TR
EN
İstanbul İçin Sıcak ve Soğuk Sezon Orajlarının Analizi
Abstract
Oraj (TS), atmosferik kararsızlık sonucu dikey gelişimli Cumulonimbus (Cb) bulutlarında oluşan, 1 - 100 km mekânsal çözünürlüğe (mezo-ölçek) sahip, kuvvetli sağanak yağış, dolu, şimşek, yıldırım, hortum, türbülans ve rüzgar hamlesi ile karakterize edilen şiddetli hava fenomenidir. Nemli ve kararsız hava kütlelerinin yükselip yoğuşması sonucu meydana gelen bu fenomen, ülkemizde genellikle ilkbahar ve yaz başlarında meydana gelmektedir. Fakat son yıllarda, yaz ortalarında, sonbahar başlarında ve hatta kış aylarında da bu hadiseler sık yaşanır hale gelmiştir. Bu çalışmada, İstanbul için 2013-2022 yıllarını kapsayan 10 yıllık periyot dahilinde, sıcak sezon (Mayıs-Eylül) ve soğuk sezon (Ekim-Nisan) orajlarının karakteristikleri incelenmiş ve meydana geldiği atmosferik koşullar ortaya konulmuştur. Çalışmada orajlı zamanların tespiti için Sabiha Gökçen Uluslararası Havalimanı havacılık rasatları kullanılmış, yukarı seviye atmosferik parametrelere ait verilerin temini için İstanbul Kartal Radyosonde İstasyonu verileri analiz edilmiştir. Her iki dönem için de orajların tekil ya da herhangi bir hadise ile birlikte meydana gelip gelmediği incelenmiş ve istatistikleri ortaya konulmuştur. Periyot dahilinde orajların gün içi, aylık ve yıllık bazda analizleri gerçekleştirilmiş, sıcak ve soğuk sezon için ayrı ayrı meteorolojik parametrelerde meydana gelen değişimler istatistiksel olarak sunulmuştur. Sıcaklık, çiy noktası sıcaklığı, rüzgar şiddeti, rüzgar yönü ve bağıl nem gibi meteorolojik parametreler hem sıcak hem de soğuk sezon orajları için istatistiksel olarak analiz edilmiştir. Ayrıca, toplamda sekiz adet termodinamik indeks ve atmosferik kararlılık parametresi kullanılarak, sıcak ve soğuk sezon orajlarının her bir indeks ve parametredeki ortalama değişimleri incelenmiştir.
Keywords
References
- Akram, T., Akter, F., Mallik, M. A. K., Tabassum, F., Hassan, S. M. Q., & Faruq, M. O. (2022). Recent climatology of thunderstorm days over Bangladesh. Journal of Climate Studies, 12(3), 112-130.
- All Met Sat. (2023). İstanbul Sabiha Gökçen Uluslararası Havalimanı konum bilgileri. 30 Nisan 2023’de https://en.allmetsat.com/metar-taf/turkey.php?icao=LTFJ adresinden alındı.
- Apostol, L. (2008). The Mediterranean cyclones–the role in ensuring water resources and their potential of climatic risk, in the east of Romania. Present Environment and Sustainable Development, 2, 143-163.
- Arslan, H., Baltacı, H., Akkoyunlu, B. O., Karanfil, S., & Tayanç, M. (2020). Wind speed variability and wind power potential over Turkey: case studies for Çanakkale and İstanbul. Renewable Energy, 145, 1020-1032. https://doi.org/10.1016/j.renene.2019.06.128
- Bunkers, M. J., & Hjelmfelt, M. R. (2021). Thunderstorm downbursts: windstorms and blowdowns (Second edition). In E. Johnson & K. Miyanishi (Eds.), Plant Disturbance Ecology, (pp. 65-115). Academic Press. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-818813-2.00003-4, 2021.
- Iowa State University. (2023, 27 Şubat). ASOS-AWOS-METAR data download. Iowa environmental mesonet. 27 Şubat 2023’de https://mesonet.agron.iastate.edu/request/download.phtml adresinden alındı.
- Kahraman, A. (2017, 16-19 Ekim). Konvektif fazların evrimi: 27 Temmuz 2017 Marmara vakası [Bildiri sunumu]. III. Meteorolojik Uzaktan Algılama Sempozyumu, Antalya, Türkiye.
- Kahraman, A., Ural, D., & Önol, B. (2020). Future changes in Euro-Mediterrenean daytime severe thunderstorm environments based on an RCP8.5 Med-Cordex simulation. Atmosphere, 11(8), Article 822. https://doi.org/10.3390/atmos11080822
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Climate Change Impacts and Adaptation (Other)
Journal Section
Research Article
Publication Date
January 28, 2024
Submission Date
July 24, 2023
Acceptance Date
October 16, 2023
Published in Issue
Year 2024 Volume: 10 Number: 1
APA
Başpınar, M., & Yavuz, V. (2024). İstanbul İçin Sıcak ve Soğuk Sezon Orajlarının Analizi. Doğal Afetler Ve Çevre Dergisi, 10(1), 89-102. https://doi.org/10.21324/dacd.1331804
AMA
1.Başpınar M, Yavuz V. İstanbul İçin Sıcak ve Soğuk Sezon Orajlarının Analizi. J Nat Haz Environ. 2024;10(1):89-102. doi:10.21324/dacd.1331804
Chicago
Başpınar, Muhammed, and Veli Yavuz. 2024. “İstanbul İçin Sıcak Ve Soğuk Sezon Orajlarının Analizi”. Doğal Afetler Ve Çevre Dergisi 10 (1): 89-102. https://doi.org/10.21324/dacd.1331804.
EndNote
Başpınar M, Yavuz V (January 1, 2024) İstanbul İçin Sıcak ve Soğuk Sezon Orajlarının Analizi. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi 10 1 89–102.
IEEE
[1]M. Başpınar and V. Yavuz, “İstanbul İçin Sıcak ve Soğuk Sezon Orajlarının Analizi”, J Nat Haz Environ, vol. 10, no. 1, pp. 89–102, Jan. 2024, doi: 10.21324/dacd.1331804.
ISNAD
Başpınar, Muhammed - Yavuz, Veli. “İstanbul İçin Sıcak Ve Soğuk Sezon Orajlarının Analizi”. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi 10/1 (January 1, 2024): 89-102. https://doi.org/10.21324/dacd.1331804.
JAMA
1.Başpınar M, Yavuz V. İstanbul İçin Sıcak ve Soğuk Sezon Orajlarının Analizi. J Nat Haz Environ. 2024;10:89–102.
MLA
Başpınar, Muhammed, and Veli Yavuz. “İstanbul İçin Sıcak Ve Soğuk Sezon Orajlarının Analizi”. Doğal Afetler Ve Çevre Dergisi, vol. 10, no. 1, Jan. 2024, pp. 89-102, doi:10.21324/dacd.1331804.
Vancouver
1.Muhammed Başpınar, Veli Yavuz. İstanbul İçin Sıcak ve Soğuk Sezon Orajlarının Analizi. J Nat Haz Environ. 2024 Jan. 1;10(1):89-102. doi:10.21324/dacd.1331804
Cited By
Gelişen Teknoloji’nin afetlerde kullanımı: Türkiye bağlamındaki kaynakların sistematik derlemesi
Türkiye Coğrafi Bilgi Sistemleri Dergisi
https://doi.org/10.56130/tucbis.1777598
