Research Article

Türkiye’de Belediye İktisadi Teşebbüslerinin Yapısal Sorunları ve Özelleştirme Uygulamaları

Volume: 35 Number: 2026 August 14, 2026
TR

Türkiye’de Belediye İktisadi Teşebbüslerinin Yapısal Sorunları ve Özelleştirme Uygulamaları

Abstract

Bu makale, Türkiye’deki belediye iktisadi teşebbüslerinin karşılaştığı yapısal sorunları ve özelleştirmenin bu sorunlara potansiyel bir çözüm aracı olarak işlevini incelemektedir. 1970’lerden itibaren küresel ve ulusal düzeyde önemli bir politika aracı haline gelen özelleştirme, devletin asli görevlere odaklanması ve ekonominin piyasa mekanizmaları tarafından yönlendirilmesi felsefesine dayanmaktadır. Belediye iktisadi teşebbüslerinin özelleştirilmesi, bu geniş kapsamlı dönüşümün yerel yönetimler seviyesindeki bir yansımasıdır. Çalışma, belediye iktisadi teşebbüslerinin kuruluş nedenleri, hukuki çerçevesi, Türkiye’deki özelleştirme politikaları içindeki yerleri, uygulanan yöntemler, vaka analizleri ve bu uygulamaların ekonomik, sosyal ve idari etkilerini akademik bir bakış açısıyla ele almaktadır. Belediye iktisadi teşebbüslerinin kuruluş amaçları arasında hizmet kalitesini artırma ve kaynak yaratma gibi resmi gerekçeler bulunsa da, merkezi denetimden uzaklaşma, personel esnekliği sağlama ve kredi temini gibi fiili amaçlar da öne çıkmaktadır. Belediye iktisadi teşebbüslerinin hukuki statüdeki belirsizlikler, yöneticilerin sık değişimi, politizasyon, sürekli zarar etme, yetersiz teknolojik altyapı ve haksız rekabet gibi çok boyutlu sorunlarla karşı karşıya olduğu tespit edilmiştir. Özelleştirme sürecinde hisse satışı, işletme hakkı devri ve yap-işlet-devret gibi farklı yöntemler kullanılmaktadır. Çalışmada, İstanbul Deniz Otobüsleri ve Başkentgaz gibi önemli belediye iktisadi teşebbüslerinin özelleştirme örnekleri sunulmuştur. Makale, özelleştirmenin maliyet azaltma ve verimlilik artışı gibi potansiyel faydaları yanında, istihdam kaybı ve hizmet kalitesi sorunları gibi riskleri de barındırdığını belirtmektedir. Sonuç olarak, hukuki çerçevenin güçlendirilmesi, denetim mekanizmalarının iyileştirilmesi ve kamu yararını gözeten özelleştirme politikalarının belirlenmesi gerekliliği vurgulanmaktadır.

Keywords

References

  1. Akalın, G. (1994). Yerel yönetimlerin iktisadi teşebbüslerinin özelleştirilmesi. Çağdaş Yerel Yönetimler, 3(6), 1-16.
  2. Akarca, A. (2023). Türkiye’de yerel yönetim reformları: Belediye yönetimi. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 13(2), 1545-1568. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1137782
  3. Apan, A. (2020). Türk kamu yönetiminde yerel yönetimler: Mevcut durum, sorunlar ve çözüm önerileri. E. Akçagündüz & Ö. Aydın (Ed.), Kamu yönetiminde güncel sorunlar: Tartışmalar ve çözüm önerileri içinde (ss. 259–299). Nobel Akademik Yayıncılık.
  4. Belediye Kanunu [Kanun No. 5393]. (2005, 13 Temmuz). T.C. Resmî Gazete (25949).
  5. Bozlağan, R. (1998). Yerel hizmetler ve özelleştirme. Öneri Dergisi, 2(10), 33-48.
  6. Buğra, A. & Savaşkan, O. (2014). Yeni kapitalizm, yeni devlet: Türkiye’de neoliberal dönüşüm. İletişim Yayınları.
  7. Büyükşehir Belediyesi Kanunu [Kanun No. 5216]. (2004, 10 Temmuz). T.C. Resmî Gazete (25507).
  8. Çukurçayır, M. A. (2012). Siyasal katılma ve yerel demokrasi (4. bs.). Çizgi Kitabevi.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Local Administrations

Journal Section

Research Article

Publication Date

August 14, 2026

Submission Date

July 16, 2025

Acceptance Date

October 27, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 35 Number: 2026

APA
Uzun, H. (2026). Türkiye’de Belediye İktisadi Teşebbüslerinin Yapısal Sorunları ve Özelleştirme Uygulamaları. Çağdaş Yerel Yönetimler, 35(2026). https://izlik.org/JA57LT22SY
AMA
1.Uzun H. Türkiye’de Belediye İktisadi Teşebbüslerinin Yapısal Sorunları ve Özelleştirme Uygulamaları. Çağdaş Yerel Yönetimler. 2026;35(2026). https://izlik.org/JA57LT22SY
Chicago
Uzun, Hakan. 2026. “Türkiye’de Belediye İktisadi Teşebbüslerinin Yapısal Sorunları Ve Özelleştirme Uygulamaları”. Çağdaş Yerel Yönetimler 35 (2026). https://izlik.org/JA57LT22SY.
EndNote
Uzun H (August 1, 2026) Türkiye’de Belediye İktisadi Teşebbüslerinin Yapısal Sorunları ve Özelleştirme Uygulamaları. Çağdaş Yerel Yönetimler 35 2026
IEEE
[1]H. Uzun, “Türkiye’de Belediye İktisadi Teşebbüslerinin Yapısal Sorunları ve Özelleştirme Uygulamaları”, Çağdaş Yerel Yönetimler, vol. 35, no. 2026, Aug. 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA57LT22SY
ISNAD
Uzun, Hakan. “Türkiye’de Belediye İktisadi Teşebbüslerinin Yapısal Sorunları Ve Özelleştirme Uygulamaları”. Çağdaş Yerel Yönetimler 35/2026 (August 1, 2026). https://izlik.org/JA57LT22SY.
JAMA
1.Uzun H. Türkiye’de Belediye İktisadi Teşebbüslerinin Yapısal Sorunları ve Özelleştirme Uygulamaları. Çağdaş Yerel Yönetimler. 2026;35. Available at https://izlik.org/JA57LT22SY.
MLA
Uzun, Hakan. “Türkiye’de Belediye İktisadi Teşebbüslerinin Yapısal Sorunları Ve Özelleştirme Uygulamaları”. Çağdaş Yerel Yönetimler, vol. 35, no. 2026, Aug. 2026, https://izlik.org/JA57LT22SY.
Vancouver
1.Hakan Uzun. Türkiye’de Belediye İktisadi Teşebbüslerinin Yapısal Sorunları ve Özelleştirme Uygulamaları. Çağdaş Yerel Yönetimler [Internet]. 2026 Aug. 1;35(2026). Available from: https://izlik.org/JA57LT22SY