Araştırma Makalesi

Şehir Merkezindeki Hava Kirliliği Faktörlerinin AHP Yöntemiyle Değerlendirilmesi: Karabük İli Örneği

Cilt: 12 Sayı: 2 24 Temmuz 2026
PDF İndir
TR EN

Şehir Merkezindeki Hava Kirliliği Faktörlerinin AHP Yöntemiyle Değerlendirilmesi: Karabük İli Örneği

Öz

Hava kirliliği, atmosferdeki zararlı maddelerin yoğunluğunun artmasıyla ekolojik sisteme, insan sağlığına ve doğal yaşama zarar veren bir çevresel tehdit olarak tanımlanır. Sanayileşme, şehirleşme ve hızlı nüfus artışı gibi faktörler ise hava kirliliğini artırarak çevreye ve halk sağlığına ciddi zararlar vermektedir. Bu çalışma ile Karabük şehir merkezindeki hava kirliliğine neden olan sorunların belirlenerek, öncelikli stratejik çözüm önerileri sunmak amaçlanmıştır. Araştırmaya dahil edilen risk kategorileri detaylı literatür taraması yapılarak seçilmiştir. Seçilen kategoriler, alanlarında en az beş yıllık mesleki deneyime sahip beş uzman tarafından değerlendirilmiştir. Uzman görüşlerinden elde edilen veriler, çok kriterli karar verme yaklaşımlarından biri olan AHP yöntemiyle analiz edilmiştir. Analiz sonuçları, risklerin önem ağırlıklarını sırasıyla Sanayi Faaliyetleri, Isınma Kaynaklı Kirlilik, Coğrafi Yapı, Plansız Kentsel Gelişim, Motorlu Araçlar ve Atık Yönetimi olarak ortaya koymuştur. İlk iki risk kategorisinin, toplam ağırlığın yaklaşık yarısını oluşturduğu belirlenmiştir. Bu bulgu, sağlıklı şehir planlaması süreçlerinde Sanayi Faaliyetleri ve Isınma Kaynaklı Kirlilik risklerine yönelik önlem almak ya da ortadan kaldırmak için faaliyetlerde bulunulması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Adamopoulos, I., Syrou, N., & Vito, D. (2025). Climate change risks and impacts on public health correlated with air pollution-African dust in South Europe. Medical Sciences Forum, 33(1), Article 1.
  2. Amini, H., Yousefian, F., Faridi, S., Andersen, Z. J., Calas, E., Castro, A., Cervantes-Martínez, K., Cole-Hunter, T., Corso, M., Dragic, N., Evangelopoulos, D., Gapp, C., Hassanvand, M. S., Kim, I., Le Tertre, A., Medina, S., Miller, B., Montero, S., Requia, W. J., ... Mudu, P. (2024). Two decades of air pollution health risk assessment: Insights from the use of WHO's AirQ and AirQ+ tools. Public Health Reviews, 45, Article 1606969. https://doi.org/10.3389/phrs.2024.1606969
  3. Bai, L., Wang, J., Ma, X., & Lu, H. (2018). Air pollution forecasts: An overview. International Journal of Environmental Research and Public Health, 15(4), Article 780.
  4. Barnes, J. H., Hayes, E. T., Chatterton, T. J., & Longhurst, J. W. (2014). Air quality action planning: Why do barriers to remediation in local air quality management remain? Journal of Environmental Planning and Management, 57(5), 660–681.
  5. Bej, D., & Chattaraj, N. (2023). Air pollution from vehicle-tailpipe emissions and diagnostic approaches through cyber–physical platform: A review. Microprocessors and Microsystems, 98, Article 104805.
  6. Cabral-Pinto, M. M., Inácio, M., Neves, O., Almeida, A. A., Pinto, E., Oliveiros, B., & Ferreira da Silva, E. A. (2020). Human health risk assessment due to agricultural activities and crop consumption in the surroundings of an industrial area. Exposure and Health, 12, 629–640.
  7. Can, A., & Özsoy, H. (2023). A different perspective on air pollution measurements. Politeknik Dergisi, 26(1), 329–344.
  8. Çalık, A. (2022). Bulanık AHP-bulanık ARAS yöntemlerine dayalı dayanıklı tedarikçi seçimi. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(2), 275–296.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çevre Yönetimi (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

24 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

27 Kasım 2025

Kabul Tarihi

24 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 12 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Onaran, S., Uslu, Y., & Aygün, S. (2026). Şehir Merkezindeki Hava Kirliliği Faktörlerinin AHP Yöntemiyle Değerlendirilmesi: Karabük İli Örneği. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 12(2), 357-368. https://doi.org/10.21324/dacd.1831376
AMA
1.Onaran S, Uslu Y, Aygün S. Şehir Merkezindeki Hava Kirliliği Faktörlerinin AHP Yöntemiyle Değerlendirilmesi: Karabük İli Örneği. Doğ Afet Çev Derg. 2026;12(2):357-368. doi:10.21324/dacd.1831376
Chicago
Onaran, Salih, Yeter Uslu, ve Sefer Aygün. 2026. “Şehir Merkezindeki Hava Kirliliği Faktörlerinin AHP Yöntemiyle Değerlendirilmesi: Karabük İli Örneği”. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi 12 (2): 357-68. https://doi.org/10.21324/dacd.1831376.
EndNote
Onaran S, Uslu Y, Aygün S (01 Temmuz 2026) Şehir Merkezindeki Hava Kirliliği Faktörlerinin AHP Yöntemiyle Değerlendirilmesi: Karabük İli Örneği. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi 12 2 357–368.
IEEE
[1]S. Onaran, Y. Uslu, ve S. Aygün, “Şehir Merkezindeki Hava Kirliliği Faktörlerinin AHP Yöntemiyle Değerlendirilmesi: Karabük İli Örneği”, Doğ Afet Çev Derg, c. 12, sy 2, ss. 357–368, Tem. 2026, doi: 10.21324/dacd.1831376.
ISNAD
Onaran, Salih - Uslu, Yeter - Aygün, Sefer. “Şehir Merkezindeki Hava Kirliliği Faktörlerinin AHP Yöntemiyle Değerlendirilmesi: Karabük İli Örneği”. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi 12/2 (01 Temmuz 2026): 357-368. https://doi.org/10.21324/dacd.1831376.
JAMA
1.Onaran S, Uslu Y, Aygün S. Şehir Merkezindeki Hava Kirliliği Faktörlerinin AHP Yöntemiyle Değerlendirilmesi: Karabük İli Örneği. Doğ Afet Çev Derg. 2026;12:357–368.
MLA
Onaran, Salih, vd. “Şehir Merkezindeki Hava Kirliliği Faktörlerinin AHP Yöntemiyle Değerlendirilmesi: Karabük İli Örneği”. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, c. 12, sy 2, Temmuz 2026, ss. 357-68, doi:10.21324/dacd.1831376.
Vancouver
1.Salih Onaran, Yeter Uslu, Sefer Aygün. Şehir Merkezindeki Hava Kirliliği Faktörlerinin AHP Yöntemiyle Değerlendirilmesi: Karabük İli Örneği. Doğ Afet Çev Derg. 01 Temmuz 2026;12(2):357-68. doi:10.21324/dacd.1831376

Creative Commons License
Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanlanmıştır.