SU VE KANALİZASYON İDARELERİNİN YÖNETSEL SORUNLARI: SAYIŞTAY DENETİM RAPORLARI ÜZERİNDEN BİR DEĞERLENDİRME (2019–2024)

Abstract

Türkiye'de stratejik öneme sahip olan su ve kanalizasyon hizmetleri, 2014 yılındaki büyükşehir yönetim modeli değişikliği ve genişleyen hizmet alanları neticesinde karmaşık bir yönetsel sürece dönüşmüştür. Mevcut yasal çerçevenin güncelliğini yitirmesi ve mahalli idare reformları ile tam uyumlu olmaması, Su ve Kanalizasyon İdareleri’nin (SUKİ) kurumsal performanslarını olumsuz etkilemektedir. Bu kapsamda gerçekleştirilen çalışmada, 2019–2024 yılları arasında otuz SUKİ’ye ait düzenlilik denetim raporları; nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi tekniği ile incelenmiştir. İncelenen dönemde denetim bulgusu sayılarında belirgin bir artış yaşandığı ve sorunların münferit uygulama hatalarından ziyade yapısal ve sistematik bir nitelik taşıdığı tespit edilmiştir. Özellikle mali tablolara etki eden muhasebeleştirme hataları, taşınır ve taşınmazların envanter kayıtlarındaki zafiyetler, personel atamalarındaki mevzuat aykırılıkları ile maliyet esaslı olmayan ve rasyonellikten uzak tarife politikaları temel sorun alanları olarak saptanmıştır. Çalışma sonucunda; 1981 yılı koşullarında hazırlanan 2560 sayılı Kanun’un güncel ihtiyaçlar ve mahalli idare reformları doğrultusunda revize edilmesi, SUKİ’ler için merkezi bir mali modülün hayata geçirilmesi, liyakat esaslı personel istihdamının artırılması ve iç kontrol mekanizmalarının etkinleştirilmesine yönelik somut çözüm önerileri geliştirilmiştir.

Keywords

• Su ve Kanalizasyon İdareleri
• Sayıştay Başkanlığı
• Denetim Raporları
• 2560 sayılı Kanun

Ethical Statement

Bu çalışma, kamuya açık olarak yayımlanan dokümanların analizine dayandığından etik kurul izni gerektirmemektedir.

ADMINISTRATIVE ISSUES OF WATER AND SEWERAGE ADMINISTRATIONS: AN ASSESSMENT BASED ON AUDIT REPORTS OF THE TURKISH COURT OF ACCOUNTS (2019–2024)

Abstract

Water and sewerage services, which are of strategic importance in Türkiye, have transformed into a complex administrative process as a result of the metropolitan management model change and the expanding service areas in 2014. The outdated nature of the current legal framework and its incomplete compatibility with local government reforms negatively impacts the institutional performance of Water and Sewerage Administrations (SUKİ). In this study, regularity audit reports of thirty SUKİs from 2019–2024 were examined using document analysis, a qualitative research method. A significant increase in the number of audit findings was observed during the period examined, and it was determined that the problems are structural and systematic in nature rather than individual application errors. In particular, accounting errors affecting financial statements, weaknesses in inventory records of movable and immovable assets, irregularities in personnel appointments, and irrational tariff policies that are not cost-based were identified as the main problem areas. As a result of the study; Concrete solutions have been developed to revise Law No. 2560, prepared under the conditions of 1981, in line with current needs and local government reforms; to implement a central financial module for water and sewage systems; to increase merit-based personnel employment; and to enhance the effectiveness of internal control mechanisms.

Keywords

• Water and Sewerage Authorities
• Court of Auditors
• Audit Reports
• Law No. 2560

Ethical Statement

Bu çalışma, kamuya açık olarak yayımlanan dokümanların analizine dayandığından etik kurul izni gerektirmemektedir.

