Araştırma Makalesi

Delibekirli Havzası’nın Taşkın Tekerrürünün Hesaplanması ve HEC-RAS ile Modellenmesi (Kırıkhan/Hatay)

Cilt: 10 Sayı: 2 18 Temmuz 2024
PDF İndir
TR EN

Delibekirli Havzası’nın Taşkın Tekerrürünün Hesaplanması ve HEC-RAS ile Modellenmesi (Kırıkhan/Hatay)

Öz

Nüfus artışının kaçınılmaz bir sonucu olarak, yeryüzünde daha fazla alan işgal eden insanoğlunun doğal olaylarla karşılaşma ve bunlardan zarar görme olasılığı artmaktadır. Ortaya çıkan bu zararları en aza indirmek ancak doğru ve etkili planlamalarla mümkün olabilmektedir. Planlamada risk modeli çalışmaları önemli bir parametredir. Modeller, son yıllarda multidisipliner alanlarda yoğun bir şekilde kullanılan Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ve Uzaktan Algılama (UA) teknolojileri yardımıyla doğruluğu daha yüksek bir biçimde yapılabilmektedir. Bu çalışmada, İstatistiki ve Deterministik yöntemlerle, Amanos Dağlarının orta kesiminde yer alan ve Kırıkhan şehrinin ortasından geçen, 2014 ile 2015 yıllarında taşkın kayıtları olan Delibekirli Çayı Havzası’nın taşkın risk potansiyeli ortaya çıkarılmıştır. Çeşitli istatistiksel parametreler ve dağılım fonksiyonları kullanılarak havzanın birim hidrograf pik debisi ve 2, 5, 10, 25, 50, 100, 500 ve 1000 yıllık proje taşkın tekerrür debileri hesaplanmıştır. Ortaya çıkan bu değerler kullanılarak, ABD Ordusu Mühendisler Birliği, Hidrolojik Mühendislik Merkezi (USACE-HEC) tarafından geliştirilen Akarsu Analiz Sistemi (HEC-RAS v.6.1) yazılımı kullanılarak kararlı akım şartlarında bir boyutlu (1D) hidrolik model oluşturulmuştur. Delibekirli Deresi’nin oluşturduğu birikinti yelpazesi üzerinde kurulmuş olan Kırıkhan şehrinde yapılaşmaya bağlı olarak kanal enkesitleri daraltılmış ve akarsu yatağına çeşitli müdahaleler yapılmıştır. Yapılan çalışma ve değerlendirmeler sonucunda Kırıkhan’da Delibekirli Deresi’ne bağlı yaşanabilecek taşkınların can ve mal kaybına neden olmaması için akarsu kanalına yönelik çalışmalarda en az 500 yıllık proje taşkın debisi (124,36 m3/s) esas alınarak projelendirilmesi gerektiği sonucu ortaya çıkarılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Akkaya, U., Saraylı, S., Doğan, E., Akçalı, E., Akpınar, A., & Yıldırım, M.S. (2013, 24-26 Ekim). Rize Taşlıdere’nin taşkın analizinin yapılması [Bildiri Sunumu]. Taşkın ve Heyelan Sempozyumu, Trabzon, Türkiye.
  2. Akkaya Aslan, T. Ş., Gündoğdu, K. S., & Demir, O. A. (2004). Sayısal yükseklik modelinden yararlanılarak bazı havza karakteristiklerinin belirlenmesi: Bursa Karacabey İnkaya Göleti Havzası örneği. U. Ü Ziraat Fakültesi Dergisi, 18(1), 167-180.
  3. Akkuş, H., Yıldız, E., & Bulut, İ. (2023). HEC-RAS 2B modeli kullanılarak Yazılıkaya Deresi (Nallıhan Ankara) sel tehlike haritalarının hazırlanması ve sel kontrol yapısının etkinliği. Jeoloji Mühendisliği Dergisi, 47(1), 29-46.
  4. Anılan, T., Yüksek, Ö., Kankal, M. (2016), Regional Flood Frequency Analysis of Eastern Black Sea Basin Based on L-Moments. UCTEA Tecnical. Journal, 451, 7403–7427.
  5. Arnold, C. L., & Gibbons, C. J. (1996). Impervious surface coverage: The emergence of a key environmental indicator. Journal of the American Planning Association, 62(2), 243-258. http://doi.org/10.1080/01944369608975688.
  6. Baga, İ., Usul, N., & Sorman, Ü. (1999, 7-10 Haziran). Application of MIKE 11 Model on Çayboğazı basin in Turkey [Bildiri Sunumu]. DHI Third User Conference, Denmark.
  7. Batur, E., & Maktav, D. (2012). Uzaktan algılama ve CBS entegrasyonu ile taşkın alanlarının belirlenmesi: Meriç Nehri örneği. Havacılık ve Uzay Teknolojileri Dergisi, 5(3), 47-54.
  8. Bayazıt, Y., Bakış, R., Koç, C., & Kaya, T., (2014, 9-11 Ekim). Porsuk Çayı’nın Eskişehir İli taşkın haritalarının Coğrafi Bilgi Sistemleri ile oluşturulması [Bildiri Sunumu]. Uluslararası Katılımlı IV. Ulusal Baraj Güvenliği Sempozyumu, Elazığ, Türkiye.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Coğrafi Bilgi Sistemleri, Doğal Afetler, Fiziksel Coğrafya ve Çevre Jeolojisi (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

18 Temmuz 2024

Gönderilme Tarihi

8 Kasım 2023

Kabul Tarihi

5 Temmuz 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 10 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Bozdoğan, M., & Canpolat, E. (2024). Delibekirli Havzası’nın Taşkın Tekerrürünün Hesaplanması ve HEC-RAS ile Modellenmesi (Kırıkhan/Hatay). Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 10(2), 478-503. https://doi.org/10.21324/dacd.1387971
AMA
1.Bozdoğan M, Canpolat E. Delibekirli Havzası’nın Taşkın Tekerrürünün Hesaplanması ve HEC-RAS ile Modellenmesi (Kırıkhan/Hatay). Doğ Afet Çev Derg. 2024;10(2):478-503. doi:10.21324/dacd.1387971
Chicago
Bozdoğan, Mahsum, ve Ergin Canpolat. 2024. “Delibekirli Havzası’nın Taşkın Tekerrürünün Hesaplanması ve HEC-RAS ile Modellenmesi (Kırıkhan/Hatay)”. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi 10 (2): 478-503. https://doi.org/10.21324/dacd.1387971.
EndNote
Bozdoğan M, Canpolat E (01 Temmuz 2024) Delibekirli Havzası’nın Taşkın Tekerrürünün Hesaplanması ve HEC-RAS ile Modellenmesi (Kırıkhan/Hatay). Doğal Afetler ve Çevre Dergisi 10 2 478–503.
IEEE
[1]M. Bozdoğan ve E. Canpolat, “Delibekirli Havzası’nın Taşkın Tekerrürünün Hesaplanması ve HEC-RAS ile Modellenmesi (Kırıkhan/Hatay)”, Doğ Afet Çev Derg, c. 10, sy 2, ss. 478–503, Tem. 2024, doi: 10.21324/dacd.1387971.
ISNAD
Bozdoğan, Mahsum - Canpolat, Ergin. “Delibekirli Havzası’nın Taşkın Tekerrürünün Hesaplanması ve HEC-RAS ile Modellenmesi (Kırıkhan/Hatay)”. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi 10/2 (01 Temmuz 2024): 478-503. https://doi.org/10.21324/dacd.1387971.
JAMA
1.Bozdoğan M, Canpolat E. Delibekirli Havzası’nın Taşkın Tekerrürünün Hesaplanması ve HEC-RAS ile Modellenmesi (Kırıkhan/Hatay). Doğ Afet Çev Derg. 2024;10:478–503.
MLA
Bozdoğan, Mahsum, ve Ergin Canpolat. “Delibekirli Havzası’nın Taşkın Tekerrürünün Hesaplanması ve HEC-RAS ile Modellenmesi (Kırıkhan/Hatay)”. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, c. 10, sy 2, Temmuz 2024, ss. 478-03, doi:10.21324/dacd.1387971.
Vancouver
1.Mahsum Bozdoğan, Ergin Canpolat. Delibekirli Havzası’nın Taşkın Tekerrürünün Hesaplanması ve HEC-RAS ile Modellenmesi (Kırıkhan/Hatay). Doğ Afet Çev Derg. 01 Temmuz 2024;10(2):478-503. doi:10.21324/dacd.1387971

Cited By

Creative Commons License
Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanlanmıştır.