Okul Öncesi Öğretmen Adaylarının Çocuk Edebiyatına Yönelik Tutum ve İhtiyaçları: Bir Karma Yöntem Araştırması

Müzeyyen Büşra Akman; Aysun Ata Aktürk

doi:10.53444/deubefd.1401586

TR EN

Okul Öncesi Öğretmen Adaylarının Çocuk Edebiyatına Yönelik Tutum ve İhtiyaçları: Bir Karma Yöntem Araştırması

Öz

Bu araştırmada okul öncesi öğretmen adaylarının çocuk edebiyatına yönelik tutumlarının çeşitli değişkenler (cinsiyet, çocuk edebiyatı dersi alıp almama, okuduğu kitap türleri arasında çocuk kitaplarına yer verip vermeme ve sınıf düzeyi) bağlamında incelenmesi ve çocuk edebiyatına ilişkin ihtiyaçlarının belirlenmesi amaçlanmaktadır. Karma yöntem modelindeki bu araştırmanın örneklemi uygun örnekleme yöntemi ile seçilen 252 okul öncesi öğretmen adayından oluşmaktadır. Nicel veriler “Çocuk Edebiyatına Yönelik Tutum Ölçeği” kullanılarak toplanmış ve bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılarak analiz edilmiştir. Nitel veriler ise araştırmacılar tarafından oluşturulan yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla, örnekleme dahil olan 10 öğretmen adayının katılımıyla odak grup görüşmesi yapılarak toplanmış ve tematik içerik analizi yoluyla analiz edilmiştir. Bulgular okul öncesi öğretmen adaylarının çocuk edebiyatına yönelik tutumlarının cinsiyet, çocuk edebiyatı dersi alma durumu, çocuk kitapları okuma durumu ve sınıf düzeyi gibi değişkenler bakımından istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiğini ortaya koymuştur. Bulgulara göre öğretmen adayları, çocuk edebiyatına yönelik tutum ve öz-yeterliklerinin gelişmesi için, öğretmen eğitim programlarında yer alan erken çocukluk dönemi edebiyatı dersinde daha fazla uygulama yapma ve daha fazla çocuk kitabı ile tanışma olanağının bulunmasına, mikro-öğretim yönteminin kullanılmasına ve dijital teknolojilerin eğitim sürecine entegre edilmesine ihtiyaç duymaktadırlar.

Anahtar Kelimeler

Çocuk edebiyatı , karma yöntem araştırması , okul öncesi eğitim , öğretmen eğitimi , tutum

Pre-Service Early Childhood Education Teachers’ Attitudes and Needs towards Children’s Literature: A Mixed Method Research

Abstract

This mixed method study aims to examine the current attitudes of pre-service early childhood education (ECE) teachers towards children’s literature in the context of various variables (gender, grade level, whether or not they take children’s literature courses, whether they read children’s books). The research also explores the pre-service ECE teachers’ needs regarding children’s literature. The sample comprises 252 pre-service early childhood teachers selected by the convenient sampling method. Quantitative data were collected through the “Attitude Scale Towards Children’s Literature” and analyzed using an independent sample t-test and one-way ANOVA. Qualitative data was collected through a semi-structured interview form developed by the researchers, through a focus group interview with the participation of 10 pre-service ECE teachers included in the sample, and analyzed through thematic content analysis. The findings indicated that pre-service ECE teachers’ attitudes towards children’s literature differ significantly regarding gender, taking children’s literature courses, and reading children’s books. The findings also indicate that pre-service teachers need a children’s literature course that allows them to practice teaching more and be exposed to more children’s books, in which micro-teaching is used and digital technologies are integrated.

Keywords

Attitude , children's literature , early childhood education , mixed method research , teacher education

References

Adam, H. ve Harper, L.J. (2023). Gender equity in early childhood picture books: a cross-cultural study of frequently read picture books in early childhood classrooms in Australia and the United States. The Australian Educational Researcher. 50, 453-479. https://doi.org/10.1007/s13384-021-00494-0
Ağgül-Yalçın, F. ve Yalçın, M. (2021). Turkish pre-school practice teachers’ and pre-school teacher candidates’ perceptions of school practices, International Online Journal of Educational Sciences, 13(2), 312-331. https://doi.org/10.15345/iojes.2021.02.001
Altun, D. (2018). Okul öncesi öğretmen adaylarının kişisel okuma alışkanlıkları, tutumları ve deneyimlerinin resimli hikâye kitabı seçme yeteliliklerini yordama düzeyi. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(3), 826-852. https://doi.org/10.14686/buefad.387732
Ata-Aktürk, A., ve Demircan, H. Ö. (2021). Supporting preschool children’s STEM learning with parent-involved early engineering education. Early Childhood Education Journal, 49(4), 607-621. https://doi.org/10.1007/s10643-020-01100-1
Ayrancı, B. B. ve Aytaş G. (2017). Okul öncesi öğretmen adaylarının çocuk edebiyatının eğitimde işlevselliği üzerine görüşleri. International Journal of Human Sciences, 14(4), 4226-4240. https://doi.org/10.14687/jhs.v14i4.5093
Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman and Company.
Bartan, M. (2019). Okul öncesi öğretmen ve öğretmen adaylarının okul öncesi öğretmen yetiştirme lisans programı hakkında görüş ve önerileri. Dumlupınar Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 3(1), 24-36.
Bozkırlı, K. Ç., Er, O. ve Peçenek, O. (2023). Türkçe öğretmeni adaylarının çocuk edebiyatına yönelik tutumlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. International Journal of Language Academy, 11(2), 138-148. https://doi.org/10.29228/ijla.69560
Cameron, L. ve Conroy, J. (2017). Preservice teachers’ use of the university libraries children’s literature collection. Behavioral & Social Sciences Librarian, 36(3), 159-170. https://doi.org/10.1080/01639269.2017.1536688
Can, D. ve Durmaz, B. (2023). An analysis of teachers’ beliefs about the integration of children’s literature into the mathematics education. International Journal of Science and Mathematics Education, 21(2), 489-512. https://doi.org/10.1007/s10763-022-10255-9

