Research Article

Kabul ve Kararlılık Terapisi Yönelimli Psiko-Eğitim Programının Ergenlerin Psikolojik Esneklik, Psikolojik Sağlamlık ve Depresif Belirti Düzeylerine Etkisi

Number: 64 June 30, 2025
TR EN

Kabul ve Kararlılık Terapisi Yönelimli Psiko-Eğitim Programının Ergenlerin Psikolojik Esneklik, Psikolojik Sağlamlık ve Depresif Belirti Düzeylerine Etkisi

Abstract

Okul temelli önleyici müdahale programları çocuk ve ergenklere psikolojik yardım süreçlerinin önemli bir parçasıdır. Önleyici çalışmalar kapsamında Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) uygulamalalarının okullardaki yaygınlığı artmaktadır. Mevcut çalışmada ACT temelli piskoeğitim programının lise düzeyinde eğitime devam eden ergenlerin psikolojik esneklik, psikolojik sağlamlık ve depresif belirti düzeylerine etkisi incelenmiştir. Çalışmanın örneklemini 15-17 yaş aralığında 10 ve 11. Sınıf eğitime devam eden ergenler oluşturmaktadır. Araştırmada, 2x3'lük split-plot/deneysel desen kullanarak öntest, sontest ve izleme testleriyle birlikte kontrol grubuyla karşılaştırmalı bir çalışma yapılmıştır. Katılımcılar, rastgele olarak deney (n=14) ve kontrol (n=14) gruplarına atanmıştır. Müdahale programının sonunda, deney ve kontrol gruplarına sontest uygulanmış, ardından 5 hafta sonra izleme testi yapılmıştır. Toplanan veriler, SPSS-26 yazılımıyla analiz edilmiştir. Analizlerde, ölçümler arasında ve gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıkların olup olmadığı tekrarlı ölçümler için iki faktörlü varyans analizi (ANOVA) kullanılarak incelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre, ACT odaklı psiko-eğitim programının psikolojik esneklik düzeyini artırmakta ve depresif belirtileri azaltmakta istatistiksel olarak etkili olduğu, bu etkinin izleyen süreçte devam ettiği görülmüştür. Ancak, psikolojik sağlamlık düzeyindeki değişimin istatistiksel olarak anlamlı olmadığı saptanmıştır. Bu bulgular, literatür ışığında tartışılmış ve bazı öneriler sunulmuştur.

Keywords

kabul ve kararlılık terapisi, psikolojik esneklik, psikolojik sağlamlık, depresyon

References

  1. Ağırkan, M., Koç, M., & Avcı, Ö. H. (2023). How effective are group-based psychoeducation programs for parents of children with ASD in Turkey? A systematic review and meta-analysis. Research in Developmental Disabilities, 139, 104554. https://doi.org/10.1016/j.ridd.2023.104554
  2. Aktan, T. ve Akar, A. (2020). Psikolojik Sağlamlık Tutum Beceri Ölçeğinin (PSTBÖ) uyarlaması: Geçerlilik güvenirlik çalışması. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi,19(74), 665-679. https://doi.org/10.17755/esosder.574101
  3. Arslan, G. (2022). Ergenlerde Ruh Sağlığı ve İyilik Halinin Desteklenmesinde Okul Temelli Pozitif Psikoloji Müdahalesinin Etkililiği.
  4. Avenevoli, S., Swendsen, J., He, J. P., Burstein, M., & Merikangas, K. R. (2015). Major depression in the national comorbidity survey–adolescent supplement: Prevalence, correlates, and treatment. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 54(1), 37-44. https://doi.org/10.1016/j.jaac.2014.10.010
  5. Aydın, Y. ve Aydın, G. (2020). Kabul ve kararlılık terapisi temelli sınav kaygısı psiko-eğitim grubu: Lise son sınıf öğrencileriyle bir vaka çalışması. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 50, 180-200.doi: 10.9779/pauefd.584565
  6. Aydoğan D. ve Eryiğit-Madzwamuse, S. (2020). Okullarda Yılmazlığı Güçlendirme El Kitabı Tüm Okul Yaklaşımı. Ankara: Pegem Akademi Yayınları.
  7. Babaie, Z., & Saeidmanesh, M. (2019). The effectiveness of acceptance and commitment therapy on stress and depression in adolescents aged 14 to 18 years with stuttering: a randomized controlled clinical trial. Journal of Research in Rehabilitation Sciences, 15(5), 243-248. 10.22122/JRRS.V15I5.3433
  8. Bai, Z., Luo, S., Zhang, L., Wu, S. ve Chi, I. (2020). Acceptance and Commitment Therapy (ACT) to reduce depression: A systematic review and meta-analysis. Journal of Affective Disorders, 260(2019), 728–737. https://doi.org/10.1016/j.jad.2019.09.040
  9. Battel, L., Cunegatto, F., Viduani, A., Fisher, H. L., Kohrt, B. A., Mondelli, V., ... & Kieling, C. (2021). Mind the brain gap: the worldwide distribution of neuroimaging research on adolescent depression. Neuroimage, 231, 117865. https://doi.org/10.1016/j.neuroimage.2021.117865
  10. Bernal-Manrique, K. N., García-Martín, M. B. ve Ruiz, F. J. (2020). Effect of acceptance and commitment therapy in improving interpersonal skills in adolescents: A randomized waitlist control trial. Journal of Contextual Behavioral Science, 17(2019), 86–94. https://doi.org/10.1016/j.jcbs.2020.06.008
APA
Vangölü, M. S., & Tanhan, F. (2025). Kabul ve Kararlılık Terapisi Yönelimli Psiko-Eğitim Programının Ergenlerin Psikolojik Esneklik, Psikolojik Sağlamlık ve Depresif Belirti Düzeylerine Etkisi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 64, 1447-1466. https://doi.org/10.53444/deubefd.1485339
AMA
1.Vangölü MS, Tanhan F. Kabul ve Kararlılık Terapisi Yönelimli Psiko-Eğitim Programının Ergenlerin Psikolojik Esneklik, Psikolojik Sağlamlık ve Depresif Belirti Düzeylerine Etkisi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 2025;(64):1447-1466. doi:10.53444/deubefd.1485339
Chicago
Vangölü, Mehmet S., and Fuat Tanhan. 2025. “Kabul Ve Kararlılık Terapisi Yönelimli Psiko-Eğitim Programının Ergenlerin Psikolojik Esneklik, Psikolojik Sağlamlık Ve Depresif Belirti Düzeylerine Etkisi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, nos. 64: 1447-66. https://doi.org/10.53444/deubefd.1485339.
EndNote
Vangölü MS, Tanhan F (June 1, 2025) Kabul ve Kararlılık Terapisi Yönelimli Psiko-Eğitim Programının Ergenlerin Psikolojik Esneklik, Psikolojik Sağlamlık ve Depresif Belirti Düzeylerine Etkisi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi 64 1447–1466.
IEEE
[1]M. S. Vangölü and F. Tanhan, “Kabul ve Kararlılık Terapisi Yönelimli Psiko-Eğitim Programının Ergenlerin Psikolojik Esneklik, Psikolojik Sağlamlık ve Depresif Belirti Düzeylerine Etkisi”, Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, no. 64, pp. 1447–1466, June 2025, doi: 10.53444/deubefd.1485339.
ISNAD
Vangölü, Mehmet S. - Tanhan, Fuat. “Kabul Ve Kararlılık Terapisi Yönelimli Psiko-Eğitim Programının Ergenlerin Psikolojik Esneklik, Psikolojik Sağlamlık Ve Depresif Belirti Düzeylerine Etkisi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 64 (June 1, 2025): 1447-1466. https://doi.org/10.53444/deubefd.1485339.
JAMA
1.Vangölü MS, Tanhan F. Kabul ve Kararlılık Terapisi Yönelimli Psiko-Eğitim Programının Ergenlerin Psikolojik Esneklik, Psikolojik Sağlamlık ve Depresif Belirti Düzeylerine Etkisi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 2025;:1447–1466.
MLA
Vangölü, Mehmet S., and Fuat Tanhan. “Kabul Ve Kararlılık Terapisi Yönelimli Psiko-Eğitim Programının Ergenlerin Psikolojik Esneklik, Psikolojik Sağlamlık Ve Depresif Belirti Düzeylerine Etkisi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, no. 64, June 2025, pp. 1447-66, doi:10.53444/deubefd.1485339.
Vancouver
1.Mehmet S. Vangölü, Fuat Tanhan. Kabul ve Kararlılık Terapisi Yönelimli Psiko-Eğitim Programının Ergenlerin Psikolojik Esneklik, Psikolojik Sağlamlık ve Depresif Belirti Düzeylerine Etkisi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 2025 Jun. 1;(64):1447-66. doi:10.53444/deubefd.1485339