Türkiye’de Barınma Hakkına Yönelik Temel Problemler ve Alternatif Yaklaşımlar

İnsan onuruna yaraşır bir yaşam sürmek için gerekli olan barınma hakkı, ekonomik, sosyal ve çevresel faktörlerden etkilenmektedir. Gelir eşitsizliği, yoksulluk, plansız kentleşme, deprem riski ve yüksek konut maliyetleri gibi unsurlar, bu hakkın etkin bir şekilde sağlanmasının önünde önemli engeller oluşturmakta, özellikle dar gelirli aileler için ciddi sorunlar yaratmaktadır. Literatür taramasının tercih edildiği bu çalışmada, Türkiye’de barınma hakkının yasal çerçevesi, mevcut politikalar ve temel sorunlar incelenerek çözüm önerileri sunulması amaçlanmıştır. Bu kapsamda anayasa, ulusal mevzuat, uluslararası sözleşmeler ve kalkınma planları incelenmiştir. Sosyoekonomik göstergeler, gelir dağılımı, konut fiyatları ve demografik veriler ışığında mevcut durum değerlendirilmiş; TOKİ projeleri, kentsel dönüşüm uygulamaları ve ülke örnekleri aracılığıyla alternatif uygulama modelleri analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, konut ve kira fiyatlarındaki artışın, dar gelirli ailelerin barınma hakkına erişimini olumsuz yönde etkilediğini göstermektedir. Kentsel dönüşüm projeleri, afetlere dayanıklı yapılar hedeflese de sosyal eşitsizlik ve yerinden edilme gibi sorunlara yol açmaktadır. Bununla birlikte, mevcut politikaların mülkiyet odaklı olması, kiralık sosyal konut gibi alternatif modellerin geliştirilmesini engellemektedir. Deprem riski ve artan konut ihtiyacına karşı, prefabrik yapılar ve modüler konut sistemleri sürdürülebilir çözümler olarak öne çıkmaktadır. Ayrıca blockchain teknolojisinin konut yönetiminde kullanımı yenilikçi bir yaklaşım sunmaktadır. Bu bağlamda, barınma politikalarının ekonomik ve sosyal eşitliği gözeten, dezavantajlı grupların ihtiyaçlarına odaklanan ve sürdürülebilirlik ilkesini benimseyen bir anlayışla yeniden şekillendirilmesi önerilmektedir.