Hikâye Temelli Değerler Eğitiminin Okul Öncesi̇ Eğitime Devam Eden Çocukların Akran İlişkilerine Etkisi

Abstract

Bu araştırma okul öncesi eğitime devam eden 4 yaşındaki çocukların Hikâye Temelli Değerler Eğitimi al-masının akran ilişkileri üzerinde ne yönde etkisi olduğunu anlamak amacıyla yürütülmüştür. Araştırmaya İstan-bul ilinde bulunan Millî Eğitim Bakanlığına bağlı eğitim kurumuna devam eden 4 yaşındaki 20 çocuk deney grubunu 20 çocuk da kontrol grubunu oluşturmuş araştırmaya toplamda 40 çocuk katılım göstermiştir. Bu çalışmada nicel bir araştırma yöntemlerinden ön test, son test, kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Çalışmada haftada üç kez olmak üzere 8 hafta süresince deney grubundaki 20 çocuğa Hikâye Temelli Değerler Eğitimi uygulanmıştır. Kontrol grubunda yer alan çocuklar ise MEB 2013 Okul Öncesi Eğitim Programı doğrul-tusunda eğitime devam etmişleridir. Araştırmanın verilerini toplamak amacıyla “Katılımcı Bilgi Formu” ve Ogelman vd. (2015) Türk çocuklarına uyarlanan “Ladd ve Profilet Çocuk Davranış Ölçeğinden” yararlanılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler, IBM SPSS 29.0 Statistics (Statistical Package for the Social Sciences / Sosyal Bilimler için İstatistik Paketi) kullanılarak analiz edilmiştir. Gruplar arasındaki farklılıkların belirlenmesinde Mann-Whitney U Testi, ölçümler arası karşılaştırmalarda ise deney grubu için Friedman Testi, her iki grup için de Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, Hikâye Temelli Değerler Eğitimi uygulanan deney grubunda özellikle prososyal davranışlarda artış, buna karşılık asosyal dav-ranışlar, dışlanma, kaygı ve korku, hiperaktivite, saldırganlık ve zorbalık gibi olumsuz davranışlarda azalma olduğu belirlenmiştir.

Keywords

• Okul Öncesi
• Değerler Eğitimi
• Akran ilişkisi
• Hikaye Temelli Etkinlik

Supporting Institution

yok

Ethical Statement

Bu çalışmada Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesinde belirtilen kurallara uyulduğunu ve bilimsel araştırma ve yayın etiğine aykırı eylemlere dayalı hiçbir işlem yapmadığımızı beyan ederiz. Aynı zamanda tüm yazarların çalışmaya katkıda bulunduğu, yazarlar arasında herhangi bir çıkar çatışmasının bulunmadığını, tüm etik ihlallerde tüm sorumluluğun makale yazarlarına ait olduğunu beyan ederiz.

Thanks

yok

The Effect of Story-Based Values Education on Peer Relationships of Children Attending Preschool Education

Abstract

This study was conducted to examine the effect of Story-Based Values Education on the peer relationships of 4-year-old children attending preschool. The sample comprised 40 children aged 4 years, attending a preschool affiliated with the Ministry of National Education in Istanbul, 20 were assigned to the experimental group and 20 to the control group. This study employed a quasi-experimental design with a pretest, posttest, and control group, which is a quantitative research method. Story-Based Values Education was delivered to the 20 children in the experimental group three times a week for 8 weeks. The children in the control group continued their education in accordance with the Ministry of National Education's 2013 Preschool Education Program. The "Participant Information Form" and the "Ladd and Profilet Child Behavior Scale," adapted for Turkish children by Ogelman et al. (2015), were used to collect the study data. The data obtained in the study were analyzed using IBM SPSS 29.0 Statistics (Statistical Package for the Social Sciences). The Mann-Whitney U Test was used to determine differences between groups. For comparisons between measurements, the Friedman Test was used for the experimental group and the Wilcoxon Signed-Rank Test was used for both groups. Analyses re-vealed an increase in prosocial behaviors, particularly in the experimental group receiving Story-Based Values Education, while a decrease in negative behaviors such as antisocial behavior, exclusion, anxiety and fear, hy-peractivity, aggression, and bullying was observed.

Keywords

• Preschool
• Values Education
• Peer Relationship
• Story Based Activity

Supporting Institution

yok

Ethical Statement

We declare that we have adhered to the standards set forth in this Scientific Research and Publication Ethics Directive for Higher Education Institutions and that we have not taken any action based on actions contrary to scientific research and publication ethics. We also declare that the participation of all authors is included, that there are no conflicts of interest between authors, and that all ethical violations are the sole responsibility of the authors.

Thanks

yok

References

1. Acer, S. (2018). Okul Öncesi Eğitim Kurumuna Devam Eden 48-72 Aylık Çocukların Değer Düzeyleri ile Akran Oyun Davranışları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi (Yayın No. 515862) [Yüksek Lisans Tezi, Okan Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
2. Ackerman, A., Howson, P., & Mulrey, B. (2013). Getting The Story Right: Developing Critical Analysis Skills Through Children's Literature. Social Studies and The Young Learner, 26(1), 22-28. https://www.socialstudies.org/social-studies-and-young-learner/26/1/getting-story-right-developing-critical-analysis-skills
3. Akgün, K. (2018). Okul Öncesi Eğitimde Kullanılan Yaratıcı Drama Tekniklerinin Çocukların Değerler Edinimine Etkisi (Yayın No.534437) [Yüksek Lisans Tezi, Kastamonu Üniver-sitesi] YÖK Ulusal Tez Merkezi.
4. Akpınar H., ve Türkoğlu, B. (2025). Okul Öncesi Öğretmenlerinin Sınıflarındaki Etkinliklerde ve Okudukları Hikâye Kitaplarında Yer Verilen Değerlere İlişkin Görüşleri. The Journal of International Educational Sciences, 12(42), 476-518.
5. Alpöge, A. (2018). Okul Öncesinde Değer Eğitimi. Bilgi Yayınevi
6. Arslantürk, N., ve Gül, İ. (2024). Okulöncesi öğretmenlerinin değerler eğitimine ilişkin görüşlerinin incelenmesi. Maarif Mektepleri Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 8(2), 78-101. https://doi.org/10.46762/mamulebd.1563678
7. Asar, H. (2019) Okul Öncesi Değerler Eğitimi Programının 5-6 Yaş Çocuklarının Sosyal Duy-gusal Uyum ve Değer Düzeyleri Üzerine Etkisi (Yayın No.559623) [Yüksek Lisans Tezi, Pamukkale Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
8. Aydın, M. Z., ve Gürler, Ş. A. (2020). Okulda değerler eğitimi yöntemler-etkinlikler-kaynaklar. Nobel Akademik Yayıncılık.

9. Bakan, T., ve Şahin, H. (2018). Değerler Eğitim Programının Anasınıfına Devam Eden Çocukların Değer Kazanımı Üzerine Etkisinin Çocuk Görüşlerine Göre İncelenmesi. FSM İlmî Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, (12), 121-140.
10. Baş, N. (2011). Hikaye Temelli Eğitim Pogramının 60-72 Aylık Çocukların Sorumluluk ve İşbirliği Becerilerinin Gelişimine Etkisinin İncelenmesi [Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi]. Yök Ulusal Tez merkezi.
11. Benish-Weisman, M., Oreg, S., & Berson, Y. (2022). The Contribution of Peer Values to Chil-dren’s Values and Behavior. Personality and Social Psychology Bulletin, 48(6), 844-864.
12. Büyüköztürk, Ş., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., Demirel, F., & Çakmak, E. K. (2016). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
13. Cengiz, Ş., ve Pedük, Ş. B. (2016). 3-6 Yaş Çocuklarına Yönelik Hazırlanan Hikâye ve Masal Kitaplarındaki Değerlerin İncelenmesi (Yayın No.442914) [Yüksek Lisans Tezi, Uşak Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
14. Çelebi Limoncu, İ. (2023). Erken çocuklukta verilen değerler eğitiminin çocuğun ahlak gelişimine etkilerinin incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans projesi]. KTO Karatay Üniversitesi.
15. Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2021). Araştırma Tasarımı Nitel, Nicel ve Karma Yöntem Yaklaşımları. çev. Engin Karadağ. Nobel Yayıncılık.
16. Dereli-İman, E. (2014). Değerler Eğitimi Programının 5-6 Yaş Çocukların Sosyal Gelişimine Etkisi: Sosyal Beceri, Psiko-Sosyal Gelişim Ve Sosyal Problem Çözme Becerisi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 14(1), 249-268.
17. Dirican, R., ve Dağlıoğlu, H. E. (2014). 3-6 yaş grubu çocuklarına yönelik yayımlanan resimli hikâye kitaplarının bazı temel değerler açısından incelenmesi. Cumhuriyet International Journal of Education, 3(2), 44-69.
18. Eidsvåg, G. M., & Rosell, Y. (2021). The power of belonging: Interactions and values in chil-dren’s group play in early childhood programs. International Journal of Early Child-hood, 53(1), 83– 99. https://doi.org/10.1007/s13158-021-00284-w
19. Erkuş, S., ve Yazar, T. (2013). Okul öncesi öğretmenlerinin okul öncesi eğitim programındaki değerler eğitimine ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, (20), 196–211.
20. Gündüz, M., Aktepe, V., Uzunoğlu, H., ve Gündüz, D. D. (2017). Okul Öncesi Dönemdeki Çocuklara Eğitsel Oyunlar Yoluyla Kazandırılan Değerler. Muğla Sıtkı Koçman Ün-iversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(1), 62-70.
21. Huriyah, S. (2019). Building Character Through Story Telling in Children’s Literature. In International Seminar and Annual Meeting BKS-PTN Wilayah Barat (Vol. 1, No. 1).
22. Iyer, R. B. (2013). Value-Based Education: Professional Development Vital Towards Effective İntegration. IOSR Journal of Research & Method in Education (IOSR-JRME), 1(1), 17-20.
23. Kasapoğlu, H. (2013). Okulda Değer Eğitimi ve Hikâyeler. Milli Eğitim Dergisi, 43(198), 97-109.
24. Kayadibi, F. (2002). Sevgi Faktörünün Eğitim Verimliliği Üzerine Etkisi. Journal of Istanbul University Faculty of Theology, (5).
25. Pepler, D. J., & Craig, W. M. (1998). Observations of bullying and victimization in the school yard. Canadian Journal of School Psychology, 13(2), 41–60. https://doi.org/10.1177/082957359801300205
26. Ladd, G. W., Birch, S. H., & Buhs, E. S. (1999). Children’s social and scholastic lives in kin-dergarten: Related spheres of influence? Child Development, 70(6), 1373–1400. https://doi.org/10.1111/1467-8624.00101
27. Ladd, G. W., Kochenderfer, B. J., & Coleman, C. C. (1997). Classroom peer acceptance, friendship, and victimization: Distinct relational systems that contribute uniquely to chil-dren's school adjustment? Child Development, 68(6), 1181–1197. https://doi.org/10.2307/1132300
28. Ladd, G. W., & Profilet, S. M. (1996). The child behavior scale: A teacher-report measure of young children's aggressive, withdrawn, and prosocial behaviors. Developmental Psy-chology, 32(6), 1008–1024. https://doi.org/10.1037/0012-1649.32.6.1008r
29. Milli Eğitim Bakanlığı. (2013). Okul Öncesi Eğitim Programı. www.meb.gov.tr.
30. Millî Eğitim Bakanlığı. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli: Okul öncesi eğitim programı. https://mufredat.meb.gov.tr
31. Mücahit, M. (2022). Ahlaki Bir Değer Olarak Nezaket ve Ailede Nezaket Eğitimi. Socıal Scıences Studıes Journal (SSSJournal), 5(30), 791-803.
32. Ogelman, H. G., Körükçü, Ö., Sarıkaya, H. E., Güngör, H., ve Ersan, C. (2015). Ladd ve Pro-filet Çocuk Davranış Ölçeği, Akran Şiddetine Maruz Kalma Ölçeği ve Resimli Sosy-ometri Ölçeği’nin Dört Yaş Türk Çocukları İçin Geçerlik Güvenirlik Çalışmaları. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(2), 109-129.
33. Ogelman, H. G., ve Sarıkaya, H. (2015). Okul Öncesi Eğitimi Öğretmenlerinin Değerler Eğitimi Konusundaki Görüşleri: Denizli İli Örneği. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (29), 81-100.
34. Ördek, S. (2015) İnsancıl Değerler Eğitim Programı’nın Hayvan Temalı Etkinlikler Aracılığıyla Okul Öncesi Eğitimde Uygulanması (Yayın No. [Yüksek Lisans Tezi, Sosyal Çukurova Üniversitesi]. Yök Ulusal Tez Merkezi
35. Sari, N. (2013). The İmportance of Teaching Moral Values to The Students. Journal of English and Education, 1(1), 154-162.
36. Schwartz, S. H. (2012). An Overview of the Schwartz Theory Of Basic Values. Online Read-ings in Psychology and Culture, 2(1), 11. https://doi.org/10.9707/2307-0919.1116
37. Sözkesen, A. (2015). 60-72 Aylık Çocukların Değer Eğitiminde Öykü Temelli Yaratıcı Drama Yönteminin Etkisi (Yayın No. 413992) [Yüksek Lisans Tezi, Adnan Menderes Üniversi-tesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi
38. Turan, S., ve Aktan, D. (2008). Okul Hayatında Var Olan Ve Olması Düşünülen Sosyal Değerler. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(2), 227-259.
39. Uğur Ekşi, (2022). Okul Öncesi Eğitime Devam Eden 4 Yaş Çocukların Akran İlişkilerindeki Davranışları ile Ebeveyn Tutumları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi (Yayın No.743277) [Yüksek Lisans Tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi
40. Uluyurt, F. (2012). Bazı Değişkenlere Göre Okul Öncesi Eğitim Kurumlarına Devam Eden 5-6 Yaş Grubu Çocuklarının Akran İlişkileri. (Yayın No. 325865) [Yüksek Lisans Tezi, SelçukÜniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi
41. Vecchione, M., Döring, A. K., Alessandri, G., Marsicano, G., & Bardi, A. (2016). Reciprocal Relations Across Time Between Basic Values and Value‐Expressive Behav-iors: A Longitudinal Study Among Children. Social Development, 25(3), 528-547. https://doi.org/10.1111/sode.12152
42. Yeatts, K. L. (1990). Establishing an Affective School Environment to Enhance Character Development in Pre K-3rd Grade Students Using Storytelling Techniques.
43. Yeğen, T. (2019). Okul Öncesi Dönemde Çocukların Akran İlişkileri, Duygusal Ve Dav-ranışsal Problemleri ve Problem Çözme Becerileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi (Yayın No.588469) [Yüksek Lisans Tezi, Aksaray Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi