Özel Gereksinimli Çocuğu Olan Ailelerin Yılmazlık, Tükenmişlik ve Umutsuzluk Düzeylerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi

Bu araştırmada özel gereksinimli çocuğu olan ailelerin aile yılmazlık, tükenmişlik ve umutsuzluk düzeyleri farklı değişkenler (anne ya da baba olma durumu, ailelerin yaş aralığı, eğitim ve gelir düzeyi, çocuğun özel eğitim tanısı ve devam ettiği okul/kurum türü) bağlamında incelenmiştir. Araştırma ilişkisel tarama modeli ile desenlenmiştir. Araştırmanın katılımcıları, Eskişehir ilinde özel eğitim okuluna, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezine ve kaynaştırma/bütünleştirme uygulamasına devam eden özel gereksinimli çocukların araştırmaya gönüllü olarak katılan aileleridir. Veriler 191 katılımcıdan Demografik Bilgi Formu, Ebeveyn Tükenmişlik Değerlendirmesi, Aile Yılmazlık Ölçeği, ve Beck Umutsuzluk Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Veriler; Mann Whitney U Testi, Kruskal Wallis H Testi, ve Spearman Korelasyon Analizi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmada; Aile Yılmazlık Ölçeği ve Ebeveyn Tükenmişlik Değerlendirmesi puanları arasında ve Aile Yılmazlık Ölçeği puanları ile Beck Umutsuzluk Ölçeği puanları arasında negatif yönlü ve orta düzeyde ilişki; Beck Umutsuzluk Ölçeği puanları ve Ebeveyn Tükenmişlik Değerlendirmesi puanları arasında pozitif yönlü ve orta düzeyde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Ailelerin yılmazlık düzeyinin artmasıyla, tükenmişlik düzeyleri azalmakta; umutsuzluk düzeyleri arttıkça da tükenmişlik düzeyleri artmaktadır. Ayrıca kadınların erkeklere göre Öz-Yetkinlik düzeylerinin daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın bulguları alan yazın bulguları ile tartışılmış ve önerilerde bulunulmuştur.

In this study, family resilience, burnout and hopelessness levels of families with children with special needs were examined in the context of different variables (being a mother or father, age range of the families, education and income level, special education diagnosis of the child, and the type of school/institution the child attends). The research was designed with the relational screening model. The participants of the study were the families of children with special needs who attend a special education school, special education and rehabilitation center and inclusion/integration practice in Eskişehir province and who volunteered to participate in the research. Data were collected from 191 participants using the Demographic Information Form, Parent Burnout Assessment, Family Resilience Inventory, and Beck Hopelessness Inventory. Data were analyzed using Mann Whitney U Test, Kruskal Wallis H Test, and Spearman Correlation Analysis. In the study; a negative and moderate correlation was found between the Family Resilience Inventory and Parent Burnout Assessment scores and between the Family Resilience Inventory scores and the Beck Hopelessness Inventory scores; It was determined that there was a positive and moderate statistically significant relationship between the Beck Hopelessness Inventory scores and the Parental Burnout Assessment scores. As the resilience level of families increases, burnout levels decrease; and as hopelessness levels increase, burnout levels increase. It was also determined that women have higher Self-Efficacy levels than men. The findings of the study were discussed with the findings of the literature and suggestions were made.