Doğa Sporu Katılımcılarının Macera Davranışı Arama, Merak ve Keşfetme ile Psikolojik İyi Oluş Düzeylerinin İncelenmesi

Reyhan Avşar; Pınar Güzel Gürbüz

doi:10.36415/dagcilik.1440644

Doğa Sporu Katılımcılarının Macera Davranışı Arama, Merak ve Keşfetme ile Psikolojik İyi Oluş Düzeylerinin İncelenmesi

Öz

Araştırma Türkiye’de lisanslı ya da lisanssız 18 yaş ve üzeri doğa sporları ile ilgilenen bireylerle yapılmıştır. 118’ i kadın 204’ ü erkek toplam 322 kişiden oluşturmaktadır. Nicel araştırma yöntemi ile tasarlanmış, verilerin toplanmasında; kişisel bilgi formu, Merak ve Keşfetme Ölçeği II, Macera Davranışı Arama Ölçeği ve Psikolojik İyi Oluş Ölçeği kullanılmıştır. Independent T testi, One Way Anova testi, Korelasyon analizi ve Regresyon testi kullanılmıştır. Doğa sporu katılımcılarının macera davranışı arayışı ile merak ve keşfetme eğilimi cinsiyet, medeni durum, lisanslı sporcu olma ve eğitim durumu değişkeni açısından anlamlı bir farklılık göstermektedir. Doğa sporu katılımcılarının macera davranışı arayışının merak ve keşfetme eğilimi ve alt boyutları ile psikolojik iyi oluş durumları arasında pozitif yönlü orta ve düşük düzeyli anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Rekreatif amaçlı doğa sporlarına katılan bireylerin macera davranışı arayışı, merak ve keşfetme eğilimi ve psikolojik iyi oluş düzeyleri incelenmiş ve birbirleri üzerinde anlamlı etkileri olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Çalışmanın etik kurul uygunluğu, Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Etik Komisyonu’nun 26.11.2021 tarih ve 2021/11 sayılı toplantısında.

Teşekkür

Araştırmam boyunca her süreçte destek, bilgi ve yardımlarını daima koşulsuz üzerimde hissettiğim sevgili danışmanım Prof. Dr. Pınar GÜZEL GÜRBÜZ hocama, Tüm süreçlerde ve bilhassa analiz aşamasında daima koşulsuz ulaşabildiğim sayın Doç. Dr. Kadir YILDIZ hocama, İlgisi ve nezaketinden dolayı sayın tez jürim Doç. Dr. Hulusi ALP hocama, Yine süreç boyunca destek olan ismini eklemediğim aileme, arkadaşlarıma ve son olarak kendime teşekkürlerimle.

Kaynakça

Acun, N., Kapıkıran, Ş., ve Kabasakal, Z. (2013). Merak ve keşfetme ölçeği II: açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri ve güvenirlik çalışması. Türk Psikoloji Yazıları, 16(31), 74-85.
Akgül, S. (2013). Farklı eğitim kurumlarında öğrenim gören ortaöğretim öğrencilerinin sportif rekreasyon etkinliklerine yönelmede meraklılık düzeylerinin etkisinin araştırılması (Kütahya ili örneği). (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Dumlupınar Üniversitesi, Kütahya.
Akyüz, F. (2020). Rekreasyonel alanlarda etkinliklere katılan bireylerin merak ve keşfetme düzeylerinin; etkinlik ve yaşam doyumuna etkisi. (Doktora Tezi), Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimler Enstitüsü, Manisa.
Altın, N. B., ve Oruç, S. (2008). “Çocukluk döneminde doğa sporlarının çevre eğitiminde kullanımı”. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(35), 10-18.
Aykora, E., ve Tekin, A. (2020). Macera davranışı arama ölçeğinin Türk kültürüne uyarlanması. TURAN: Stratejik Araştırmalar Merkezi, 12(46), 233-240.
Bentley, T. A., Page, S. J., & Laird I. S. (2001). Accidents in the new zealand adventure tourism industry. Safety Science, 38(1), 31-48. Doi: https://doi.org/10.1016/S0925-7535(00)00053-9.
Bingöl, S., ve Akoğlan Kozak, M. (2021). Macera turistlerinin duyusal arayışları ile aktivite tercihleri ilişkisi: Türkiye örneği. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 18(1), 141-165. Doi: https://doi.org/10.24010/soid.813725.
Burls, A. (2007). People and green spaces: promoting public health and mental well‐being through ecotherapy. Journal of public mental health, 6(3), 24-39. Doi: https://doi.org/10.1108/17465729200700018. Cambridge Dictionary. (2024). Erişim adresi: https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/adventure/Erişim tarihi: 15.02.2024.

