Dijital İletişimde Ses Olaylarının Yazımsal Temsili ve Yeni Bir Terminoloji Önerisi

Öz

Dijital iletişim ortamları (WhatsApp, X, anlık mesajlaşma uygulama-ları ve sosyal medya platformları), yazı ile konuşma dili arasındaki sınırları yeniden şekillendiren hibrit bir dil katmanı oluşturur. Bu dijital ortamlarda kullanıcılar, konuşma diline özgü hız, vurgu, tonlama ve duygusal bürünü yazıya aktarabilmek için yazım kurallarını bilinçli biçimde esnetir; böylece yazılı metinlere konuşma hissi kazandıran yeni ifade biçimleri ortaya çıkar. Bu bağlamda “tmm, slm, ztn” vb. ünlü düşmesine dayalı kısaltmalar ile “hayırrr, eveeet, gidiyooor” vb. harf yinelemeleri örnek teşkil eder. Bunlar, geleneksel ses olayları termonolojisiyle tam olarak açıklanamayan sistematik bir yazımsal mantığı gösterir. Bu çalışma, dijital Türkçede görülen yazım farklılıklarının rastlantı-sal hatalar olmadığını; fonetikleşme, ortografik ekonomi ve grafem uzatma yoluyla bilinçli stratejiler sonucu ortaya çıktığını savunmak-tadır. Bu çalışmada sosyal medya ve mesajlaşma verileri içerik analiziyle incelenmiş ve ses olaylarının yazımsal temsilleri gruplan-dırılmıştır. Araştırmanın neticesinde ünlülerin bilinçli olarak elenmesi, görsel vurgu üretimi ve ses taklidi niteliğindeki yazım biçimlerinin mevcut terminolojiyle açıklamada yetersiz kaldığı belirlenmiştir. Bu ses olaylarının karşılanması hususunda “İskelet Yazım”, “Yazımsal Kaynaşma”, “Yazımsal Vurgu” terimleri önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Anahtar Sözcükler: Dijital iletişim
• ses olayları
• yazı dili
• dijital Türkçe
• fonetikleşme

Teşekkür

Bu çalışmanın sunulmasına imkan sağlayan SÖZMER Sempozyumu'nun düzenlenmesinde emeği geçen Eskişehir Osmangazi Ünversitesine, Prof. Dr. Erdoğan BOZ'a ve çalışma arkadaşlarına teşekkür ederiz.

Orthograpgic Represntation Of Phonetic Phenomena In Digital Communication And A Proposal For New Terminology

Öz

Digital communication environments (WhatsApp, X, instant messa-ging applications, and social media platforms) create a hybrid linguistic layer that reshapes the boundaries between written and spoken language. In these digital settings, users deliberately relax spelling conventions in order to convey features unique to spoken language—such as speed, emphasis, intonation, and emotional expression—in writing; thus, new forms of expression emerge that give written texts a conversational feel. In this context, abbreviations based on vowel deletion such as “tmm, slm, ztn,” as well as letter repetitions such as “hayırrr, eveeet, gidiyooor,” serve as example: These forms demonstrate a systematic orthographic logic that cannot be fully explained through the traditional terminology of phonologi-cal processe: This study argues that the spelling variations observed in Digital Turkish are not random errors; rather, they arise from conscious strategies involving phoneticization, orthographic economy, and grapheme extension. Social media and messaging data were exami-ned through content analysis, and orthographic representations of sound phenomena were categorized. The findings revealed that the deliberate omission of vowels, the production of visual emphasis, and spelling forms characterized by sound imitation cannot be adequa-tely explained using existing terminology. To account for these sound phenomena, the terms “Skeletal Orthography,” “Orthographic Fusion,” and “Orthographic Emphasis” are proposed

Anahtar Kelimeler

• Key Words: Digital communication
• phonetic phenomena
• written language
• phonetic rendering
• digital Turkish.

Kaynakça

1. Aksan, D. (2007). Her Yönüyle Dil (Ana Çizgileriyle Dilbilim) (5. bs.), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
2. Aktaş, E., Şentürk, L. (2014). Sosyal Medyada Türkçenin Kullanımı Üzerine Nitel Bir Araştırma. VI. Uluslararası Türkçenin Eğitimi ve Öğretimi Kurultayı, Niğde.
3. Avcı, N, ve Topçu, D. (2021). Sosyal medya, dil ve edebiyat. Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 11(1), 5-26.
4. Baron, N. (2008). Always on: Language in an online and mobile world. Oxford University Press.
5. Crystal, D. (2011). Internet linguistics: A student guide. Routledge.
6. Erdem Nas, G. (2020). Ünlüler ile ilgili kuramlar çerçevesinde Türkçedeki ünlüler. Rumelide Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (Ö7), 237-252.
7. Ergin, M. (2009). Türk dil bilgisi. İstanbul: Bayrak Basım Yayım.
8. Halliday, M. A. K. (1989). Spoken and Written Language. Oxford: Oxford University Press.

9. Herring, S. C. (2007). A Faceted Classification Scheme for Computer-Mediated Discourse. Language@Internet, 4.
10. Hithit, M. (2020). Teknolojinin Gideri: Sanalizasyon! Sanal Dil ve Yansımaları. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 1(2), 57-73.
11. Karaağaç, G. (2010). Türkçenin Ses Bilgisi. İstanbul: Kesit Yayınları.
12. Korkmaz, Z. (2009). Türkiye Türkçesi Grameri (Şekil Bilgisi), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
13. Kress, G. (2003). Literacy in the New Media Age, London: Routledge.
14. Labov, W. (1972). Sociolinguistic Patterns, Philadelphia: University of Pennsylvania Press.
15. Lyons, J. (1983). Language and linguistics: An introduction. Cambridge University Press.
16. McLuhan, M. (1964). Understanding media: The extensions of man. McGraw-Hill.
17. Oruk, İ. (2024). Sosyal Medya Dili Üzerine Eleştirel Bir Bakış. Uluslararası Filoloji Bengü, 4(2), 135-145.
18. Sakallı, C. ve Bahadıroğlu, D. (2018). Dijital iletişim: Yeni bir dile doğru. Turkish Studies, 13(6), 129-146.
19. Saussure, F. de. (1983). Course in General Linguistics, London: Duckworth.
20. Tahiroğlu, B. T. ve Yıldırım, F. (2006). İnternette Türkçe Kullanımı Sorunları. G. Gülsevin ve E. Boz (Ed.), Türkçenin Çağdaş Sorunları, 359-378, Ankara: Gazi Kitabevi.
21. Temur, T. ve Vuruş, N. (2009). İnternet (Genel Ağ) Ortamında Türkçenin Kullanımına İlişkin Bir Çözümleme. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(22), 232-244.
22. Yaman, H. ve Erdoğan, Y. (2007). İnternet Kullanımının Türkçeye Etkileri: Nitel Bir Araştırma. Journal of Language and Linguistic Studies, 3(2), 237-249.
23. Zipf, G. K. (1949). Human Behavior and the Principle of Least Effort, Cambridge, MA: Addison-Wesley Press. Web Kaynakları
24. https://www.academia.edu/57033263/Literacy_in_the_New_Media_Age (Erişim Tarihi, 12.03.2026).
25. https://www.academia.edu/32877516/Course_in_General_Linguistics_Ferdinand_de_Saussur(Erişim Tarihi, 12.03.2026).
26. https://www.researchgate.net/publication/31590573_A_Faceted_Classification_Scheme_for_Computer- Mediated_Discourse (Erişim Tarihi, 12.03.2026).
27. https://sozluk.gov.tr (Erişim Tarihi, 12.03.2026).