References

1. Akıllı, H. ve Özaslan, R. (2017). Su Kayıplarının Önlenmesinde Teknoloji Kullanımı: Büyükşehir Belediyelerinde Scada Uygulaması. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(Kayfor 15 Özel Sayısı), 1599-1618.
2. Akpınar, R. (2018). Sayıştay denetim raporlarında büyükşehir belediyeleri stratejik planlarının kritiği: Manisa büyükşehir belediyesi örneği. Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi, 10(2), 31-42.
3. Alıcı, O.V. (2017a). Özel Amaçlı Metropoliten Kuruluşlar (Büyükşehir Belediyelerine Bağlı İdareler) (1. Baskı), Ankara: Orion Kitabevi.
4. Alıcı, O. V. (2017b). Su ve kanalizasyon idarelerinin bütçe gerçekleşmeleri üzerinden il mülki sınırı kapsamında hizmet sunumunun değerlendirilmesi: MESKİ örneği. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(52), 904-914.
5. Alıcı, O. V. (2019). Belediyelerde ve bağlı idarelerde liyakat ve kariyer ilkelerinin geçerliliği çerçevesinde bir durum analizi: yerel sarmal. Çağdaş Yerel Yönetimler Dergisi, 28(4), 65-90.
6. Alıcı, O. V. (2020). Yerel Yönetimlerde Yenilikçi Yaklaşımlar, Bölüm adı:(Büyükşehir Belediyelerine Bağlı İdarelerin Tarihsel Dönüşümü ve Türkiye’nin İdari Sistemi İçerisindeki Yeri)., Orion Kitabevi, Editör: Memiş Levent, Erdoğan Oğuzhan, Babaoğlu Cenay, Basım sayısı:1, Sayfa Sayısı 612, ISBN:978-605-9524-95-7, Türkçe (Bilimsel Kitap)
7. Alıcı, O. V. (2021). Su ve Kanalizasyon İdareleri Üzerindeki İdari Vesayet Yetkisinin Dönüşümü: Teknik Vesayet. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 11(42), 247-268
8. Alıcı, O. V. ve Güldüler, E. S. (2023), 2000'li Yıllarda Türkiye'de Yerel Yönetimlerde Reform, Bölüm adı:(Su ve Kanalizasyon İdareleri Reformu ve Yerel Su Politikaları)., Seta Kitapları, Editör:Miş Nebi, Babaoğlu Cenay, Basım sayısı:1, Sayfa Sayısı 490, ISBN:978-625-8322-52-1, Türkçe (Bilimsel Kitap)

