Orman Yangın Yönetiminde Etkili Bir Karar Destek Sisteminin Kavramsal Çerçevesi
Abstract
Orman yangın organizasyonları, yangınlarla mücadelede başarılı olabilmek için doğru, güncel ve kolaylıkla elde edilebilir bilgilere ihtiyaç duyar. Bu bilgilerin temini, yangın risk ve tehlike potansiyeli ile yangın davranışı hakkında doğru ve hızlı bilgi verebilen kapsamlı bir sistemin varlığı ile mümkün olabilir. Bu çalışmada, Türkiye orman yangın organizasyonu ve yangın yönetim planlamalarında kullanılabilecek bir Karar Destek Sisteminin (KDS) kavramsal çerçevesi, yapısı ve hiyerarşisi belirlenmiştir. KDS tasarımında, bir bütün halinde veya ayrı ayrı çalışabilecek dört alt sistem öngörülmüştür. Bunlar; i) Yangın Bilgi Sistemi; orman yangınları ile ilgili mekânsal, zamansal ve tanımlayıcı bilgilerin depolandığı ve veriler üzerinden akıllı sorgulamaların yapılabildiği alt sistem, ii) Yangın Çıkma İhtimalini Tahmin Sistemi; sabit ve değişken çevre faktörlerini dikkate alan ve belirli bir alan için yangın risk ve tehlike potansiyelini derecelendiren alt sistem, iii) Meteorolojik Yangın İndeksi Sistemi; yanıcı madde nemine bağlı olarak yanıcı maddelerin tutuşabilirliğini belirleyen ve yangının başlaması durumunda potansiyel yangın yayılma oranı ve yangın şiddeti hakkında bilgi veren alt sistem ve iv) Yangın Davranışı Tahmin Sistemi; yangın davranışını farklı hava halleri, topoğrafya ve yanıcı madde özelliklerine bağlı olarak tahmin etmeye çalışan alt sistemidir. Geliştirilen sistem tasarımı uygulamada kullanılabilecek şekilde hazır hale geldiğinde, orman yangınları ile mücadelede yangın yöneticilerine yangın öncesi, yangınla mücadele ve yangın sonrası planlamalarda önemli katkılar sunacak potansiyeldedir.
Keywords
References
- Alexander M.E., Stocks B.J., Lawson B.D., (1996), The Canadian forest fire danger rating system, Bombardier Inc., Canadair, Montreal, PQ. ss.6-9.
- Baş R., (1965), Türkiye’de Orman yanginlari problemi ve bazi klimatik faktörlerin yangınlara etkileri üzerine araştirmalar, Orman Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara, Türkiye 421ss.
- Bilgili E., (1997), Forests and forest fires in Turkey, International Forest Fire News, 17(1), 15-21.
- Bilgili E., (1999), The Use of Decision Support Systems in Fire Management Planning, Orman Yangınlarının Önlenmesi ve Mücadelesi Semineri, 18-22 Mayıs, Fethiye, Muğla.
- Bilgili E., Coskuner K.A., (2015), Towards Turkish National Fire Danger Rating System as a Decision Support System, Proceedings 6th International Wildland Fire Conferance, Pyeongchang, South Korea, ss.16-17.
- Bilgili E., Sağlam B., (2003), Fire behavior in maquis fuels in Turkey, Forest Ecology and Management, 184(1-3), 201-207.
- Bilgili E., Sağlam B., Başkent E.Z., (2001), Yangın amenajmani planlamalarinda yangin tehlike oranlari ve Coğrafi Bilgi Sistemleri, KSÜ Fen ve Mühendislik Dergisi, 4(2), 288-297.
- Boer M.M., Sadler R.J., Wittkuhn R.S., McCaw L., Grierson P.F., (2009), Long-term impacts of prescribed burning on regional extent and incidence of wildfires—Evidence from 50 years of active fire management in SW Australian forests, Forest Ecology and Management, 259(1), 132-142.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Engineering
Journal Section
Research Article
Authors
Ertuğrul Bilgili
0000-0003-1006-4991
Türkiye
Publication Date
July 1, 2020
Submission Date
November 12, 2019
Acceptance Date
January 9, 2020
Published in Issue
Year 2020 Volume: 6 Number: 2
Cited By
İnsansız Hava Araçları ile Orman Yangınlarının Tespitinde Görüntü İşleme ve Yapay Zekâ Tabanlı Otomatik Bir Model
Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi
https://doi.org/10.29130/dubited.1103375The Use of Geographic Information Systems and Multi-Criteria Decision-Making Methods in the Creation of Forest Fire Susceptibility Maps: A Literature Review
İnsan ve Sosyal Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.53048/johass.1566294Orman Yangınları Yönetimi ve Organizasyonu İçin Bir Model Önerisi
JENAS Journal of Environmental and Natural Studies
https://doi.org/10.53472/jenas.1546034TÜRKİYE’DE ORMAN YANGIN YÖNETİMİ: SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ
Memleket Siyaset Yönetim
https://doi.org/10.56524/msydergi.1565981
