Tezkirelerde Müellifler ve Vasıfları: Tezkire-i Şuara-yı Âmid Örneği

Yalçın Uçak; Hibet Düşünceli; Coşkun Bulut; Muhammet Masuk Türk; Nizam Biçer

Tezkirelerde Müellifler ve Vasıfları: Tezkire-i Şuara-yı Âmid Örneği

Öz

Klasik Türk edebiyatının kaynak eserlerinden biri de şuara tezkireleridir. Genel olarak klasik Türk edebiyatı alanında eser vermiş müelliflerin hayat hikâyeleri, eserleri ve edebî kişiliklerini konu edinen tezkireler, müellifler hakkında bilgi veren önemli kaynaklardır. Türk edebiyatında tezkire türünün ilk örneği Ali Şîr Nevâî’nin Mecâlisü’n-Nefâ’is adlı eseridir. Tezkire geleneği Sehî Bey, Latîfî ve Aşık Çelebî ile devam etmiştir. Bu gelenek, XX. yüzyılda Ali Emîrî’nin Tezkire-i Şuara-yı Âmid’i ile varlığını sürdürmüş ve Mahmut Kemal İnal’in Son Asır Türk Şairleri adlı tezkiresiyle sona ermiştir. Tezkirelerde genel olarak müelliflerin doğum-ölüm yeri ve tarihi, mesleği, edebî kişiliği ve eserlerine yer verilmiştir. Verilen bu bilgiler, kısmen de olsa okuyucuların şair/yazarların hayat hikâyeleri ve edebî kişilikleri hakkında bilgi sahibi olmasına yardımcı olmuştur. Tezkire müellifleri, tezkirelerde şairler ve yazarlar hakkında bilgi verirken bazen farklı üslûpları kullanmışlardır. Bu üslûplardan biri de müellifleri anlatırken kullanılan tavsîf cümleleridir. Çalışmamızın konusu, Ali Emîrî’nin Tezkire-i Şuara-yı Âmid adlı eserinde müellifler ve vasıfları anlatılırken kullanılan tavsif cümlelerini tespit edip bu cümlelerin dil içi çevirilerini yapmaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Açıkgöz, Namık. (2017), Riyâzü’ş-Şu'arâ (Tezkiretü’ş-Şu'arâ), Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara. 27 Haziran 2019 tarihinde http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/54137,540229-riyazu39s-suarapdfpdf.pdf adresinden alındı.
Ali Emîrî. (1328), Tezkire-i Şu’arâ-yı Âmid, Birinci Cild, Dersaadet: Matba’a-yı Âmidî. Devellioğlu, Ferit. (2002), Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lugat, Aydın Kitabevi Yayınları, Ankara.
Erdem, Sadık. (1994), Râmiz ve Âdâb-ı Zurafâ'sı: İnceleme-Tenkidli Metin-İndeks-Sözlük, AKM Başkanlığı Yayınları, Ankara.
İpekten, Halûk; Kut, Günay; İsen, Mustafa; Ayan, Hüseyin; Karabey, Turgut. (2017). Heşt Bihişt: Sehî Beg, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara. 29 Haziran 2019 tarihinde http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/56165,hest-bihistpdf.pdf?0 adresinden alındı.
Kadıoğlu, İdris. (2014), Tezkire-i Şu'arâ-yı Âmid, Sonçağ Yayınları, Ankara.
Kadıoğlu, İdris. (2018), Tezkire-i Şu'arâ-yı Âmid: Ali Emîrî Efendi, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara. 25 Ağustos 2019 tarihinde http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/58689,ali-emiri-efendi--tezkire-i-suara-yiamidpdf.pdf?0 adresinden alındı.
Kılıç, Filiz. (1998), XVII. Yüzyıl Tezkirelerinde Şair ve Eser Üzerine Değerlendirmeler, Akçağ Yayınları, Ankara.
Kılıç, Filiz. (2017), Şefkat Tezkiresi (Tezkire-i Şu’arâ-yı Şefkat-i Bağdâdî), Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara. 27 Haziran 2019 tarihinde http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/55753,sefkat-tezkiresi-pdf.pdf?0 adresinden alındı.

Kılıç, Filiz. (2018), Meşâ’irü’ş-şu’arâ: Es-Seyyid Pîr Mehmed bin Çelebi, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara. 27 Haziran 2019 tarihinde ttp://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/59036,asik-celebi-mesairus-suarapdf.pdf?0 adresinden alındı.
Koncu, Hanife, Çakır, Müjgan. (2017), Kâfile-i Şu’arâ: Mehmed Tevfîk, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara. 27 Haziran 2019 tarihinde http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/56163,mehmed-tevfik-kafile-isu39arapdf.pdf?0 adresinden alındı.
Oktay, Adnan. (2018), Tezkire-i Şu'arâ-yı Âmid'de Edebî Tenkidin Sözü: Hicrî XIII. Asır Şairleri, Turkish Studies, Volume 13/20 Summer, ww.turkishstudies.net, DOI Number: http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.13796, p. 575-590, ISSN: 1308-2140, Ankara Turkey.
Solmaz, Süleyman. (2005), Ahdî ve Gülşen-i Şu'arâ'sı, Atatürk Kültür Merkezi Yayınları, Ankara.
Solmaz, Süleyman. (2018), Gülşen-i Şu'arâ: Bağdatlı Ahdî. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara. 27 Haziran 2019 tarihinde http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/56733,ahdi-gulsen-i-suarapdf.pdf?0 adresinden alındı.
Sungurhan, Aysun. (2017a), Tezkiretü'ş-şu’arâ: Kınalı-zâde Hasan Çelebi, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara. 27 Haziran 2019 tarihinde http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/55834,kinalizade-hasan-celebipdf.pdf?0 adresinden alındı.
Sungurhan, Aysun. (2017b), Beyânî Tezkiresi: Tezkiretü'ş-şu’arâ, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara. 27 Haziran 2019 tarihinde http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/55835,beyani-tezkiresipdf.pdf?0 adresinden alındı.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Edebi Çalışmalar

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yalçın Uçak Bu kişi benim
Türkiye

Hibet Düşünceli Bu kişi benim
Türkiye

Coşkun Bulut Bu kişi benim
Türkiye

Muhammet Masuk Türk Bu kişi benim
Türkiye

Nizam Biçer Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

9 Mart 2022

Gönderilme Tarihi

20 Ocak 2022

Kabul Tarihi

22 Ocak 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 2 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA78SB89FB

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Uçak, Y., Düşünceli, H., Bulut, C., Türk, M. M., & Biçer, N. (2022). Tezkirelerde Müellifler ve Vasıfları: Tezkire-i Şuara-yı Âmid Örneği. Dicle Akademi Dergisi, 2(1), 53-73. https://izlik.org/JA78SB89FB

AMA

1.Uçak Y, Düşünceli H, Bulut C, Türk MM, Biçer N. Tezkirelerde Müellifler ve Vasıfları: Tezkire-i Şuara-yı Âmid Örneği. DAD. 2022;2(1):53-73. https://izlik.org/JA78SB89FB

Chicago

Uçak, Yalçın, Hibet Düşünceli, Coşkun Bulut, Muhammet Masuk Türk, ve Nizam Biçer. 2022. “Tezkirelerde Müellifler ve Vasıfları: Tezkire-i Şuara-yı Âmid Örneği”. Dicle Akademi Dergisi 2 (1): 53-73. https://izlik.org/JA78SB89FB.

EndNote

Uçak Y, Düşünceli H, Bulut C, Türk MM, Biçer N (01 Mart 2022) Tezkirelerde Müellifler ve Vasıfları: Tezkire-i Şuara-yı Âmid Örneği. Dicle Akademi Dergisi 2 1 53–73.

IEEE

[1]Y. Uçak, H. Düşünceli, C. Bulut, M. M. Türk, ve N. Biçer, “Tezkirelerde Müellifler ve Vasıfları: Tezkire-i Şuara-yı Âmid Örneği”, DAD, c. 2, sy 1, ss. 53–73, Mar. 2022, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA78SB89FB

ISNAD

Uçak, Yalçın - Düşünceli, Hibet - Bulut, Coşkun - Türk, Muhammet Masuk - Biçer, Nizam. “Tezkirelerde Müellifler ve Vasıfları: Tezkire-i Şuara-yı Âmid Örneği”. Dicle Akademi Dergisi 2/1 (01 Mart 2022): 53-73. https://izlik.org/JA78SB89FB.

JAMA

1.Uçak Y, Düşünceli H, Bulut C, Türk MM, Biçer N. Tezkirelerde Müellifler ve Vasıfları: Tezkire-i Şuara-yı Âmid Örneği. DAD. 2022;2:53–73.

MLA

Uçak, Yalçın, vd. “Tezkirelerde Müellifler ve Vasıfları: Tezkire-i Şuara-yı Âmid Örneği”. Dicle Akademi Dergisi, c. 2, sy 1, Mart 2022, ss. 53-73, https://izlik.org/JA78SB89FB.

Vancouver

1.Yalçın Uçak, Hibet Düşünceli, Coşkun Bulut, Muhammet Masuk Türk, Nizam Biçer. Tezkirelerde Müellifler ve Vasıfları: Tezkire-i Şuara-yı Âmid Örneği. DAD [Internet]. 01 Mart 2022;2(1):53-7. Erişim adresi: https://izlik.org/JA78SB89FB