Ceran, E. (2023). Serbest zamanlarında doğa ve macera kampı yapan bireylerin psikolojik iyi oluş düzeyleri ve doğaya bağlılıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi: İzmir ili örneği. (Yüksek lisans tezi), Manisa Celal Bayar Üniversitesi, Manisa.
Ceylan, T. (2022). Spor yöneticilerinin psikolojik iyi oluş, yayam doyumu ve psikolojik ihtiyaç doyumunda denge düzeylerinin incelenmese. (Yüksek Lisans Tezi), Yozgat Bozok Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yozgat.
Demirel, M., ve Coşkun, Y. D. (2009). Üniversite öğrencilerinin meraklılık düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (18), 111-134.
Diener, E., Wirtz, D., Biswas-Diener, R., Tov, W., Kim-Prieto, C., Choi, D. (2009). New measures of well-being. Social Indicators Research Series, 39. Doi: 10.1007/978-90-481-2354-4 12.
Dinçer, U. (2020). Spor bilimlerinde öğrenim gören lisans öğrencilerinin macera davranışı arama ve akademik başarılarının incelenmesi. Uluslararası Dağcılık ve Tırmanış Dergisi, 3(2), 53-63. Doi: https://doi.org/10.36415/dagcilik.831777.
Ekinci, E. (2023). Macera arayışı, akış deneyimi ve serbest zaman tatmini ilişkisi: açık alan rekreasyon katılımcıları üzerine bir araştırma. (Doktora Tezi), Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Güvenç, A. (2021). Beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin psikolojik iyi oluş düzeyleri ile olumlu düşünme beceri düzeyleri arasındaki ilişki (Yüksek Lisans Tezi), Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Karaman.
Kashdan, T. B., Gallagher, M. W., Silvia, P. J., Winterstein, B. P., Breen, W. E., Terhar, D.T. & Steger, M. F. (2009). The curiosity and exploration inventory-ıı: development, fac¬tor structure, and psychometrics. Journal of Research in Personality, 43, 987-998. Doi: https://doi.org/10.1016/j.jrp.2009.04.011.
Keane, M., Eastman, J. K., & Iyer, R. (2020). Predicting adventure seeking of young adults: The role of risk, innovativeness and status consumption. Sport Management Review, 23(5), 952-963.
Kilit, N., N. (2019). Kader algısı-psikolojik iyi oluş ilişkisi üzerine bir araştırma. (Yüksek lisans tezi), Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum.
Levens, L. R. (2017). Curiosity doesn’t kill cats: Passion and pragmatism for adventurous life-long learning. Review & Expositor, 114(3), 336-340. Doi: https://doi.org/10.1177/0034637317716987.
Montgomery, D. C., Peck, E. A., & Vining, G. G. (2012). Introduction to linear regression analysis. USA: John Wiley & Sons.
Noordewier, M. K., & Van Dijk, E. (2015). Curiosity and time: from not knowing to almost knowing. Cognition and Emotion, 31(3), 411-421. Doi: https://doi.org/10.1080/02699931.2015.1122577.
Próchniak, P. (2017). Adventure behavior seeking scale, Behav. Sci., 7(35),1-13 Doi:10.3390/bs7020035.
Reid, P., & Kampman, H. (2020). Exploring the psychology of extended-period expeditionary adventurers: Going knowingly into the unknown. Psychology of Sport and Exercise, 46,1-10.
Ryff, C. D., & Keyes, C. L. M. (1995). The structure of psychological well-being revisited. Journal of Personality and Social Psychology, 69(4), 719. Doi: https://doi.org/10.1037/0022-3514.69.4.719.
Say, K. (2015). Örgütsel yaratıcılık ve merak duygusu arasındaki ilişkinin ortaokul öğretmenlerinin görüşlerine göre incelenmesi (Ankara ili örneği). (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi), Hacettepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Sayım, F. (2015). Sosyal bilimlerde araştırma ve tez yazım yöntemleri. Ankara, Seçkin Yayınları.
Şentürk, O. (2020). Gençlik ve spor il müdürlüğü çalışanlarının rekreasyonel aktivitelere katılımlarının sorgulama becerileri, merak ve keşfetme düzeyleri açısından incelenmesi. (Doktora tezi), Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Düzce.
Taşkın, M. E. (2022). Fiziksel aktiviteye katılımın psikolojik iyi oluş ve etik değerlere yatkınlıkla ilişkisi. (Yüksek lisans tezi), Trabzon Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Trabzon.
Telef, B. B. (2013). Psikolojik iyi oluş ölçeği: Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28(28-3), 374-384.
Türk Dil Kurumu. (2024). Erişim adresi: https://sozluk.gov.tr//Erişim tarihi: 15.02.2024.
Türk Dil Kurumu. (2024). Erişim adresi: https:/sozluk.gov.tr/Erişim tarihi: 15.02.2024.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Spor ve Rekreasyon

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Reyhan Avşar ^*
0000-0002-3715-7998
Türkiye

Pınar Güzel Gürbüz
0000-0001-5982-2816
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

3 Temmuz 2024

Gönderilme Tarihi

21 Şubat 2024

Kabul Tarihi

24 Mayıs 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 7 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.36415/dagcilik.1440644

