Research Article

ÜRETKEN YAPAY ZEKÂNIN ÜRETİM SÜREÇLERİNE ETKİLERİ: UZMAN GÖRÜŞLERİ, UYGULAMA ÖRNEKLERİ VE GELECEK PERSPEKTİFLERİ

Volume: 34 Number: 2 October 24, 2025
TR EN

ÜRETKEN YAPAY ZEKÂNIN ÜRETİM SÜREÇLERİNE ETKİLERİ: UZMAN GÖRÜŞLERİ, UYGULAMA ÖRNEKLERİ VE GELECEK PERSPEKTİFLERİ

Abstract

Üretken yapay zekâ, son derece güncel ve hızla gelişen bir teknolojidir ve üretim süreçlerinde önemli bir dönüşüm yaratma potansiyeline sahiptir. Ancak, bu teknolojinin üretim operasyonlarına nasıl entegre edileceği, uygulama alanları ve uzun vadeli etkileri konusunda uygulamada ve akademik literatürde sınırlı sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu bağlamda, yürütülen bu araştırma, üretken yapay zekânın üretim süreçlerine etkilerini ele almayı amaçlamaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiştir. Veri toplama sürecinde ise doküman analizi ve yarı yapılandırılmış mülakat teknikleri kullanılmıştır. Doküman analizi kapsamında, akademik makaleler, uluslararası ölçekte faaliyet gösteren danışmanlık firmalarının araştırma raporları, basın bültenleri ve üretim işletmelerindeki pilot uygulamalara dair yayımlanmış haber içerikleri incelenmiştir. Ayrıca, üretim süreçleri ve üretken yapay zekâ teknolojileri konusunda bilgi sahibi uzmanlarla yarı yapılandırılmış mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler betimsel analiz yöntemiyle değerlendirilmiş ve üretken yapay zekânın üretim süreçlerindeki mevcut durumu ve gelecekteki potansiyeli detaylı bir şekilde ortaya konmuştur. Bulgular, ürün tasarımı, talep tahmini, üretim planlama, kestirimci bakım, kalite kontrol, iş gücü geliştirme, fabrika yerleşim planlaması, stok yönetimi ve süreç optimizasyonu olmak üzere belirlenen dokuz temel üretim faaliyeti altında sunulmuştur. Bu çalışmanın, üretken yapay zekânın üretim süreçlerine entegrasyonu konusunda uygulayıcılara içgörü sağlaması ve araştırmacılara yol göstermesi beklenmektedir. Ayrıca, konuyla ilgili mevcut akademik boşluğun doldurulmasına katkı sunarak literatüre değerli bir perspektif kazandırması amaçlanmaktadır.

Keywords

References

  1. Achenbach, J., Arbeiter, K., Mellors, N., & Shahani, R. (2024). Harnessing generative AI in manufacturing and supply chains. McKinsey. https://www.mckinsey.com/capabilities/operations/our-insights/operations-blog/harnessing-generative-ai-in-manufacturing-and-supply-chains, Erişim Tarihi: 22.01.2025
  2. Airbus. (2024). How Airbus uses generative artificial intelligence to reinvent itself. https://www.airbus.com/en/newsroom/stories/2024-05-how-airbus-uses-generative-artificial-intelligence-to-reinvent-itself, Erişim Tarihi: 24.01.2025
  3. Al-khatib, A. W., Moh'd Anwer, A. S., & Khattab, M. (2024). How can generative artificial intelligence improve digital supply chain performance in manufacturing firms? Analyzing the mediating role of innovation ambidexterity using hybrid analysis through CB-SEM and PLS-SEM. Technology in Society, 78, 102676. https://doi.org/10.1016/j.techsoc.2024.102676
  4. Altunuşık, R., Boz, H., Gegez, A.E., Koç, E., Sığrı, Ü., Yıldız, E., & Yüksel, A. (2023). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri: Yeni Perspektifler. (2. Baskı). Seçkin Yayıncılık
  5. Amaral, A. R. (2006). On the exact solution of a facility layout problem. European Journal of operational research, 173(2), 508-518. https://doi.org/10.1016/j.ejor.2004.12.021
  6. Aromaa, S., Heikkilä, P., Jurvansuu, M., Pehlivan, S., Väärä, T., & Jurmu, M. (2025). Company perspectives of generative artificial intelligence in industrial work. Procedia Computer Science, 253, 217–226. https://doi.org/10.1016/j.procs.2025.01.085
  7. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
  8. Callari, T. C., & Puppione, L. (2025). Can generative artificial intelligence productivity tools support workplace learning? A qualitative study on employee perceptions in a multinational corporation. Journal of Workplace Learning, 37(3), 266–283. https://doi.org/10.1108/JWL-11-2024-0258

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Marketing (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 24, 2025

Submission Date

April 6, 2025

Acceptance Date

September 29, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 34 Number: 2

APA
Çıkmak, S. (2025). ÜRETKEN YAPAY ZEKÂNIN ÜRETİM SÜREÇLERİNE ETKİLERİ: UZMAN GÖRÜŞLERİ, UYGULAMA ÖRNEKLERİ VE GELECEK PERSPEKTİFLERİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 34(2), 1775-1797. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1670749
AMA
1.Çıkmak S. ÜRETKEN YAPAY ZEKÂNIN ÜRETİM SÜREÇLERİNE ETKİLERİ: UZMAN GÖRÜŞLERİ, UYGULAMA ÖRNEKLERİ VE GELECEK PERSPEKTİFLERİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;34(2):1775-1797. doi:10.35379/cusosbil.1670749
Chicago
Çıkmak, Sinan. 2025. “ÜRETKEN YAPAY ZEKÂNIN ÜRETİM SÜREÇLERİNE ETKİLERİ: UZMAN GÖRÜŞLERİ, UYGULAMA ÖRNEKLERİ VE GELECEK PERSPEKTİFLERİ”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 34 (2): 1775-97. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1670749.
EndNote
Çıkmak S (October 1, 2025) ÜRETKEN YAPAY ZEKÂNIN ÜRETİM SÜREÇLERİNE ETKİLERİ: UZMAN GÖRÜŞLERİ, UYGULAMA ÖRNEKLERİ VE GELECEK PERSPEKTİFLERİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 34 2 1775–1797.
IEEE
[1]S. Çıkmak, “ÜRETKEN YAPAY ZEKÂNIN ÜRETİM SÜREÇLERİNE ETKİLERİ: UZMAN GÖRÜŞLERİ, UYGULAMA ÖRNEKLERİ VE GELECEK PERSPEKTİFLERİ”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 34, no. 2, pp. 1775–1797, Oct. 2025, doi: 10.35379/cusosbil.1670749.
ISNAD
Çıkmak, Sinan. “ÜRETKEN YAPAY ZEKÂNIN ÜRETİM SÜREÇLERİNE ETKİLERİ: UZMAN GÖRÜŞLERİ, UYGULAMA ÖRNEKLERİ VE GELECEK PERSPEKTİFLERİ”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 34/2 (October 1, 2025): 1775-1797. https://doi.org/10.35379/cusosbil.1670749.
JAMA
1.Çıkmak S. ÜRETKEN YAPAY ZEKÂNIN ÜRETİM SÜREÇLERİNE ETKİLERİ: UZMAN GÖRÜŞLERİ, UYGULAMA ÖRNEKLERİ VE GELECEK PERSPEKTİFLERİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;34:1775–1797.
MLA
Çıkmak, Sinan. “ÜRETKEN YAPAY ZEKÂNIN ÜRETİM SÜREÇLERİNE ETKİLERİ: UZMAN GÖRÜŞLERİ, UYGULAMA ÖRNEKLERİ VE GELECEK PERSPEKTİFLERİ”. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 34, no. 2, Oct. 2025, pp. 1775-97, doi:10.35379/cusosbil.1670749.
Vancouver
1.Sinan Çıkmak. ÜRETKEN YAPAY ZEKÂNIN ÜRETİM SÜREÇLERİNE ETKİLERİ: UZMAN GÖRÜŞLERİ, UYGULAMA ÖRNEKLERİ VE GELECEK PERSPEKTİFLERİ. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025 Oct. 1;34(2):1775-97. doi:10.35379/cusosbil.1670749