Research Article

YÖNETİŞİM GÖSTERGELERİYLE DIŞ TİCARET ARASINDAKİ İLİŞKİ: OECD ÜLKELERİ ÖRNEĞİ

Volume: 34 Number: 2 October 24, 2025
EN TR

YÖNETİŞİM GÖSTERGELERİYLE DIŞ TİCARET ARASINDAKİ İLİŞKİ: OECD ÜLKELERİ ÖRNEĞİ

Abstract

Yönetişim kavramı son yıllarda, ekonomik büyüme literatüründe önemli bir yer edinmiş, ekonomik performansın belirleyici unsurlarından biri olarak değerlendirilmiştir. 1990’lı yıllardan itibaren iyi yönetişim uygulamaları yalnızca bir kalkınma hedefi olarak benimsenmekle kalmamış, aynı zamanda ekonomik ve sosyal gelişmenin kurumsal altyapısını oluşturan temel unsurlardan biri haline gelmiştir. Bu doğrultuda, yönetişim kavramının ölçülebilir ve karşılaştırılabilir bir yapıya kavuşturulması ihtiyacı doğmuş, bu ihtiyaca yanıt olarak Dünya Bankası tarafından altı temel bileşenden oluşan Dünya Yönetişim Göstergeleri (WGI) geliştirilmiştir. Ekonomik büyümenin temel bileşenlerinden biri olan dış ticaret, ülkelerin üretim kapasitesini artırarak kalkınma süreçlerine önemli katkılar sağlamaktadır. Bu çalışmada, dış ticaret ile yönetişim göstergeleri arasındaki ilişkiyi OECD ülkeleri örneğinde analiz ederek, kurumsal yapıların ticaret performansı üzerindeki etkilerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda çalışmada 37 OECD ülkesine ait 2002-2022 dönemine ilişkin yönetişim göstergeleri ile dış ticaret verileri kullanılmıştır. Dumitrescu ve Hurlin (2012) panel nedensellik testi aracılığıyla, her bir dış ticaret göstergesi için altı yönetişim ölçütüne dayalı iki ayrı model oluşturulmuş ve bu modeller nedensellik ilişkisi çerçevesinde karşılıklı olarak analiz edilmiştir. Analiz sonuçları, yönetişimin altı bileşeninin her birinin hem ihracat hem de ithalat ile karşılıklı (çift yönlü) nedensellik ilişkisi içinde olduğunu göstermektedir. Elde edilen bulgular, yönetişim kalitesinin ülkelerin dış ticaret performansını doğrudan etkilediğini, aynı zamanda ihracat ve ithalatın da yönetişim göstergeleri üzerinde karşılıklı ve belirleyici bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Bu sonuçlar, yönetişim ve dış ticaret arasında dinamik bir etkileşimin olduğunu, ekonomik faaliyetlerin yalnızca yönetişimden etkilenmekle kalmayıp aynı zamanda kurumsal yapıları da dönüştürebildiğini göstermektedir.

Keywords

References

  1. Acemoglu, D., Johnson, S., & Robinson, J. A. (2001). The colonial origins of comparative development: An empirical investigation. American Economic Review, 91(5), 1369–1401. https://doi.org/10.1257/aer.91.5.1369
  2. Acemoglu, D., Johnson, S., Robinson, J., & Thaicharoen, Y. (2003). Institutional causes, macroeconomic symptoms: Volatility, crises and growth. Journal of Monetary Economics, 50(1), 49–123. https://doi.org/10.1016/S0304-3932(02)00208-8
  3. Ali, M. S. B., & Mdhillat, M. (2015). Does corruption impede international trade? New evidence from the EU and the MENA countries. Journal of Economic Cooperation and Development, 36(4), 107–120. http://hdl.handle.net/10576/38667
  4. Acemoglu, D., Johnson, S., & Robinson, J. A. (2001). The colonial origins of comparative development: An empirical investigation. American Economic Review, 91(5), 1369-1401. https://doi.org/10.1257/aer.91.5.1369
  5. Acemoglu, D., Johnson, S., Robinson, J., & Thaicharoen, Y. (2003). Institutional causes, macroeconomic symptoms: Volatility, crises and growth. Journal of Monetary Economics, 50(1), 49-123. https://doi.org/10.1016/S0304-3932(02)00208-8
  6. Álvarez, I. C., Barbero, J., Rodríguez-Pose, A., & Zofío, J. L. (2018). Does institutional quality matter for trade? Institutional conditions in a sectoral trade framework. World Development, 103, 72-87. https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2017.10.010
  7. Anderson, J., & Marcouiller, D. (2002). Insecurity and the pattern of trade: An empirical investigation. The Review of Economics and Statistics, 84(2), 342-352. https://www.jstor.org/stable/3211782
  8. Aryeetey, E., & Goldstein, M. (2000). Ghana: Social-policy reform in Africa. In Reforming social policy: Changing perspectives on sustainable human development. IDRC, Ottawa, ON, CA.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Accounting, Auditing and Accountability (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 24, 2025

Submission Date

March 18, 2025

Acceptance Date

September 17, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 34 Number: 2

APA
Takım, A., & Çökerdenoğlu, M. (2025). YÖNETİŞİM GÖSTERGELERİYLE DIŞ TİCARET ARASINDAKİ İLİŞKİ: OECD ÜLKELERİ ÖRNEĞİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 34(2), 1632-1651. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1660494
AMA
1.Takım A, Çökerdenoğlu M. YÖNETİŞİM GÖSTERGELERİYLE DIŞ TİCARET ARASINDAKİ İLİŞKİ: OECD ÜLKELERİ ÖRNEĞİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;34(2):1632-1651. doi:10.35379/cusosbil.1660494
Chicago
Takım, Abdullah, and Müsemma Çökerdenoğlu. 2025. “YÖNETİŞİM GÖSTERGELERİYLE DIŞ TİCARET ARASINDAKİ İLİŞKİ: OECD ÜLKELERİ ÖRNEĞİ”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 34 (2): 1632-51. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1660494.
EndNote
Takım A, Çökerdenoğlu M (October 1, 2025) YÖNETİŞİM GÖSTERGELERİYLE DIŞ TİCARET ARASINDAKİ İLİŞKİ: OECD ÜLKELERİ ÖRNEĞİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 34 2 1632–1651.
IEEE
[1]A. Takım and M. Çökerdenoğlu, “YÖNETİŞİM GÖSTERGELERİYLE DIŞ TİCARET ARASINDAKİ İLİŞKİ: OECD ÜLKELERİ ÖRNEĞİ”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 34, no. 2, pp. 1632–1651, Oct. 2025, doi: 10.35379/cusosbil.1660494.
ISNAD
Takım, Abdullah - Çökerdenoğlu, Müsemma. “YÖNETİŞİM GÖSTERGELERİYLE DIŞ TİCARET ARASINDAKİ İLİŞKİ: OECD ÜLKELERİ ÖRNEĞİ”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 34/2 (October 1, 2025): 1632-1651. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1660494.
JAMA
1.Takım A, Çökerdenoğlu M. YÖNETİŞİM GÖSTERGELERİYLE DIŞ TİCARET ARASINDAKİ İLİŞKİ: OECD ÜLKELERİ ÖRNEĞİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;34:1632–1651.
MLA
Takım, Abdullah, and Müsemma Çökerdenoğlu. “YÖNETİŞİM GÖSTERGELERİYLE DIŞ TİCARET ARASINDAKİ İLİŞKİ: OECD ÜLKELERİ ÖRNEĞİ”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 34, no. 2, Oct. 2025, pp. 1632-51, doi:10.35379/cusosbil.1660494.
Vancouver
1.Abdullah Takım, Müsemma Çökerdenoğlu. YÖNETİŞİM GÖSTERGELERİYLE DIŞ TİCARET ARASINDAKİ İLİŞKİ: OECD ÜLKELERİ ÖRNEĞİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025 Oct. 1;34(2):1632-51. doi:10.35379/cusosbil.1660494