Tezkirelerde Müellifler ve Vasıfları: Tezkire-i Şuara-yı Âmid Örneği

Yalçın Uçak; Hibet Düşünceli; Coşkun Bulut; Muhammet Masuk Türk; Nizam Biçer

Tezkirelerde Müellifler ve Vasıfları: Tezkire-i Şuara-yı Âmid Örneği

Abstract

Klasik Türk edebiyatının kaynak eserlerinden biri de şuara tezkireleridir. Genel olarak klasik Türk edebiyatı alanında eser vermiş müelliflerin hayat hikâyeleri, eserleri ve edebî kişiliklerini konu edinen tezkireler, müellifler hakkında bilgi veren önemli kaynaklardır. Türk edebiyatında tezkire türünün ilk örneği Ali Şîr Nevâî’nin Mecâlisü’n-Nefâ’is adlı eseridir. Tezkire geleneği Sehî Bey, Latîfî ve Aşık Çelebî ile devam etmiştir. Bu gelenek, XX. yüzyılda Ali Emîrî’nin Tezkire-i Şuara-yı Âmid’i ile varlığını sürdürmüş ve Mahmut Kemal İnal’in Son Asır Türk Şairleri adlı tezkiresiyle sona ermiştir. Tezkirelerde genel olarak müelliflerin doğum-ölüm yeri ve tarihi, mesleği, edebî kişiliği ve eserlerine yer verilmiştir. Verilen bu bilgiler, kısmen de olsa okuyucuların şair/yazarların hayat hikâyeleri ve edebî kişilikleri hakkında bilgi sahibi olmasına yardımcı olmuştur. Tezkire müellifleri, tezkirelerde şairler ve yazarlar hakkında bilgi verirken bazen farklı üslûpları kullanmışlardır. Bu üslûplardan biri de müellifleri anlatırken kullanılan tavsîf cümleleridir. Çalışmamızın konusu, Ali Emîrî’nin Tezkire-i Şuara-yı Âmid adlı eserinde müellifler ve vasıfları anlatılırken kullanılan tavsif cümlelerini tespit edip bu cümlelerin dil içi çevirilerini yapmaktır.

Keywords

References

Açıkgöz, Namık. (2017), Riyâzü’ş-Şu'arâ (Tezkiretü’ş-Şu'arâ), Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara. 27 Haziran 2019 tarihinde http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/54137,540229-riyazu39s-suarapdfpdf.pdf adresinden alındı.
Ali Emîrî. (1328), Tezkire-i Şu’arâ-yı Âmid, Birinci Cild, Dersaadet: Matba’a-yı Âmidî. Devellioğlu, Ferit. (2002), Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lugat, Aydın Kitabevi Yayınları, Ankara.
Erdem, Sadık. (1994), Râmiz ve Âdâb-ı Zurafâ'sı: İnceleme-Tenkidli Metin-İndeks-Sözlük, AKM Başkanlığı Yayınları, Ankara.
İpekten, Halûk; Kut, Günay; İsen, Mustafa; Ayan, Hüseyin; Karabey, Turgut. (2017). Heşt Bihişt: Sehî Beg, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara. 29 Haziran 2019 tarihinde http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/56165,hest-bihistpdf.pdf?0 adresinden alındı.
Kadıoğlu, İdris. (2014), Tezkire-i Şu'arâ-yı Âmid, Sonçağ Yayınları, Ankara.
Kadıoğlu, İdris. (2018), Tezkire-i Şu'arâ-yı Âmid: Ali Emîrî Efendi, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara. 25 Ağustos 2019 tarihinde http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/58689,ali-emiri-efendi--tezkire-i-suara-yiamidpdf.pdf?0 adresinden alındı.
Kılıç, Filiz. (1998), XVII. Yüzyıl Tezkirelerinde Şair ve Eser Üzerine Değerlendirmeler, Akçağ Yayınları, Ankara.
Kılıç, Filiz. (2017), Şefkat Tezkiresi (Tezkire-i Şu’arâ-yı Şefkat-i Bağdâdî), Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara. 27 Haziran 2019 tarihinde http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/55753,sefkat-tezkiresi-pdf.pdf?0 adresinden alındı.

