Research Article

Ankara’da Partikül Madde (PM10) ve Kükürt Dioksit (SO2) Konsantrasyonlarının İklim Parametreleri İle Mekânsal-Zamansal Analizi

Volume: 11 Number: 1 January 27, 2025
EN TR

Ankara’da Partikül Madde (PM10) ve Kükürt Dioksit (SO2) Konsantrasyonlarının İklim Parametreleri İle Mekânsal-Zamansal Analizi

Abstract

Türkiye’de hava kirliliği, özellikle büyük şehirlerde, nüfus artışı, plansız kentleşme, sanayi ve enerji tesislerindeki artış nedeniyle ciddi bir sorun haline gelmiştir. Partikül Madde (PM10) ve Kükürt Dioksit (SO2) konsantrasyonları, sanayi ve enerji üretimindeki yüksek emisyonlar sonucu hava kalitesini önemli ölçüde bozmaktadır. Hava kirliliği sorunuyla karşılaşan büyük şehirlerden biri olan Ankara, 2022 Türkiye Çevre Sorunları ve Öncelikleri Değerlendirme Raporu'nda hava kirliliğinin öncelikli sorunlar arasında ikinci sırada yer aldığı belirtilmiştir. Bu çalışmanın amacı, 2011–2014 yılları arasında Ankara’da PM10 ve SO2 konsantrasyonlarının, meteorolojik faktörlerin etkisi altında mekânsal-zamansal değişimlerini Kriging with External Drift (KED) yöntemi kullanarak incelemektir. 2011 yılında, PM10 ve SO2 konsantrasyon değerleri, diğer yıllara göre daha düşük seviyelerde olup, Dünya Sağlık Örgütü (World Health Organization, WHO) tarafından belirlenen yıllık konsantrasyon değerlerinin üzerinde kalmıştır. 2012 ve 2013 yıllarında, PM10 ve SO2 konsantrasyonlarında artış gözlemlenmiş ve şehrin farklı bölgelerinde değişkenlik göstermiştir. 2014 yılında, artan yağış ve sıcaklık değerleri ile birlikte, PM10 ve SO2 konsantrasyonlarında dikkat çekici bir azalma yaşanmıştır. PM10 ve SO2 konsantrasyonlarına ait tahmin modellerinin performansı değerlendirildiğinde, PM10 modelinin %66, SO2 modelinin %78 oranında açıklayıcı güce sahip olduğu görülmektedir. PM10 ve SO2 konsantrasyonlarının meteorolojik faktörler kullanılarak yapılan mekânsal-zamansal KED analizi, hava kirliliğinin değişimlerini anlamak ve mekânsal değişkenler arasındaki ilişkileri ile zaman içindeki etkileşimleri kavrayabilmek açısından önemlidir.

Keywords

Supporting Institution

Yok

Project Number

Yok

Ethical Statement

Yok

Thanks

Bu çalışma, 18–21 Ekim 2017 tarihinde düzenlenen “International Symposium on GIS Applications in Geography and Geosciences’da” bildiri olarak sunulmuştur.

References

  1. Adhikary, S. K., Muttil, N., & Yilmaz, A. G. (2017). Cokriging for enhanced spatial interpolation of rainfall in two Australian catchments. Hydrological Process, 31(12), 2129–2315. https://doi.org/10.1002/hyp.11163
  2. Akbal, Y., & Ünlü, K. D. (2022). A deep learning approach to model daily particular matter of Ankara: key features and forecasting. International Journal of Environmental Science and Technology, 19, 5911–5927. https://doi.org/10.1007/s13762-021-03730-3
  3. Alahmad, B., Khraishah, H., Althalji, K., MPhil, W. B., Al-Mulla, F., & Koutrakis, P. (2023). Connections between air pollution, climate change, and cardiovascular health. Canadian Journal of Cardiology, 39(9), 1182–1190. https://doi.org/10.1016/j.cjca.2023.03.025
  4. Arslan, H., Ağır, A., & Demir, G. (2024). Impacts of PM10 exposure on hospitalization for acute bronchitis in Ankara, Türkiye. Frontiers in Life Sciences and Related Technologies, 5(1), 1–5. https://doi.org/10.51753/flsrt.1322260
  5. Arslan, M., & Dursun, D. (2024). Planlı gelişme alanlarının hava kirliliğine olası etkilerinin değerlendirilmesi. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 10(1), 125–139. http://doi.org/10.21324/dacd.1360742
  6. Aydın, O., & Özgür, E. M. (2009). Ankara’nın kentsel gelişiminin uzaktan algılama ve coğrafi bilgi sistemleriyle ölçülmesi. e-Journal of New World Sciences Academy Nature Sciences, 4(4), 215–242.
  7. Aydin, O., & Çiçek, I. (2015). Geostatistical interpolation of precipitation in Turkey. Lambert Academic Publishing.
  8. Aydın, N. (2023). Investigating the Relationship between urban environment, air quality and childhood asthma: the case of Ankara. [Doctoral dissertation, Middle East Technical University]. OpenMETU. https://open.metu.edu.tr/handle/11511/102564

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Air Pollution Modelling and Control

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

January 25, 2025

Publication Date

January 27, 2025

Submission Date

August 15, 2024

Acceptance Date

September 20, 2024

Published in Issue

Year 2025 Volume: 11 Number: 1

APA
Aydın, O., & Raja, N. B. (2025). Ankara’da Partikül Madde (PM10) ve Kükürt Dioksit (SO2) Konsantrasyonlarının İklim Parametreleri İle Mekânsal-Zamansal Analizi. Doğal Afetler Ve Çevre Dergisi, 11(1), 249-267. https://doi.org/10.21324/dacd.1533641
AMA
1.Aydın O, Raja NB. Ankara’da Partikül Madde (PM10) ve Kükürt Dioksit (SO2) Konsantrasyonlarının İklim Parametreleri İle Mekânsal-Zamansal Analizi. J Nat Haz Environ. 2025;11(1):249-267. doi:10.21324/dacd.1533641
Chicago
Aydın, Olgu, and Nussaibah B. Raja. 2025. “Ankara’da Partikül Madde (PM10) Ve Kükürt Dioksit (SO2) Konsantrasyonlarının İklim Parametreleri İle Mekânsal-Zamansal Analizi”. Doğal Afetler Ve Çevre Dergisi 11 (1): 249-67. https://doi.org/10.21324/dacd.1533641.
EndNote
Aydın O, Raja NB (January 1, 2025) Ankara’da Partikül Madde (PM10) ve Kükürt Dioksit (SO2) Konsantrasyonlarının İklim Parametreleri İle Mekânsal-Zamansal Analizi. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi 11 1 249–267.
IEEE
[1]O. Aydın and N. B. Raja, “Ankara’da Partikül Madde (PM10) ve Kükürt Dioksit (SO2) Konsantrasyonlarının İklim Parametreleri İle Mekânsal-Zamansal Analizi”, J Nat Haz Environ, vol. 11, no. 1, pp. 249–267, Jan. 2025, doi: 10.21324/dacd.1533641.
ISNAD
Aydın, Olgu - Raja, Nussaibah B. “Ankara’da Partikül Madde (PM10) Ve Kükürt Dioksit (SO2) Konsantrasyonlarının İklim Parametreleri İle Mekânsal-Zamansal Analizi”. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi 11/1 (January 1, 2025): 249-267. https://doi.org/10.21324/dacd.1533641.
JAMA
1.Aydın O, Raja NB. Ankara’da Partikül Madde (PM10) ve Kükürt Dioksit (SO2) Konsantrasyonlarının İklim Parametreleri İle Mekânsal-Zamansal Analizi. J Nat Haz Environ. 2025;11:249–267.
MLA
Aydın, Olgu, and Nussaibah B. Raja. “Ankara’da Partikül Madde (PM10) Ve Kükürt Dioksit (SO2) Konsantrasyonlarının İklim Parametreleri İle Mekânsal-Zamansal Analizi”. Doğal Afetler Ve Çevre Dergisi, vol. 11, no. 1, Jan. 2025, pp. 249-67, doi:10.21324/dacd.1533641.
Vancouver
1.Olgu Aydın, Nussaibah B. Raja. Ankara’da Partikül Madde (PM10) ve Kükürt Dioksit (SO2) Konsantrasyonlarının İklim Parametreleri İle Mekânsal-Zamansal Analizi. J Nat Haz Environ. 2025 Jan. 1;11(1):249-67. doi:10.21324/dacd.1533641

Cited By