Can, D., Özer, A. ve Durmaz, B. (2020). Views of pre-service primary school teachers about the integration of children's literature in mathematics teaching. International Journal of Progressive Education, 16(4), 99-114. https://doi.org/10.29329/ijpe.2020.268.7
Chen, X., ve Song, G. (2023). Gender representation in translation: Examining the reshaping of a female child’s image in the English translation of the children’s novel Bronze and Sunflower. Children’s Literature in Education. https://doi.org/10.1007/s10583-023-09539-7
Cole-Lade, G. M. (2021). Let’s talk: Examining the short and long term effect of inclusion literature on early childhood pre-service educators. International Journal of Disability, Development, and Education, 68(3), 383-394. https://doi.org/10.1080/1034912X.2019.1684459
Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4. Baskı). SAGE.
Creswell, J. W., & Plano-Clark, V., L. (2011). Mixed methods research (2. Baskı). SAGE.
Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4. Baskı). SAGE.
Cutler, L. ve Slicker, G. (2023). Depictions of teachers and teacher practices in picture books about starting kindergarten. Journal of Early Childhood Literacy, 23(4), 695-724. https://doi.org/10.1177/1468798421102903
Çetinkaya-Özdemir, E. ve Kaya-Özgül, B. (2023). Sınıf öğretmeni adaylarının çocuk kitaplarına ilişkin farkındalıkları. Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(1), 175-201. https://doi.org/10.34056/aujef.1185253
Çevik, A. ve Müldür, M. (2019). Sınıf öğretmeni adaylarının çocuk edebiyatı farkındalığı. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 18(72), 1942-1956. https://doi.org/10.17755/esosder.564082 Daly, N., ve Limbrick, L. (2020). The joy of having a book in your own language: Home language books in a refugee education centre. Education Sciences, 10(9), 1-15. https://doi.org/10.3390/educsci10090250
De Sarlo, G., Guichot-Muñoz, E. ve Hunt-Gómez, C.I. (2023). Sketching motherhood. Maternal representation in contemporary picturebooks: The case of Spain. Children’s Literature in Education, 54, 199-222. https://doi.org/10.1007/s10583-021-09474-5
Flores, T. T., Vlach, S. K., ve Lammert, C. (2019). The role of children’s literature in cultivating preservice teachers as transformative intellectuals: A literature review. Journal of Literacy Research, 51(2), 214–232. https://doi.org/10.1177/1086296X19839181
Fraenkel, J., Wallen, N., ve Hyun, H. (2018). How to design and evaluate research in education (10. Baskı). McGraw-Hill Education.
Güşta-Şahin, H. ve Doğu, S. (2018). Okul öncesi öğretmen adaylarının çevre sorunlarına ilişkin tutum ve davranışlarının incelenmesi. İlköğretim Online, 17(3), 1402-1416. https://doi.org/10.17051/ilkonline.2018.466359
Hasırcı, S. (2017). Türkçe öğretmeni adaylarının çocuk edebiyatına ilişkin algılarının metaforlar aracılığıyla analizi. Journal of International Social Research, 10(51), 717-728. http://dx.doi.org/10.17719/jisr.2017.1808
İnce-Samur, A. Ö. (2018). Öğretmen adaylarının ve öğretmenlerin çocuk edebiyatına ilişkin görüşleri. Karaelmas Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(2), 231-243.
İnceoğlu, M. (2000). Tutum algı iletişim. (6. Baskı). Siyasal Kitabevi.
İyison, A., ve Fırat, H. (2023). Öğretmen adaylarının çocuk edebiyatı ve çocuk edebiyatı dersine ilişkin görüşleri, çocuk edebiyatına yönelik tutumları ve tutumlarına etki eden faktörler. Asya Studies, 7(25), 13-36. https://doi.org/10.31455/asya.1330510
Kanat-Soysal, Ö. (2018). Eğitim fakültelerindeki çocuk edebiyatı öğretiminin değerlendirilmesi (Bir ders tasarımı örneği) (Yayın No. 526320) [Doktora tezi, Ankara Üniversitesi] Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Ulusal Tez Merkezi.
Kanat, Ö. (2020). Eğitim fakültelerindeki çocuk edebiyatı dersinin öğretmen adaylarının görüşlerine göre değerlendirilmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 8(3), 646-656. https://doi.org/10.16916/aded.579298
