Araştırma Makalesi

Baraj Yıkılması Sonucu Oluşan Taşkının İncelenmesi: Darlık Barajı Örneği

Cilt: 10 Sayı: 1 28 Ocak 2024
PDF İndir
EN TR

Baraj Yıkılması Sonucu Oluşan Taşkının İncelenmesi: Darlık Barajı Örneği

Öz

Barajlar ihtiyacımız olan içme ve kullanma sularının düzenli olarak karşılanmasında, enerji ihtiyacının sağlanmasında, yerleşim alanlarının sel baskınlarına karşı korunmasında, rekreasyon alanlarının oluşturulmasında büyük öneme sahip mühendislik yapılarıdır. Sağladığı birçok fayda olmasına rağmen bu yapılarda oluşan hasarların, mansabında yer alan yerleşim alanları için ciddi afet riski oluşturduğu bilinmektedir. Ayrıca, eskimekte olan mevcut barajlarımız ve bunlara ek olarak her geçen gün artan barajlarımız, özellikle mansabında yerleşim alanları artan bölgelerde afet riskini daha da artırmaktadır. Bu çalışma kapsamında çalışma alanı olarak, İstanbul’da yer alan ve mansabında yoğun yerleşim alanı bulunan Darlık Barajı seçilmiştir. Darlık Barajı mansabında baraj yıkılma simülasyonu yapılmış ve taşkın dalgasının etkiyeceği alanlar belirlenmiştir. Bu kapsamda, yetkili kurumlar tarafından önlem alınması gereken alanların tespit edilmesine, baraj yıkılması sonucu oluşacak felaketlerin önlenmesine veya azaltılmasına katkı sağlanması amaçlanmıştır. Darlık Barajına ait yıkılma analizleri HEC-RAS programı kullanılarak oluşturulmuştur. Baraj gediklenme senaryosuna uygun olarak gediklenme parametreleri HEC-RAS programına tanımlanmış ve baraj yıkılması taşkın analizi 2 boyutlu olarak modellenmiştir. Çalışma kapsamında olası baraj yıkılması durumunda meydana gelecek taşkın debisi, su hızı ve su derinliği hesaplanmıştır. Taşkın yayılım, derinlik ve hız haritaları elde edilmiştir. Taşkın yayılım alanları incelenerek taşkın tehlike haritaları çıkarılmış ve oluşması muhtemel taşkın dalgasının tehlike boyutu belirlenmiştir. Son olarak ise taşkın yayılım alanında kalan binalarda zarar hesabı yapılmış, zarar yüzdesi ve risk haritaları elde edilmiştir. Zarar hesabı sonuçlarına göre yaklaşık 3043 binanın hasar gördüğü gözlenmiştir. Zarar yüzdeleri taşkın yayılım alanı üzerinde gösterilmiştir. Taşkından etkilenen tüm binaların %80.05’inin çok yüksek riskli sınıfta olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Daha sonraki aşamada taşkın yayılım alanında kalan her bir bina risk sınıfına göre işaretlenmiş, risk haritalarında gösterilmiş ve çalışma kapsamında sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Alho, P., & Aaltonen, J. (2008). Comparing a 1D hydraulic model with a 2D hydraulic model for the simulation of extreme glacial outburst floods. Hydrological Processes, 22(10), 1537-1547. https://doi.org/10.1002/hyp.6692
  2. Apel, H., Aronica, G. T., Kreibich, H., & Thieken, A. H. (2009). Flood risk analyses-how detailed do we need to be? Natural Hazards, 49(1), 79-98. https://doi.org/10.1007/s11069-008-9277-8
  3. Alppay, H. (2019). Baraj yıkılması taşkın risk değerlendirmesi [Yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi
  4. Aribawa, T. M., Mardjono, A., Soegiarto, S., Moe, I. R., Sihombing, Y. I., Rizaldi, A., & Farid, M. (2021). Assessment of flood propagation due to several dams break in Banten Province. International Journal of GEOMATE, 20(81), 185-190. https://doi.org/10.21660/2021.81.j2082
  5. Azeez, O., Elfeki, A., Kamis, A. S., & Chaabani, A. (2020). Dam break analysis and flood disaster simulation in arid urban environment: the Um Al-Khair dam case study, Jeddah, Saudi Arabia. Natural Hazards, 100, 995-1011. https://doi.org/10.1007/s11069-019-03836-5
  6. Brunner, G. W. (2014). Using HEC-RAS for dam break studies. 4 Ağustos 2021’de https://www.hec.usace.army.mil/publications adresinden alındı
  7. Cüceloğlu, G. (2013). Darlık havzasının model destekli hidrolojik analizi [Yüksek lisans tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi
  8. Cai, W., Zhu, X., Peng, A., Wang, X., & Fan, Z. (2019). Flood risk analysis for Cascade dam systems: A case study in the Dadu River Basin in China. Water, 11(7), Article 1365. https://doi.org/10.3390/w11071365