IZ

https://izlik.org/JA75ZC86DS

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Avşar, R., & Güzel Gürbüz, P. (2024). Doğa Sporu Katılımcılarının Macera Davranışı Arama, Merak ve Keşfetme ile Psikolojik İyi Oluş Düzeylerinin İncelenmesi. Uluslararası Dağcılık ve Tırmanış Dergisi, 7(1), 16-27. https://doi.org/10.36415/dagcilik.1440644

AMA

1.Avşar R, Güzel Gürbüz P. Doğa Sporu Katılımcılarının Macera Davranışı Arama, Merak ve Keşfetme ile Psikolojik İyi Oluş Düzeylerinin İncelenmesi. UDTD. 2024;7(1):16-27. doi:10.36415/dagcilik.1440644

Chicago

Avşar, Reyhan, ve Pınar Güzel Gürbüz. 2024. “Doğa Sporu Katılımcılarının Macera Davranışı Arama, Merak ve Keşfetme ile Psikolojik İyi Oluş Düzeylerinin İncelenmesi”. Uluslararası Dağcılık ve Tırmanış Dergisi 7 (1): 16-27. https://doi.org/10.36415/dagcilik.1440644.

EndNote

Avşar R, Güzel Gürbüz P (01 Temmuz 2024) Doğa Sporu Katılımcılarının Macera Davranışı Arama, Merak ve Keşfetme ile Psikolojik İyi Oluş Düzeylerinin İncelenmesi. Uluslararası Dağcılık ve Tırmanış Dergisi 7 1 16–27.

IEEE

[1]R. Avşar ve P. Güzel Gürbüz, “Doğa Sporu Katılımcılarının Macera Davranışı Arama, Merak ve Keşfetme ile Psikolojik İyi Oluş Düzeylerinin İncelenmesi”, UDTD, c. 7, sy 1, ss. 16–27, Tem. 2024, doi: 10.36415/dagcilik.1440644.

ISNAD

Avşar, Reyhan - Güzel Gürbüz, Pınar. “Doğa Sporu Katılımcılarının Macera Davranışı Arama, Merak ve Keşfetme ile Psikolojik İyi Oluş Düzeylerinin İncelenmesi”. Uluslararası Dağcılık ve Tırmanış Dergisi 7/1 (01 Temmuz 2024): 16-27. https://doi.org/10.36415/dagcilik.1440644.

JAMA

1.Avşar R, Güzel Gürbüz P. Doğa Sporu Katılımcılarının Macera Davranışı Arama, Merak ve Keşfetme ile Psikolojik İyi Oluş Düzeylerinin İncelenmesi. UDTD. 2024;7:16–27.

MLA

Avşar, Reyhan, ve Pınar Güzel Gürbüz. “Doğa Sporu Katılımcılarının Macera Davranışı Arama, Merak ve Keşfetme ile Psikolojik İyi Oluş Düzeylerinin İncelenmesi”. Uluslararası Dağcılık ve Tırmanış Dergisi, c. 7, sy 1, Temmuz 2024, ss. 16-27, doi:10.36415/dagcilik.1440644.

Vancouver

1.Reyhan Avşar, Pınar Güzel Gürbüz. Doğa Sporu Katılımcılarının Macera Davranışı Arama, Merak ve Keşfetme ile Psikolojik İyi Oluş Düzeylerinin İncelenmesi. UDTD. 01 Temmuz 2024;7(1):16-27. doi:10.36415/dagcilik.1440644

Cited By

Master Sporcuların Deprem Sonrası Spora Bağlılıkları ve Psikolojik Sağlamlıklarının Psikolojik İyi Oluş ile İlişkisi

CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi

https://doi.org/10.33459/cbubesbd.1481048

Adaptation of the Morbid Curiosity Scale (MCS) into Turkish Culture: A Validity and Reliability & The Mediating Role of Impulsivity in the Relationship Between Morbid Curiosity and Curiosity and Exploration

Measurement: Interdisciplinary Research and Perspectives

https://doi.org/10.1080/15366367.2025.2514861

Sağlık Çalışanlarının Bedensel Hareketlilik ve Ruhsal İyi Oluş Üzerindeki Dinamik Etkileşimi: İş Yerinde Sağlıklı Yaşamın Psikososyal Dönüşümü

Ulusal Spor Bilimleri Dergisi

https://doi.org/10.30769/usbd.1813010

Ciddi Serbest Zaman Etkinliği Olarak Doğa Yürüyüşü Yapan Katılımcıların Psikolojik İyi Oluş Üzerine Etkisine Dair Görüşleri: Bir Fenomenoloji Çalışması

The Online Journal of Recreation and Sports

https://doi.org/10.22282/tojras.1770657

The Role of Menopause Attitudes in Predicting Sexual Dysfunction and Psychological Well-Being in Menopausal Women

American Journal of Sexuality Education

https://doi.org/10.1080/15546128.2026.2663448