Karagül, S. (2020). Çocuk Edebiyatına yönelik tutum ölçeği geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Çocuk, Edebiyat ve Dil Eğitimi Dergisi, 3(2), 203-226. https://doi.org/10.47935/ceded.836154
Kılınçcı, E. ve Duran, E. (2019). Okul öncesi öğretmen adaylarının resimli öykü kitaplarına ilişkin görüşleri ve staj uygulamaları. Pamukkale Üniversite Eğitim Fakültesi Dergisi, 46(46), 191-214. https://doi.org/10.9779/pauefd.466044
Koçak-Tümer, B. ve Tanju-Aslışen, E. H. (2022). Okul öncesi öğretmenlerinin çocuk edebiyatına yönelik tutumlarının incelenmesi. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 31, 179-194. https://doi.org/10.54600/igdirsosbilder.1125204
Kolaç, E. , Demir, T. ve Karadağ, R. (2012). Öğretmen adaylarının dil eğitiminde çocuk edebiyatı metinlerinin kullanımına yönelik görüşleri. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 161(161), 195-213.
Leavy, P. (2022). Research design: Quantitative, qualitative, mixed methods, arts-based, and community-based participatory research approaches (2. Baskı). Guilford Publications.
Lennox, S. (2013). Interactive read-alouds-Anavenue for enhancing children’s language for thinking and understanding: A review of recent research. Early Childhood Education Journal, 41(5), 381-389. https://doi.org/10.1007/s10643-013-0578-5
Linder, R. ve Falk-Ross, F. (2020). Preservice teachers taking a critical stance when examining children’s literature. Literacy Research and Instruction, 59(4), 298-323. https://doi.org/10.1080/19388071.2020.1777228
McAdam, J. E., Abou Ghaida, S., Arizpe, E., Hirsu, L. ve Motawy, Y. (2020). Children’s literature in critical contexts of displacement: Exploring the value of hope. Education Sciences, 10(12), 383. https://doi.org/10.3390/educsci10120383
McLean, K., Jones, M., ve Schaper, C. (2015). Children’s literature as an invitation to science inquiry in early childhood education. Australasian Journal of Early Childhood, 40(4), 49-56. https://doi.org/10.1177/183693911504000407
Miles, M. B., Huberman, M. ve Saldana, J. (2014). Qualitative data analysis: A methods sourcebook (3. Baskı). SAGE Publications.
Milli Eğitim Bakanlığı. (2013). Okul öncesi eğitim programı. https://tegm.meb.gov.tr/dosya/okuloncesi/ooproram.pdf
Morris, D. B., Usher, E. L. ve Chen, J. A. (2017). Reconceptualizing the sources of teaching self-efficacy: A critical review of emerging literature. Educational Psychology Review, 29(4), 795-833. https://doi.org/10.1007/s10648-016-9378-y
Mota, V.L.C., Santos, A.I., ve Silva, M.M.T. (2020). Children’s books and literature perspectives of preschool and primary teachers. Journal of Educational and Social Research, 10(1), 37-46. https://doi.org/10.36941/jesr-2020-0004
Mülayim, B ve Feyman Gök, N. (2023). Erken çocukluk dönemine yönelik pandemi temalı çocuk kitaplarının içerik özelliklerinin incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 22(88), 1993-2013. https://doi.org/10.17755/esosder.1259853
Parmaksız-Günay, F. (2023). Bibliyoterapi temelli eğitim programının 5-6 yaş çocukların psikolojik iyi oluş düzeyi üzerindeki etkisinin incelenmesi (Yayın No. 808566) [Doktora tezi, Pamukkale Üniversitesi] Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığı Ulusal Tez Merkezi.
Sever, S. (2006, Ekim 4-6). Çocuk edebiyatı öğretimi nasıl olmalıdır? [Sözlü bildiri]. II. Ulusal Çocuk ve Edebiyatı Sempozyumu, Ankara, Türkiye. http://cgsempoz.education.ankara.edu.tr/SBK.pdf
Sever, S. (2023). Çocuk ve edebiyat (12. Baskı). Tudem Yayınları.
Sevimli-Celik, S. (2021). Moving between theory and practice: preparing early childhood pre-service teachers for teaching physical education. Journal of Early Childhood Teacher Education, 42(3), 281-298. https://doi.org/10.1080/10901027.2020.1735588
Simpson, A. ve Cremin, T. M. (2022). Responsible reading: Children’s literature and social justice. Education Sciences, 12(4), 264. https://doi.org/10.3390/educsci12040264
Sönmez, M., Durmaz, M., Topçam, A. B. ve Çetinkaya, F. Ç. (2021). Sınıf öğretmenlerinin çocuk edebiyatına yönelik tutumlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 9(2), 531-542. https://doi.org/10.16916/aded.879211
Stone, C. ve Conrad, D. (2017). Preparing today to empower future learners: Preservice teachers’ experiences selecting & evaluating children's literature for quality and use in PreK-6th grade integrated literacy/science instruction. Language and Literacy Spectrum, 27(1), 1-22.
Suh, H. (2022). Reading picture books including animal matters: making space for discussing anthropocentrism with young children. European Early Childhood Education Research Journal, 30(6), 852-866. https://doi.org/10.1080/1350293X.2022.2031246
Suskind, D. (2022). Otuz milyon kelime: Çocuğunuzun beynini geliştirin. (E. Eret ve B. Satılmış, Çev.; 22. Baskı). Buzdağı Yayınevi. (Orijinal eserin yayın tarihi 2018).
Şahin, Ç., Kartal, O. Y. ve İmamoğlu, A. (2013). Okul öncesi öğretmen yetişitirme programı hakkında okul öncesi öğreten adaylarının görüşleri. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(1), 101-118.
Tabachnick, B. G. ve Fidell, L. S. (2007). Experimental designs using ANOVA. Thomson/Brooks/Cole.
Turan, F., Gönen, M. ve Aydos, E. H. (2017). Okul öncesi öğretmen adaylarının resimli öykü kitaplarını seçme konusunda yeterlik düzeyleri ve kendi yeterliklerine ilişkin algılarının incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(1), 400-422. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2017.17.28551-304644
Ulaş, H. A., Kolaç, E., Topal, Y. ve Sevim, O. (2010). Assessment of Turkish and class teacher candidates’ attitudes toward chilidren’s literature and children’s literature lesson. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 9, 418-426. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2010.12.175
Ulutaş, A. ve Kıymaz, M. S. (2012). Okul öncesi öğretmen adaylarının çocuk edebiyatı dersine ilişkin beklentileri (Adıyaman ili örneği). Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(3), 68-80.
Uslu, E. M. (2020). Okul öncesi öğretmenlerinin çocuk kitaplarına ilişkin görüşlerinin incelenmesi. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 16(2), 251-264. https://doi.org/10.17244/eku.822583
Uyanık, Ö. ve Kandır, A. (2010). Okul öncesi dönemde erken akademik beceriler. Kuramsal Eğitimbilim, 3(2), 118-134.
Whitehouse, C., Kruger, S. ve Whitehouse, P. (2018). Using children’s literature to inspire intergenerational learning. Journal of Intergenerational Relationships, 16(1-2), 220-224. https://doi.org/10.1080/15350770.2018.1404868
Yeşilyurt, H. (2023). Okul öncesi çocuk kitaplarında kültürel miras ögelerinin incelenmesi. Journal of Gastronomy, Hospitality and Travel, 6(1), 147-156. https://doi.org/10.33083/joghat.2023.254
Yüksek Öğretim Kurulu (YÖK). (2018). Okul öncesi öğretmenliği lisans programı. Erişim Tarihi: 06.03.2024. https://www.yok.gov.tr/Documents/Kurumsal/egitim_ogretim_dairesi/Yeni-Ogretmen-Yetistirme-Lisans-Programlari/Okul_Oncesi_Ogretmenligi_Lisans_Programi.pdf
Zembat, R., Tunçeli, H. İ., ve Akşin-Yavuz, E. (2019). Erken çocuklukta eğitim programları ve uygulamalar (1. Baskı). Anı Yayıncılık.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Teacher Education and Professional Development of Educators , Early Childhood Education

Journal Section

Research Article

Authors

Müzeyyen Büşra Akman ^*
0009-0006-7944-5214
Türkiye

Aysun Ata Aktürk
0000-0001-9433-5247
Türkiye

Publication Date

March 29, 2024

Submission Date

December 7, 2023

Acceptance Date

March 20, 2024

Published in Issue

Year 2024 Number: 59

DOI

https://doi.org/10.53444/deubefd.1401586

IZ

https://izlik.org/JA95GX52AH

APA

Akman, M. B., & Ata Aktürk, A. (2024). Okul Öncesi Öğretmen Adaylarının Çocuk Edebiyatına Yönelik Tutum ve İhtiyaçları: Bir Karma Yöntem Araştırması. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 59, 765-786. https://doi.org/10.53444/deubefd.1401586

Cited By

Tekstil ve Moda Tasarımı Öğrencilerinin Staj Uygulamasına İlişkin Tutumlarının İncelenmesi: Eskişehir Örneği

Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi

https://doi.org/10.18037/ausbd.1428409