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İnşaat Mühendisliği (Diğer), Hidroloji (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Ocak 2024

Gönderilme Tarihi

15 Temmuz 2023

Kabul Tarihi

7 Ekim 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 10 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Tilav, E. S., & Gülbaz, S. (2024). Baraj Yıkılması Sonucu Oluşan Taşkının İncelenmesi: Darlık Barajı Örneği. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 10(1), 49-67. https://doi.org/10.21324/dacd.1327805
AMA
1.Tilav ES, Gülbaz S. Baraj Yıkılması Sonucu Oluşan Taşkının İncelenmesi: Darlık Barajı Örneği. Doğ Afet Çev Derg. 2024;10(1):49-67. doi:10.21324/dacd.1327805
Chicago
Tilav, Ezgi Selen, ve Sezar Gülbaz. 2024. “Baraj Yıkılması Sonucu Oluşan Taşkının İncelenmesi: Darlık Barajı Örneği”. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi 10 (1): 49-67. https://doi.org/10.21324/dacd.1327805.
EndNote
Tilav ES, Gülbaz S (01 Ocak 2024) Baraj Yıkılması Sonucu Oluşan Taşkının İncelenmesi: Darlık Barajı Örneği. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi 10 1 49–67.
IEEE
[1]E. S. Tilav ve S. Gülbaz, “Baraj Yıkılması Sonucu Oluşan Taşkının İncelenmesi: Darlık Barajı Örneği”, Doğ Afet Çev Derg, c. 10, sy 1, ss. 49–67, Oca. 2024, doi: 10.21324/dacd.1327805.
ISNAD
Tilav, Ezgi Selen - Gülbaz, Sezar. “Baraj Yıkılması Sonucu Oluşan Taşkının İncelenmesi: Darlık Barajı Örneği”. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi 10/1 (01 Ocak 2024): 49-67. https://doi.org/10.21324/dacd.1327805.
JAMA
1.Tilav ES, Gülbaz S. Baraj Yıkılması Sonucu Oluşan Taşkının İncelenmesi: Darlık Barajı Örneği. Doğ Afet Çev Derg. 2024;10:49–67.
MLA
Tilav, Ezgi Selen, ve Sezar Gülbaz. “Baraj Yıkılması Sonucu Oluşan Taşkının İncelenmesi: Darlık Barajı Örneği”. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, c. 10, sy 1, Ocak 2024, ss. 49-67, doi:10.21324/dacd.1327805.
Vancouver
1.Ezgi Selen Tilav, Sezar Gülbaz. Baraj Yıkılması Sonucu Oluşan Taşkının İncelenmesi: Darlık Barajı Örneği. Doğ Afet Çev Derg. 01 Ocak 2024;10(1):49-67. doi:10.21324/dacd.1327805

Cited By

Creative Commons License
Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanlanmıştır.