Research Article

Büyükşehir Alan Yönetiminde Denetim Özerklik İlişkisinin İmar Kararları Üzerinden Değerlendirilmesi

Volume: 35 Number: 2026 August 14, 2026
TR

Büyükşehir Alan Yönetiminde Denetim Özerklik İlişkisinin İmar Kararları Üzerinden Değerlendirilmesi

Abstract

Belediyelerin kentsel mekân üzerindeki imar yetkilerinin üst kademe idareler tarafından denetlenmesi, idari bütünlük ile yerel özerklik arasındaki dengenin tesisi açısından önem taşımaktadır. Plan bütünlüğünü sağlama amacıyla tanınan denetim yetkileri, uygulamada büyükşehir ve ilçe belediyeleri arasında yönetsel uyuşmazlıklara yol açabilmekte ve yerel karar alma serbestisini kısıtlayabilmektedir. Bu çalışmada, Mersin Büyükşehir Belediyesi ile ilçe belediyeleri arasındaki imar ilişkileri, yerel özerklik ve denetim sorunsalı çerçevesinde ele alınmıştır. Çalışmanın amacı, büyükşehir belediyesinin denetim yetkisinin niteliğini ve bu yetkinin ilçe belediyelerinin bağımsız karar alma süreçleri üzerindeki etkisini görgül veriler üzerinden analiz etmektir. Bu kapsamda, 2025 yılında ilçe belediyelerinden gelen ve büyükşehir meclisince karara bağlanan 621 imar dosyası, MAXQDA 26 programı kullanılarak nitel doküman analizine tabi tutulmuştur. Bulgular, imar hareketliliğinin kentsel rant potansiyeli yüksek olan Yenişehir ve Mezitli gibi merkez ilçelerde yoğunlaştığını; periferide ise denetimin sembolik düzeye indiğini göstermektedir. Kararların %97,2’si oy birliğiyle alınırken; tekliflerin %15’inin “tadilen (değiştirerek) kabul” edilmesi, Mersin Büyükşehir Belediyesinin ilçe iradesini ikame eden hiyerarşik bir müdahale biçimi geliştirdiğini somutlaştırmaktadır. Ayrıca, 1/5000 ölçekli nâzım imar planlarında gelişen yüksek ret oranı, büyükşehir denetiminin stratejik amaçlı bir bariyer işlevi gördüğünü teyit etmektedir. Bu doğrultuda, mevcut vesayet denetiminin yerinden yönetim ilkelerini olumsuz etkileyebileceği sonucuna varılmış olup; çalışma sonucunda kent genelinde imar bütünlüğünün sağlanması adına çeşitli önerilere yer verilmiştir.

Keywords

References

  1. Al, H. (1996). Cumhuriyet Dönemi Belediyeciliğinin Tarihsel Gelişimi. (Editör: Vecdi Akyüz-Seyfettin Ünlü). İslam Geleneğinden Günümüze Şehir ve Yerel Yönetimler II. İstanbul: İlke Yayınları, 21-57.
  2. Alıcı, O. V. (2012). Büyükşehir belediyesi ile ilçe belediyeleri arasındaki ilişkiler: İstanbul örneği. Beta Yayınları.
  3. Alıcı, O. V. (2013). Büyükşehir ilçe belediyelerinin idari ve mali özerkliği. Yerel Politikalar, (3), 127-152.
  4. Alıcı, O. V. (2020). Su ve Kanalizasyon İdareleri Üzerindeki İdari Vesayet Yetkisinin Dönüşümü: Teknik Vesayet, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 11(42), 247-268.
  5. Alptürker, H. (2022). Yerel yönetimlerde denetim. Ed. Esra Çelebi Zengin, Güncel gelişmelerle yerel ve kentsel siyaset, 109-126. Ankara: Nobel Bilimsel.
  6. Başarmak, H. I. B. (2024). Yüz Yıllık Birikim: Türkiye Kentleşmesinin Yasal, Kurumsal ve Siyasal Yapılanma Üzerinden Bir Analizi. Çağdaş Yerel Yönetimler, 33(3), 121-142.
  7. Berkmen, H., & Turgut, S. (2018). Metropoliten Planlama Ölçeğinde Yerel Bilgi Desteği: Mersin İl Çevre Düzeni Mahalle Muhtarları Araştırması Örneği Local Informatıon Support at Metropolitan Planning Scale: Case of Neighborhood Chief Research Within the Scope of Mersin Environmental. Planlama Dergisi, 28(Supp: 1), 91-104.
  8. Çay, T., & Kandemir E. S. (2022). Türkiye'de imar uygulama mevzuatındaki gelişim süreci. Geomatik Dergisi, 7(1), 26-40.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Urban Policy, Local Administrations

Journal Section

Research Article

Publication Date

August 14, 2026

Submission Date

February 7, 2026

Acceptance Date

July 7, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 35 Number: 2026

APA
Alptürker, H., & Dağıdır, S. (2026). Büyükşehir Alan Yönetiminde Denetim Özerklik İlişkisinin İmar Kararları Üzerinden Değerlendirilmesi. Çağdaş Yerel Yönetimler, 35(2026). https://izlik.org/JA92US84EX
AMA
1.Alptürker H, Dağıdır S. Büyükşehir Alan Yönetiminde Denetim Özerklik İlişkisinin İmar Kararları Üzerinden Değerlendirilmesi. Çağdaş Yerel Yönetimler. 2026;35(2026). https://izlik.org/JA92US84EX
Chicago
Alptürker, Hakan, and Simge Dağıdır. 2026. “Büyükşehir Alan Yönetiminde Denetim Özerklik İlişkisinin İmar Kararları Üzerinden Değerlendirilmesi”. Çağdaş Yerel Yönetimler 35 (2026). https://izlik.org/JA92US84EX.
EndNote
Alptürker H, Dağıdır S (August 1, 2026) Büyükşehir Alan Yönetiminde Denetim Özerklik İlişkisinin İmar Kararları Üzerinden Değerlendirilmesi. Çağdaş Yerel Yönetimler 35 2026
IEEE
[1]H. Alptürker and S. Dağıdır, “Büyükşehir Alan Yönetiminde Denetim Özerklik İlişkisinin İmar Kararları Üzerinden Değerlendirilmesi”, Çağdaş Yerel Yönetimler, vol. 35, no. 2026, Aug. 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA92US84EX
ISNAD
Alptürker, Hakan - Dağıdır, Simge. “Büyükşehir Alan Yönetiminde Denetim Özerklik İlişkisinin İmar Kararları Üzerinden Değerlendirilmesi”. Çağdaş Yerel Yönetimler 35/2026 (August 1, 2026). https://izlik.org/JA92US84EX.
JAMA
1.Alptürker H, Dağıdır S. Büyükşehir Alan Yönetiminde Denetim Özerklik İlişkisinin İmar Kararları Üzerinden Değerlendirilmesi. Çağdaş Yerel Yönetimler. 2026;35. Available at https://izlik.org/JA92US84EX.
MLA
Alptürker, Hakan, and Simge Dağıdır. “Büyükşehir Alan Yönetiminde Denetim Özerklik İlişkisinin İmar Kararları Üzerinden Değerlendirilmesi”. Çağdaş Yerel Yönetimler, vol. 35, no. 2026, Aug. 2026, https://izlik.org/JA92US84EX.
Vancouver
1.Hakan Alptürker, Simge Dağıdır. Büyükşehir Alan Yönetiminde Denetim Özerklik İlişkisinin İmar Kararları Üzerinden Değerlendirilmesi. Çağdaş Yerel Yönetimler [Internet]. 2026 Aug. 1;35(2026). Available from: https://izlik.org/JA92US84EX