Research Article

İlkokul Öğrencilerinin Velilerine Yönelik İstismarı Önleme Müdahale Programının Etkililiğinin İncelenmesi

Number: 63 March 27, 2025
FR TR DE EN

İlkokul Öğrencilerinin Velilerine Yönelik İstismarı Önleme Müdahale Programının Etkililiğinin İncelenmesi

Abstract

Çocukluk dönemindeki cinsel istismar yaşantılarının çocuğun fizyolojik ve psikolojik sağlığı üzerinde yıkıcı etkileri olduğu gibi erişkin yaşama taşınan olumsuz sonuçları da mevcuttur. Cinsel istismara maruz kalan çocuklar utanç, suçluluk, depresyon gibi olumsuzluklarla baş etmek zorunda kalırken, yetişkin yaşamda da zihinsel, sosyal, cinsel ve kişilerarası işlevsellik açısından önemli güçlükler yaşamaktadır. Tüm bu olumsuz sonuçların önüne geçilebilmesinde en etkili müdahale ise erken çocukluk döneminde uygulanan önleme programlarıdır. Çocuk cinsel istismarını önleme programları sıklıkla okullarda çocuklara yönelik gerçekleştirilmektedir. Ancak Covid-19 Pandemisi esnasında çocuklar okullara yüzyüze devam edememişlerdir. Bu nedenle bu çalışmada ebeveynlere çevrimiçi ulaşılarak çocukların, beden sınırları ve farklı dokunuşlar konusundaki bilgi düzeyini arttırmayı amaçlayan 2 saatlik bir önleme programı geliştirilerek etkililiğinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada çalışma grubunu 41 ilkokul 1. sınıf öğrencisi (X̅yaş= 6.78, SS= .42) oluşturmaktadır. Eğitim grubunda 21, kontrol grubunda ise 20 çocuğun yer aldığı 2 × 2'lik faktöriyel araştırma deseniyle planlanan bu çalışmada, eğitimin etkililiğini değerlendirmek amacıyla "İstismardan Korunma Becerisi Formu" ve "Çocuk Bilgi Envanteri" ölçüm araçları, öntest ve sontest olarak uygulanmıştır. Eğitim içeriği çocuklara ebeveynleri aracılığı ile aktarılmıştır. Hazırlanan eğitim içeriği öncelikle eğitim grubundaki ebeveynlere çevrimiçi olarak verilmiş ve ebeveynleri tarafından çocuklara aktarılan kişisel güvenlik eğitiminin etkisi çocukların verdiği cevaplar üzerinden incelenmiştir. Elde edilen bulgular, kontrol grubuyla karşılaştırıldığında ebeveynleri tarafından eğitim verilen çocukların cinsel istismardan korunma bilgi ve becerilerinde artış olduğunu göstermiştir. Ayrıca, araştırmaya katılan ebeveynlere eğitim programıyla ilgili görüşleri sorulmuş, eğitim programını yeterli ve anlaşılır buldukları ve ebeveynlerin çocuğun seviyesine uygun bilgi verme becerilerini arttırdığı görülmüştür.

