EN
TR
Baraj Yıkılması Sonucu Oluşan Taşkının İncelenmesi: Darlık Barajı Örneği
Abstract
Barajlar ihtiyacımız olan içme ve kullanma sularının düzenli olarak karşılanmasında, enerji ihtiyacının sağlanmasında, yerleşim alanlarının sel baskınlarına karşı korunmasında, rekreasyon alanlarının oluşturulmasında büyük öneme sahip mühendislik yapılarıdır. Sağladığı birçok fayda olmasına rağmen bu yapılarda oluşan hasarların, mansabında yer alan yerleşim alanları için ciddi afet riski oluşturduğu bilinmektedir. Ayrıca, eskimekte olan mevcut barajlarımız ve bunlara ek olarak her geçen gün artan barajlarımız, özellikle mansabında yerleşim alanları artan bölgelerde afet riskini daha da artırmaktadır. Bu çalışma kapsamında çalışma alanı olarak, İstanbul’da yer alan ve mansabında yoğun yerleşim alanı bulunan Darlık Barajı seçilmiştir. Darlık Barajı mansabında baraj yıkılma simülasyonu yapılmış ve taşkın dalgasının etkiyeceği alanlar belirlenmiştir. Bu kapsamda, yetkili kurumlar tarafından önlem alınması gereken alanların tespit edilmesine, baraj yıkılması sonucu oluşacak felaketlerin önlenmesine veya azaltılmasına katkı sağlanması amaçlanmıştır. Darlık Barajına ait yıkılma analizleri HEC-RAS programı kullanılarak oluşturulmuştur. Baraj gediklenme senaryosuna uygun olarak gediklenme parametreleri HEC-RAS programına tanımlanmış ve baraj yıkılması taşkın analizi 2 boyutlu olarak modellenmiştir. Çalışma kapsamında olası baraj yıkılması durumunda meydana gelecek taşkın debisi, su hızı ve su derinliği hesaplanmıştır. Taşkın yayılım, derinlik ve hız haritaları elde edilmiştir. Taşkın yayılım alanları incelenerek taşkın tehlike haritaları çıkarılmış ve oluşması muhtemel taşkın dalgasının tehlike boyutu belirlenmiştir. Son olarak ise taşkın yayılım alanında kalan binalarda zarar hesabı yapılmış, zarar yüzdesi ve risk haritaları elde edilmiştir. Zarar hesabı sonuçlarına göre yaklaşık 3043 binanın hasar gördüğü gözlenmiştir. Zarar yüzdeleri taşkın yayılım alanı üzerinde gösterilmiştir. Taşkından etkilenen tüm binaların %80.05’inin çok yüksek riskli sınıfta olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Daha sonraki aşamada taşkın yayılım alanında kalan her bir bina risk sınıfına göre işaretlenmiş, risk haritalarında gösterilmiş ve çalışma kapsamında sunulmuştur.
Keywords
References
- Alho, P., & Aaltonen, J. (2008). Comparing a 1D hydraulic model with a 2D hydraulic model for the simulation of extreme glacial outburst floods. Hydrological Processes, 22(10), 1537-1547. https://doi.org/10.1002/hyp.6692
- Apel, H., Aronica, G. T., Kreibich, H., & Thieken, A. H. (2009). Flood risk analyses-how detailed do we need to be? Natural Hazards, 49(1), 79-98. https://doi.org/10.1007/s11069-008-9277-8
- Alppay, H. (2019). Baraj yıkılması taşkın risk değerlendirmesi [Yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi
- Aribawa, T. M., Mardjono, A., Soegiarto, S., Moe, I. R., Sihombing, Y. I., Rizaldi, A., & Farid, M. (2021). Assessment of flood propagation due to several dams break in Banten Province. International Journal of GEOMATE, 20(81), 185-190. https://doi.org/10.21660/2021.81.j2082
- Azeez, O., Elfeki, A., Kamis, A. S., & Chaabani, A. (2020). Dam break analysis and flood disaster simulation in arid urban environment: the Um Al-Khair dam case study, Jeddah, Saudi Arabia. Natural Hazards, 100, 995-1011. https://doi.org/10.1007/s11069-019-03836-5
- Brunner, G. W. (2014). Using HEC-RAS for dam break studies. 4 Ağustos 2021’de https://www.hec.usace.army.mil/publications adresinden alındı
- Cüceloğlu, G. (2013). Darlık havzasının model destekli hidrolojik analizi [Yüksek lisans tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi
- Cai, W., Zhu, X., Peng, A., Wang, X., & Fan, Z. (2019). Flood risk analysis for Cascade dam systems: A case study in the Dadu River Basin in China. Water, 11(7), Article 1365. https://doi.org/10.3390/w11071365
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Civil Engineering (Other), Hydrology (Other)
Journal Section
Research Article
Publication Date
January 28, 2024
Submission Date
July 15, 2023
Acceptance Date
October 7, 2023
Published in Issue
Year 2024 Volume: 10 Number: 1
APA
Tilav, E. S., & Gülbaz, S. (2024). Baraj Yıkılması Sonucu Oluşan Taşkının İncelenmesi: Darlık Barajı Örneği. Doğal Afetler Ve Çevre Dergisi, 10(1), 49-67. https://doi.org/10.21324/dacd.1327805
AMA
1.Tilav ES, Gülbaz S. Baraj Yıkılması Sonucu Oluşan Taşkının İncelenmesi: Darlık Barajı Örneği. J Nat Haz Environ. 2024;10(1):49-67. doi:10.21324/dacd.1327805
Chicago
Tilav, Ezgi Selen, and Sezar Gülbaz. 2024. “Baraj Yıkılması Sonucu Oluşan Taşkının İncelenmesi: Darlık Barajı Örneği”. Doğal Afetler Ve Çevre Dergisi 10 (1): 49-67. https://doi.org/10.21324/dacd.1327805.
EndNote
Tilav ES, Gülbaz S (January 1, 2024) Baraj Yıkılması Sonucu Oluşan Taşkının İncelenmesi: Darlık Barajı Örneği. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi 10 1 49–67.
IEEE
[1]E. S. Tilav and S. Gülbaz, “Baraj Yıkılması Sonucu Oluşan Taşkının İncelenmesi: Darlık Barajı Örneği”, J Nat Haz Environ, vol. 10, no. 1, pp. 49–67, Jan. 2024, doi: 10.21324/dacd.1327805.
ISNAD
Tilav, Ezgi Selen - Gülbaz, Sezar. “Baraj Yıkılması Sonucu Oluşan Taşkının İncelenmesi: Darlık Barajı Örneği”. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi 10/1 (January 1, 2024): 49-67. https://doi.org/10.21324/dacd.1327805.
JAMA
1.Tilav ES, Gülbaz S. Baraj Yıkılması Sonucu Oluşan Taşkının İncelenmesi: Darlık Barajı Örneği. J Nat Haz Environ. 2024;10:49–67.
MLA
Tilav, Ezgi Selen, and Sezar Gülbaz. “Baraj Yıkılması Sonucu Oluşan Taşkının İncelenmesi: Darlık Barajı Örneği”. Doğal Afetler Ve Çevre Dergisi, vol. 10, no. 1, Jan. 2024, pp. 49-67, doi:10.21324/dacd.1327805.
Vancouver
1.Ezgi Selen Tilav, Sezar Gülbaz. Baraj Yıkılması Sonucu Oluşan Taşkının İncelenmesi: Darlık Barajı Örneği. J Nat Haz Environ. 2024 Jan. 1;10(1):49-67. doi:10.21324/dacd.1327805
Cited By
The Development of a Flood Inundation Map: A Case Study of Karamustafa Village, Çankırı
Uluslararası Muhendislik Arastirma ve Gelistirme Dergisi
https://doi.org/10.29137/umagd.1500097
