Research Article

Şehir Merkezindeki Hava Kirliliği Faktörlerinin AHP Yöntemiyle Değerlendirilmesi: Karabük İli Örneği

Volume: 12 Number: 2 July 24, 2026
TR EN

Şehir Merkezindeki Hava Kirliliği Faktörlerinin AHP Yöntemiyle Değerlendirilmesi: Karabük İli Örneği

Abstract

Hava kirliliği, atmosferdeki zararlı maddelerin yoğunluğunun artmasıyla ekolojik sisteme, insan sağlığına ve doğal yaşama zarar veren bir çevresel tehdit olarak tanımlanır. Sanayileşme, şehirleşme ve hızlı nüfus artışı gibi faktörler ise hava kirliliğini artırarak çevreye ve halk sağlığına ciddi zararlar vermektedir. Bu çalışma ile Karabük şehir merkezindeki hava kirliliğine neden olan sorunların belirlenerek, öncelikli stratejik çözüm önerileri sunmak amaçlanmıştır. Araştırmaya dahil edilen risk kategorileri detaylı literatür taraması yapılarak seçilmiştir. Seçilen kategoriler, alanlarında en az beş yıllık mesleki deneyime sahip beş uzman tarafından değerlendirilmiştir. Uzman görüşlerinden elde edilen veriler, çok kriterli karar verme yaklaşımlarından biri olan AHP yöntemiyle analiz edilmiştir. Analiz sonuçları, risklerin önem ağırlıklarını sırasıyla Sanayi Faaliyetleri, Isınma Kaynaklı Kirlilik, Coğrafi Yapı, Plansız Kentsel Gelişim, Motorlu Araçlar ve Atık Yönetimi olarak ortaya koymuştur. İlk iki risk kategorisinin, toplam ağırlığın yaklaşık yarısını oluşturduğu belirlenmiştir. Bu bulgu, sağlıklı şehir planlaması süreçlerinde Sanayi Faaliyetleri ve Isınma Kaynaklı Kirlilik risklerine yönelik önlem almak ya da ortadan kaldırmak için faaliyetlerde bulunulması önerilmektedir.

Keywords

References

  1. Adamopoulos, I., Syrou, N., & Vito, D. (2025). Climate change risks and impacts on public health correlated with air pollution-African dust in South Europe. Medical Sciences Forum, 33(1), Article 1.
  2. Amini, H., Yousefian, F., Faridi, S., Andersen, Z. J., Calas, E., Castro, A., Cervantes-Martínez, K., Cole-Hunter, T., Corso, M., Dragic, N., Evangelopoulos, D., Gapp, C., Hassanvand, M. S., Kim, I., Le Tertre, A., Medina, S., Miller, B., Montero, S., Requia, W. J., ... Mudu, P. (2024). Two decades of air pollution health risk assessment: Insights from the use of WHO's AirQ and AirQ+ tools. Public Health Reviews, 45, Article 1606969. https://doi.org/10.3389/phrs.2024.1606969
  3. Bai, L., Wang, J., Ma, X., & Lu, H. (2018). Air pollution forecasts: An overview. International Journal of Environmental Research and Public Health, 15(4), Article 780.
  4. Barnes, J. H., Hayes, E. T., Chatterton, T. J., & Longhurst, J. W. (2014). Air quality action planning: Why do barriers to remediation in local air quality management remain? Journal of Environmental Planning and Management, 57(5), 660–681.
  5. Bej, D., & Chattaraj, N. (2023). Air pollution from vehicle-tailpipe emissions and diagnostic approaches through cyber–physical platform: A review. Microprocessors and Microsystems, 98, Article 104805.
  6. Cabral-Pinto, M. M., Inácio, M., Neves, O., Almeida, A. A., Pinto, E., Oliveiros, B., & Ferreira da Silva, E. A. (2020). Human health risk assessment due to agricultural activities and crop consumption in the surroundings of an industrial area. Exposure and Health, 12, 629–640.
  7. Can, A., & Özsoy, H. (2023). A different perspective on air pollution measurements. Politeknik Dergisi, 26(1), 329–344.
  8. Çalık, A. (2022). Bulanık AHP-bulanık ARAS yöntemlerine dayalı dayanıklı tedarikçi seçimi. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(2), 275–296.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Environmental Management (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

July 24, 2026

Submission Date

November 27, 2025

Acceptance Date

April 24, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 12 Number: 2

APA
Onaran, S., Uslu, Y., & Aygün, S. (2026). Şehir Merkezindeki Hava Kirliliği Faktörlerinin AHP Yöntemiyle Değerlendirilmesi: Karabük İli Örneği. Doğal Afetler Ve Çevre Dergisi, 12(2), 357-368. https://doi.org/10.21324/dacd.1831376
AMA
1.Onaran S, Uslu Y, Aygün S. Şehir Merkezindeki Hava Kirliliği Faktörlerinin AHP Yöntemiyle Değerlendirilmesi: Karabük İli Örneği. J Nat Haz Environ. 2026;12(2):357-368. doi:10.21324/dacd.1831376
Chicago
Onaran, Salih, Yeter Uslu, and Sefer Aygün. 2026. “Şehir Merkezindeki Hava Kirliliği Faktörlerinin AHP Yöntemiyle Değerlendirilmesi: Karabük İli Örneği”. Doğal Afetler Ve Çevre Dergisi 12 (2): 357-68. https://doi.org/10.21324/dacd.1831376.
EndNote
Onaran S, Uslu Y, Aygün S (July 1, 2026) Şehir Merkezindeki Hava Kirliliği Faktörlerinin AHP Yöntemiyle Değerlendirilmesi: Karabük İli Örneği. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi 12 2 357–368.
IEEE
[1]S. Onaran, Y. Uslu, and S. Aygün, “Şehir Merkezindeki Hava Kirliliği Faktörlerinin AHP Yöntemiyle Değerlendirilmesi: Karabük İli Örneği”, J Nat Haz Environ, vol. 12, no. 2, pp. 357–368, July 2026, doi: 10.21324/dacd.1831376.
ISNAD
Onaran, Salih - Uslu, Yeter - Aygün, Sefer. “Şehir Merkezindeki Hava Kirliliği Faktörlerinin AHP Yöntemiyle Değerlendirilmesi: Karabük İli Örneği”. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi 12/2 (July 1, 2026): 357-368. https://doi.org/10.21324/dacd.1831376.
JAMA
1.Onaran S, Uslu Y, Aygün S. Şehir Merkezindeki Hava Kirliliği Faktörlerinin AHP Yöntemiyle Değerlendirilmesi: Karabük İli Örneği. J Nat Haz Environ. 2026;12:357–368.
MLA
Onaran, Salih, et al. “Şehir Merkezindeki Hava Kirliliği Faktörlerinin AHP Yöntemiyle Değerlendirilmesi: Karabük İli Örneği”. Doğal Afetler Ve Çevre Dergisi, vol. 12, no. 2, July 2026, pp. 357-68, doi:10.21324/dacd.1831376.
Vancouver
1.Salih Onaran, Yeter Uslu, Sefer Aygün. Şehir Merkezindeki Hava Kirliliği Faktörlerinin AHP Yöntemiyle Değerlendirilmesi: Karabük İli Örneği. J Nat Haz Environ. 2026 Jul. 1;12(2):357-68. doi:10.21324/dacd.1831376