Research Article

Delibekirli Havzası’nın Taşkın Tekerrürünün Hesaplanması ve HEC-RAS ile Modellenmesi (Kırıkhan/Hatay)

Volume: 10 Number: 2 July 18, 2024
TR EN

Delibekirli Havzası’nın Taşkın Tekerrürünün Hesaplanması ve HEC-RAS ile Modellenmesi (Kırıkhan/Hatay)

Abstract

Nüfus artışının kaçınılmaz bir sonucu olarak, yeryüzünde daha fazla alan işgal eden insanoğlunun doğal olaylarla karşılaşma ve bunlardan zarar görme olasılığı artmaktadır. Ortaya çıkan bu zararları en aza indirmek ancak doğru ve etkili planlamalarla mümkün olabilmektedir. Planlamada risk modeli çalışmaları önemli bir parametredir. Modeller, son yıllarda multidisipliner alanlarda yoğun bir şekilde kullanılan Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ve Uzaktan Algılama (UA) teknolojileri yardımıyla doğruluğu daha yüksek bir biçimde yapılabilmektedir. Bu çalışmada, İstatistiki ve Deterministik yöntemlerle, Amanos Dağlarının orta kesiminde yer alan ve Kırıkhan şehrinin ortasından geçen, 2014 ile 2015 yıllarında taşkın kayıtları olan Delibekirli Çayı Havzası’nın taşkın risk potansiyeli ortaya çıkarılmıştır. Çeşitli istatistiksel parametreler ve dağılım fonksiyonları kullanılarak havzanın birim hidrograf pik debisi ve 2, 5, 10, 25, 50, 100, 500 ve 1000 yıllık proje taşkın tekerrür debileri hesaplanmıştır. Ortaya çıkan bu değerler kullanılarak, ABD Ordusu Mühendisler Birliği, Hidrolojik Mühendislik Merkezi (USACE-HEC) tarafından geliştirilen Akarsu Analiz Sistemi (HEC-RAS v.6.1) yazılımı kullanılarak kararlı akım şartlarında bir boyutlu (1D) hidrolik model oluşturulmuştur. Delibekirli Deresi’nin oluşturduğu birikinti yelpazesi üzerinde kurulmuş olan Kırıkhan şehrinde yapılaşmaya bağlı olarak kanal enkesitleri daraltılmış ve akarsu yatağına çeşitli müdahaleler yapılmıştır. Yapılan çalışma ve değerlendirmeler sonucunda Kırıkhan’da Delibekirli Deresi’ne bağlı yaşanabilecek taşkınların can ve mal kaybına neden olmaması için akarsu kanalına yönelik çalışmalarda en az 500 yıllık proje taşkın debisi (124,36 m3/s) esas alınarak projelendirilmesi gerektiği sonucu ortaya çıkarılmıştır.

Keywords

References

  1. Akkaya, U., Saraylı, S., Doğan, E., Akçalı, E., Akpınar, A., & Yıldırım, M.S. (2013, 24-26 Ekim). Rize Taşlıdere’nin taşkın analizinin yapılması [Bildiri Sunumu]. Taşkın ve Heyelan Sempozyumu, Trabzon, Türkiye.
  2. Akkaya Aslan, T. Ş., Gündoğdu, K. S., & Demir, O. A. (2004). Sayısal yükseklik modelinden yararlanılarak bazı havza karakteristiklerinin belirlenmesi: Bursa Karacabey İnkaya Göleti Havzası örneği. U. Ü Ziraat Fakültesi Dergisi, 18(1), 167-180.
  3. Akkuş, H., Yıldız, E., & Bulut, İ. (2023). HEC-RAS 2B modeli kullanılarak Yazılıkaya Deresi (Nallıhan Ankara) sel tehlike haritalarının hazırlanması ve sel kontrol yapısının etkinliği. Jeoloji Mühendisliği Dergisi, 47(1), 29-46.
  4. Anılan, T., Yüksek, Ö., Kankal, M. (2016), Regional Flood Frequency Analysis of Eastern Black Sea Basin Based on L-Moments. UCTEA Tecnical. Journal, 451, 7403–7427.
  5. Arnold, C. L., & Gibbons, C. J. (1996). Impervious surface coverage: The emergence of a key environmental indicator. Journal of the American Planning Association, 62(2), 243-258. http://doi.org/10.1080/01944369608975688.
  6. Baga, İ., Usul, N., & Sorman, Ü. (1999, 7-10 Haziran). Application of MIKE 11 Model on Çayboğazı basin in Turkey [Bildiri Sunumu]. DHI Third User Conference, Denmark.
  7. Batur, E., & Maktav, D. (2012). Uzaktan algılama ve CBS entegrasyonu ile taşkın alanlarının belirlenmesi: Meriç Nehri örneği. Havacılık ve Uzay Teknolojileri Dergisi, 5(3), 47-54.
  8. Bayazıt, Y., Bakış, R., Koç, C., & Kaya, T., (2014, 9-11 Ekim). Porsuk Çayı’nın Eskişehir İli taşkın haritalarının Coğrafi Bilgi Sistemleri ile oluşturulması [Bildiri Sunumu]. Uluslararası Katılımlı IV. Ulusal Baraj Güvenliği Sempozyumu, Elazığ, Türkiye.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Geographic Information Systems, Natural Hazards, Physical Geography and Environmental Geology (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

July 18, 2024

Submission Date

November 8, 2023

Acceptance Date

July 5, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 10 Number: 2

APA
Bozdoğan, M., & Canpolat, E. (2024). Delibekirli Havzası’nın Taşkın Tekerrürünün Hesaplanması ve HEC-RAS ile Modellenmesi (Kırıkhan/Hatay). Doğal Afetler Ve Çevre Dergisi, 10(2), 478-503. https://doi.org/10.21324/dacd.1387971
AMA
1.Bozdoğan M, Canpolat E. Delibekirli Havzası’nın Taşkın Tekerrürünün Hesaplanması ve HEC-RAS ile Modellenmesi (Kırıkhan/Hatay). J Nat Haz Environ. 2024;10(2):478-503. doi:10.21324/dacd.1387971
Chicago
Bozdoğan, Mahsum, and Ergin Canpolat. 2024. “Delibekirli Havzası’nın Taşkın Tekerrürünün Hesaplanması Ve HEC-RAS Ile Modellenmesi (Kırıkhan Hatay)”. Doğal Afetler Ve Çevre Dergisi 10 (2): 478-503. https://doi.org/10.21324/dacd.1387971.
EndNote
Bozdoğan M, Canpolat E (July 1, 2024) Delibekirli Havzası’nın Taşkın Tekerrürünün Hesaplanması ve HEC-RAS ile Modellenmesi (Kırıkhan/Hatay). Doğal Afetler ve Çevre Dergisi 10 2 478–503.
IEEE
[1]M. Bozdoğan and E. Canpolat, “Delibekirli Havzası’nın Taşkın Tekerrürünün Hesaplanması ve HEC-RAS ile Modellenmesi (Kırıkhan/Hatay)”, J Nat Haz Environ, vol. 10, no. 2, pp. 478–503, July 2024, doi: 10.21324/dacd.1387971.
ISNAD
Bozdoğan, Mahsum - Canpolat, Ergin. “Delibekirli Havzası’nın Taşkın Tekerrürünün Hesaplanması Ve HEC-RAS Ile Modellenmesi (Kırıkhan Hatay)”. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi 10/2 (July 1, 2024): 478-503. https://doi.org/10.21324/dacd.1387971.
JAMA
1.Bozdoğan M, Canpolat E. Delibekirli Havzası’nın Taşkın Tekerrürünün Hesaplanması ve HEC-RAS ile Modellenmesi (Kırıkhan/Hatay). J Nat Haz Environ. 2024;10:478–503.
MLA
Bozdoğan, Mahsum, and Ergin Canpolat. “Delibekirli Havzası’nın Taşkın Tekerrürünün Hesaplanması Ve HEC-RAS Ile Modellenmesi (Kırıkhan Hatay)”. Doğal Afetler Ve Çevre Dergisi, vol. 10, no. 2, July 2024, pp. 478-03, doi:10.21324/dacd.1387971.
Vancouver
1.Mahsum Bozdoğan, Ergin Canpolat. Delibekirli Havzası’nın Taşkın Tekerrürünün Hesaplanması ve HEC-RAS ile Modellenmesi (Kırıkhan/Hatay). J Nat Haz Environ. 2024 Jul. 1;10(2):478-503. doi:10.21324/dacd.1387971

Cited By