Kılıç, Filiz. (2018), Meşâ’irü’ş-şu’arâ: Es-Seyyid Pîr Mehmed bin Çelebi, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara. 27 Haziran 2019 tarihinde ttp://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/59036,asik-celebi-mesairus-suarapdf.pdf?0 adresinden alındı.
Koncu, Hanife, Çakır, Müjgan. (2017), Kâfile-i Şu’arâ: Mehmed Tevfîk, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara. 27 Haziran 2019 tarihinde http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/56163,mehmed-tevfik-kafile-isu39arapdf.pdf?0 adresinden alındı.
Oktay, Adnan. (2018), Tezkire-i Şu'arâ-yı Âmid'de Edebî Tenkidin Sözü: Hicrî XIII. Asır Şairleri, Turkish Studies, Volume 13/20 Summer, ww.turkishstudies.net, DOI Number: http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.13796, p. 575-590, ISSN: 1308-2140, Ankara Turkey.
Solmaz, Süleyman. (2005), Ahdî ve Gülşen-i Şu'arâ'sı, Atatürk Kültür Merkezi Yayınları, Ankara.
Solmaz, Süleyman. (2018), Gülşen-i Şu'arâ: Bağdatlı Ahdî. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara. 27 Haziran 2019 tarihinde http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/56733,ahdi-gulsen-i-suarapdf.pdf?0 adresinden alındı.
Sungurhan, Aysun. (2017a), Tezkiretü'ş-şu’arâ: Kınalı-zâde Hasan Çelebi, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara. 27 Haziran 2019 tarihinde http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/55834,kinalizade-hasan-celebipdf.pdf?0 adresinden alındı.
Sungurhan, Aysun. (2017b), Beyânî Tezkiresi: Tezkiretü'ş-şu’arâ, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara. 27 Haziran 2019 tarihinde http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/55835,beyani-tezkiresipdf.pdf?0 adresinden alındı.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Literary Studies

Journal Section

Research Article

Authors

Yalçın Uçak This is me
Türkiye

Hibet Düşünceli This is me
Türkiye

Coşkun Bulut This is me
Türkiye

Muhammet Masuk Türk This is me
Türkiye

Nizam Biçer This is me
Türkiye

Publication Date

March 9, 2022

Submission Date

January 20, 2022

Acceptance Date

January 22, 2022

Published in Issue

Year 2022 Volume: 2 Number: 1

IZ

https://izlik.org/JA78SB89FB

Cite

RIS / Bibtex

APA

Uçak, Y., Düşünceli, H., Bulut, C., Türk, M. M., & Biçer, N. (2022). Tezkirelerde Müellifler ve Vasıfları: Tezkire-i Şuara-yı Âmid Örneği. Dicle Akademi Dergisi, 2(1), 53-73. https://izlik.org/JA78SB89FB

AMA

1.Uçak Y, Düşünceli H, Bulut C, Türk MM, Biçer N. Tezkirelerde Müellifler ve Vasıfları: Tezkire-i Şuara-yı Âmid Örneği. DAD. 2022;2(1):53-73. https://izlik.org/JA78SB89FB

Chicago

Uçak, Yalçın, Hibet Düşünceli, Coşkun Bulut, Muhammet Masuk Türk, and Nizam Biçer. 2022. “Tezkirelerde Müellifler Ve Vasıfları: Tezkire-I Şuara-Yı Âmid Örneği”. Dicle Akademi Dergisi 2 (1): 53-73. https://izlik.org/JA78SB89FB.

EndNote

Uçak Y, Düşünceli H, Bulut C, Türk MM, Biçer N (March 1, 2022) Tezkirelerde Müellifler ve Vasıfları: Tezkire-i Şuara-yı Âmid Örneği. Dicle Akademi Dergisi 2 1 53–73.

IEEE

[1]Y. Uçak, H. Düşünceli, C. Bulut, M. M. Türk, and N. Biçer, “Tezkirelerde Müellifler ve Vasıfları: Tezkire-i Şuara-yı Âmid Örneği”, DAD, vol. 2, no. 1, pp. 53–73, Mar. 2022, [Online]. Available: https://izlik.org/JA78SB89FB

ISNAD

Uçak, Yalçın - Düşünceli, Hibet - Bulut, Coşkun - Türk, Muhammet Masuk - Biçer, Nizam. “Tezkirelerde Müellifler Ve Vasıfları: Tezkire-I Şuara-Yı Âmid Örneği”. Dicle Akademi Dergisi 2/1 (March 1, 2022): 53-73. https://izlik.org/JA78SB89FB.

JAMA

1.Uçak Y, Düşünceli H, Bulut C, Türk MM, Biçer N. Tezkirelerde Müellifler ve Vasıfları: Tezkire-i Şuara-yı Âmid Örneği. DAD. 2022;2:53–73.

MLA

Uçak, Yalçın, et al. “Tezkirelerde Müellifler Ve Vasıfları: Tezkire-I Şuara-Yı Âmid Örneği”. Dicle Akademi Dergisi, vol. 2, no. 1, Mar. 2022, pp. 53-73, https://izlik.org/JA78SB89FB.

Vancouver

1.Yalçın Uçak, Hibet Düşünceli, Coşkun Bulut, Muhammet Masuk Türk, Nizam Biçer. Tezkirelerde Müellifler ve Vasıfları: Tezkire-i Şuara-yı Âmid Örneği. DAD [Internet]. 2022 Mar. 1;2(1):53-7. Available from: https://izlik.org/JA78SB89FB