, J. K., & Peters, J. R. (2001). An interindustry analysis of economic value added as a proxy for market value added. Journal of Applied Finance, 11(1), 41–49. . Madhavi, E., & Prasad, M. S. V. (2015). An empirical study on economic value-added and market value-added of selected Indian FMCG companies. IUP Journal of Accounting Research & Audit Practices, 14(3).
22. McKeown, R., Hopkins, C., Rizzi, R., & Chrystalbride, M. (2002). Education for sustainable development toolkit (2nd ed.). University of Tennessee, Energy, Environment and Resources Center.
23. Nabiyev, E. (2022). Impact of ESG score on the cost of capital: A case study of Nordic companies (Bachelor’s thesis). Tallinn University of Technology.
24. Nakhaei, H., & Hamid, N. I. N. B. (2013). The relationship between economic value added, return on assets, and return on equity with market value added in Tehran Stock Exchange (TSE). Proceedings of Global Business and Finance Research Conference, 16(11), 1–9.
25. Niresh, A. J., & Alfred, M. (2014). The association between economic value added, market value added and leverage. International Journal of Business and Management, 9(10), 126–136.
26. Ok, Ş. (2022). Karbon muhasebesi temelinde faaliyet tabanlı maliyetleme ve bütçeleme: Bir üretim işletmesinde uygulama (Yayımlanmamış doktora tezi). Karabük Üniversitesi.
27. Önal, Y. B., & Karadeniz, E. (2004). Firma değerinin ekonomik katma değer (EVA) yöntemiyle tespit edilmesi: İMKB'ye kote bir turizm işletmesi üzerine uygulama. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 15(2), 139–157.
28. Özevin, O. (2021). Measuring sustainable value added in the scope of environmental performance: An application on BIST sustainability index companies. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 23(4), 711–732. https://doi.org/10.31460/mbdd.871485
29. Öztürk, G., Tetik, A. E., & Demirci, E. (2022). Measuring sustainable added value: A study on airline companies. Journal of Sustainable Development of Transport and Logistics, 7(1), 23–35. https://doi.org/10.14254/jsdtl.2022.7-1.2
30. Pezzey, J. C., & Toman, M. A. (2002a). The economics of sustainability. Ashgate Dartmouth.
31. Pezzey, J. C., & Toman, M. A. (2002b). The economics of sustainability: A review of journal articles. RFF Working Paper Series, 1–33.
32. Stewart, G. B. (1991). The quest for value: The EVA management guide. Harper Business.
33. Stewart, B. (2009). EVA momentum: The one ratio that tells the whole story. Journal of Applied Corporate Finance, 21, 74–86.
34. Straková, J. (2012). Are manufacturing companies improving their sustainable value added? ER-CEREI, 15, 225–236. https://doi.org/10.7327/cerei.2012.12.03
35. Pinto, T. C., & Machado-Santo, C. (2011). An analysis of the correlation between EVA® and MVA®: The case of a NYSE Euronext Lisbon listed company. Global Journal of International Business Research, 4(4), 69–79.
36. Şamiloğlu, F. (2004). Performans ölçümünde EVA ve MVA: İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'ndaki şirketlerde ampirik bir uygulama. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(2), 163–174.
37. Şamiloğlu, F. (2005). Piyasa katma değeri ve hisse getirileri: İMKB'deki imalat sanayi şirketlerinde ampirik bir uygulama. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (25), 79–88.
38. Topal, Y. (2008). Ekonomik katma değer (EVA) ve pazar katma değer (MVA) arasındaki ilişki: İMKB imalat işletmelerinden örnek. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(2), 249–261.
39. Türk, M. (2023). Covid-19 pandemisi sürecinde işletmelerin sürdürülebilirlik performansı: BIST sürdürülebilirlik endeksindeki çimento üretim işletmelerinin sürdürülebilir katma değer analizi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 15(1), 659–670. https://doi.org/10.20491/isarder.2023.1610
40. Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği (TSPB). (2023). Borsa İstanbul 2022'de dünyada en fazla kazandıran borsa oldu. https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/borsa-istanbul-2022de-dunyada-en-fazla-kazandiran-borsa-oldu/2918310
41. Tyteca, D. (1998). Sustainability indicators at the firm level: Pollution and resource efficiency as a necessary condition toward sustainability. Journal of Industrial Ecology, 2(4), 61–77. https://doi.org/10.1162/jiec.1998.2.4.61
42. Van Passel, S., Nevens, F., Mathijs, E., & van Huylenbroeck, G. (2007). Measuring farm sustainability and explaining differences in sustainable efficiency. Ecological Economics, 62(1), 149–161.
43. WCED (World Commission on Environment and Development). (1987). Our common future. Oxford University Press.
44. Wong, R., Nguyen, H. T. M., & Kwansa, N. A. (2024). ESG performance and cost of capital: What do we know? Evidence from the US. International Journal of Monetary Economics and Finance, 74–96.
45. Yılgör, A. G. (2005). İşletme performansının değerlendirilmesinde ekonomik katma değer (EVA) ve piyasa katma değeri (MVA) yöntemleri ve bu yöntemlerin hisse senedi getirilerini açıklama gücünün incelenmesi: İMKB 100 örneği. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 60(1), 225–248.