Keywords

cinsel istismar, çocuk istismarı, cinsel istismarı önleme

References

  1. Akgiray, A. (2007). Çocuk İstismarı: 8-10 yaş çocuklarda istismarı önleme [Yayınlanmamış tezsiz yüksek lisans dönem projesi]. Ankara Üniversitesi.
  2. Aktepe, E. (2009). Çocukluk çağı cinsel istismarı. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 1(2), 95-119. chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/115168
  3. Amis, Stephanie M. (2021). "Is This My Body? A Manual on Navigating Child Masturbation Without Shame". CUNY Academic Works. https://academicworks.cuny.edu/gc_etds/4179/
  4. Apaydın Cırık, V., Efe, E., ve Velipaşaoğlu, S. (2020). Educating children through their parents to prevent child sexual abuse in Turkey. Perspectives in Psychiatric Care, 56(3), 523-532. https://doi.org/10.1111/ppc.12461
  5. Aral, N., ve Gürsoy, F. (2001). Çocuk hakları ve çerçevesinde çocuk ihmal ve istismarı, Milli Eğitim Dergisi, 151(5), 27-54.
  6. Ateşoğlu, N. (2018). İlkokul çocuklarına yönelik ihmal ve istismarı önleme: bir anababa eğitim programının değerlendirilmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi.
  7. Büyüköztürk, Ş. (2001). Deneysel Desenler: Ön Test Son Test Kontrol Gruplu Desen. Pegem Yayıncılık.
  8. Büyüköztürk, Ş. (2009). Sosyal Bilimler için Veri Analizi El kitabı: İstatistik, Araştırma Deseni Spss Uygulamaları ve Yorum. (10. baskı). Pegem Yayıncılık.
  9. Barth, R. P. (2009). Preventing child abuse and neglect with parent training: Evidence and opportunities. The Future of Children, 95-118. https://doi.org/10.1353/foc.0.0031
  10. Byrne, B. M. (2010). Structural equation modeling with AMOS: Basic concepts, applications, and programming. Routledge.
APA
Durmaz, E., Yılmaz Irmak, T., & Sapmaz Yurtsever, S. (2025). İlkokul Öğrencilerinin Velilerine Yönelik İstismarı Önleme Müdahale Programının Etkililiğinin İncelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 63, 34-60. https://doi.org/10.53444/deubefd.1422386
AMA
1.Durmaz E, Yılmaz Irmak T, Sapmaz Yurtsever S. İlkokul Öğrencilerinin Velilerine Yönelik İstismarı Önleme Müdahale Programının Etkililiğinin İncelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 2025;(63):34-60. doi:10.53444/deubefd.1422386
Chicago
Durmaz, Eda, Türkan Yılmaz Irmak, and Seda Sapmaz Yurtsever. 2025. “İlkokul Öğrencilerinin Velilerine Yönelik İstismarı Önleme Müdahale Programının Etkililiğinin İncelenmesi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, nos. 63: 34-60. https://doi.org/10.53444/deubefd.1422386.
EndNote
Durmaz E, Yılmaz Irmak T, Sapmaz Yurtsever S (March 1, 2025) İlkokul Öğrencilerinin Velilerine Yönelik İstismarı Önleme Müdahale Programının Etkililiğinin İncelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi 63 34–60.
IEEE
[1]E. Durmaz, T. Yılmaz Irmak, and S. Sapmaz Yurtsever, “İlkokul Öğrencilerinin Velilerine Yönelik İstismarı Önleme Müdahale Programının Etkililiğinin İncelenmesi”, Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, no. 63, pp. 34–60, Mar. 2025, doi: 10.53444/deubefd.1422386.
ISNAD
Durmaz, Eda - Yılmaz Irmak, Türkan - Sapmaz Yurtsever, Seda. “İlkokul Öğrencilerinin Velilerine Yönelik İstismarı Önleme Müdahale Programının Etkililiğinin İncelenmesi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 63 (March 1, 2025): 34-60. https://doi.org/10.53444/deubefd.1422386.
JAMA
1.Durmaz E, Yılmaz Irmak T, Sapmaz Yurtsever S. İlkokul Öğrencilerinin Velilerine Yönelik İstismarı Önleme Müdahale Programının Etkililiğinin İncelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 2025;:34–60.
MLA
Durmaz, Eda, et al. “İlkokul Öğrencilerinin Velilerine Yönelik İstismarı Önleme Müdahale Programının Etkililiğinin İncelenmesi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, no. 63, Mar. 2025, pp. 34-60, doi:10.53444/deubefd.1422386.
Vancouver
1.Eda Durmaz, Türkan Yılmaz Irmak, Seda Sapmaz Yurtsever. İlkokul Öğrencilerinin Velilerine Yönelik İstismarı Önleme Müdahale Programının Etkililiğinin İncelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 2025 Mar. 1;(63):34-60. doi:10.53444/deubefd.1422386