9. Alıcı, O. V. ve Yolcu, T. (2024). Su ve Kanalizasyon İdareleri Genel Kurulları Hakkında Bir Değerlendirme. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (67), 25-33., Doi: 10.18070/erciyesiibd.1318343 Armut, S. (2025). Su ve Atıksu Hizmetlerinin Sürdürülebilirliğinin Maliyet Geri Kazanımı ve Ödenebilirlik Kapsamında Değerlendirilmesi: Su ve Kanalizasyon İdareleri Örneği. Kent Akademisi, 18(6), 3668-3693. https://doi.org/10.35674/kent.1656109
10. Arslan, M. (2025). Büyükşehir Belediyelerinin Mali Sorunlarının Sayıştay Denetim Raporları Üzerinden Analizi. Çağdaş Yerel Yönetimler, 34(4), 117-162.
11. Aydoğdu, Ü. R., Karamustafaoğlu, O., & BÜLBÜL, M. Ş. (2017). Akademik Araştırmalarda Araştırma Yöntemleri ile Örneklem İlişkisi: Doğrulayıcı Doküman Analizi Örneği. Dicle University Journal of Ziya Gokalp Education Faculty/Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, (30).
12. Başa, Ş. ve Kurt, S. (2017). Su ve kanalizasyon idarelerinde akıllı su yönetimi uygulamaları: Tekirdağ örneği, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Y.2017, C.22, Kayfor15 Özel Sayısı, s.1519-1532.
13. Çiftci, E. ve Güneş, M. (2022). Büyükşehirleşme Sürecinde Su Yönetimi: Hatsu Örneği. Çağdaş Yerel Yönetimler Dergisi, Cilt 31, Sayı 1, s. 127-164
14. Dağıdır, S. ve Alıcı, O. V. (2024). Su ve Kanalizasyon İdarelerinin Stratejik Planlarında İklim Değişikliği. Kent Akademisi (Online), 17(3), 1086-1103., Doi: 10.35674/kent.1442434
15. Demirbaş, T. ve Engin, R. (2016). Sayıştayın belediyeler üzerindeki performans denetimlerinde ulaştığı bulguların analizi. Sayıştay Dergisi (100), 27-60.
16. Deran, A ve Alıcı, O. V. (2020). Büyükşehir belediyeleri ile bağlı idarelerde iç denetimin etkinliği: Mersin örneği. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 23 (2), 720-735.
17. Esen, A. ve Alıcı, O.V. (2020). Şehirlerde Su ve Atıksu Hizmetlerinin Yönetimi, Ankara: Türkiye Belediyeler Birliği Yayını.
18. Genç, M., Yanık, A. ve Özen, M. (2023). Üniversitelerin denetim raporlarında yer alan bulguların analizi: Karadeniz Bölgesi örneği. Journal of University Research, 6(1), 23-36.,
19. Gürsoy, İ. (2021). Türkiye’de Kamu Sektörü Finansal Tablolarına Verilen Denetim Görüşleri Üzerine Bir Araştırma. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 23(2), 329-354.
20. Işık, S., & Engin, R. (2022). Sayıştay’ın Belediyeler Üzerindeki Denetimlerinde Ulaştığı Kamu Alımlarına İlişkin Bulguların Değerlendirilmesi. Denetişim, (25), 160-178.
21. İnce, M. (2022). Sayıştay düzenlilik denetimleri için bir model önerisi. 22. Uluslararası Kamu Yönetimi Forumu (KAYFOR), 20–22 Ekim 2022, Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi. Tam metin bildiri kitabı içinde. IKSAD Publishing House.
22. Karasar, N. (2005). Bilimsel Araştırma Yöntemi. 15. Baskı. Nobel Yayın Dağıtım, Ankara.
23. Karayünlü, G. (2025). Su ve Kanalizasyon Hizmetleri Özelinde Kamu Denetçiliği Kurumu Kararlarının İncelenmesi. Ombudsman Akademik (22), 287-314. https://doi.org/10.32002/ombudsmanakademik.1571654
24. Kılıçaslan, A. ve Sonkur, G. (2026). Belediye şirketlerinde vergisel sorunlar: Türk Sayıştayı’nın 2014-2023 denetim raporları perspektifinden bir değerlendirme. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, (29), 138-156. https://doi.org/10.25204/iktisad.1770819
25. Mumlu, D. T. (2024). Kamu Yönetimi Teşkilatı Bağlamında Türkiye'de Su Yönetimi: Tespitler ve Öneriler. International Journal of Management and Administration, 8(16), 182-202.
26. Önder, Ö. Ve Türkoğlu, İ. (2012). Denetim anlayışının değişimi: yeni Sayıştay Kanunu üzerine değerlendirmeler. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 8(17), 197-214.
27. Özer, M. A., & Uzun, H. (2023). Su ve kanalizasyon idarelerinde e-belediyecilik uygulamaları: Ankara ASKİ örneği. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 6(1), 35-57.
28. Polat, S. (2026). Türkiye’de Yerel Vergilerin Yönetimindeki Mevcut Sorunlar: Sayıştay Denetim Raporları Bağlamında Bir Değerlendirme. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 22(1), 444-476.
29. Polat, E., Ekergil, V. ve Kavak, S. (2024). Türkiye’deki Büyükşehirlerin Konut Su Tarife Yapısının Farklı Ülkeler ile Karşılaştırılmalı Olarak İncelenmesi. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 11(2): s.189-214.
30. Sak, R., Sak, İ. T. Ş., Şendil, Ç. Ö. ve Nas, E. (2021). Bir araştırma yöntemi olarak doküman analizi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 4(1), 227-256.
31. Saygı, M. ve Alıcı, O.V. (2022). Su ve Kanalizasyon İdarelerinin Ücret Tarifeleri Hakkında Değerlendirme. Türk İdare Dergisi, 94(495), 227-254.
32. Sayıştay Başkanlığı. 2019-2024 Yılları SUKİ Düzenlilik Raporları, https://www.sayistay.gov.tr/reports/category/31-belediyeler---bagli-idareler?searchText=&yil=
33. Taşer, E. (2024). Büyükşehirlerde Su Yönetimi: Kocaeli Büyükşehir Belediyesi İSU Genel Müdürlüğü Örneği Yüksek Lisans Tezi, Kocaeli Üniversitesi, Kocaeli.
34. Tamer, N. G. (2007). Türkiye’nin gündemindeki su sorunları. Planlama TMMOB Şehir Plancıları Odası Yayını, 3(4), 67-82.
35. Topcu Mumlu, D. (2024). Kamu Yönetimi Teşkilatı Bağlamında Türkiye'de Su Yönetimi: Tespitler ve Öneriler, International Journal of Management and Administration, 8 (16): 182-202.
36. Turan, N. K., & Tamer, N. G. (2017). İl Su Yönetim Modelinin Değerlendirilmesi: Tekirdağ Örneği. Uluslararası Kırsal Turizm ve Kalkınma Dergisi, 1(2).
37. Ulusoy, C. K. (2009). Metropolitan alanlarda su yönetimi sorunu: Ankara örneği. Memleket Siyaset Yönetim, 4(10), 125-157.
38. Yıldız D. ve Doğan H. H. (2026) “Büyük Kentlerimizde Su Hizmetleri Yönetimi” Su Politikaları Derneği. Rapor No: 2026-1. Ankara. 1 Ocak 2026.