Türkiye’de Eğitim Bilimleri Alanında Bilim Tarihi Konusunda Yapılan Tezlere Yönelik İçerik Analizi

Bu çalışmada, Türkiye’de eğitim bilimleri alanında “bilim tarihi” konusunda yürütülen lisansüstü tezlerin içerik analizinin yapılması suretiyle genel araştırma eğilimlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla 2007 ile 2023 yılları aralığında tamamlanmış olan ve Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi’nin tam metnine erişilebilen 55 tez araştırmaya dâhil edilmiştir. Veriler yayın yılı, araştırmanın türü, üniversite, enstitü, bilim dalı, yayın dili, danışman ünvanı, örneklem düzeyi ve örneklem sayısı, amaçları, araştırma yöntem ve deseni, veri toplama araçları ve veri analiz yöntemleri açısından incelenmiştir. Araştırma sonucunda bilim tarihi konusunda araştırmaya dahil edilen tezlerin çoğunlukla yüksek lisans düzeyinde ve fen eğitimi alanında yapıldığı tespit edilmiştir. Tezlerin büyük bir kısmında yayın dili olarak Türkçe tercih edildiği ve en fazla sayıda çalışmanın 2019 yılında yayınlandığı tespit edilmiştir. Tezlerde çoğunlukla öğretim/kuram/yaklaşım/yöntem/teknik/etkinlik ve uygulamaların etkisinin incelendiği ve bunu doküman inceleme ile ilgili çalışmaların takip ettiği belirlenmiştir. Tezlerde ağırlıklı olarak nitel araştırma yöntemi kullanılmış olup, en çok tercih edilen araştırma deseni doküman analizidir. İncelenen tezlerde nicel veri analiz yöntemlerinden en fazla betimsel istatistik kullanılırken, nitel veri analiz yöntemlerinden en fazla kullanılan içerik analizi olmuştur.

This study analyzed postgraduate theses on the "history of science" within the field of educational sciences in Turkey. The aim was to identify general research trends through content analysis. 55 theses published between 2007 and 2023 on the history of science at the National Thesis Center were examined. A document analysis method, a qualitative approach, was employed. Depending on the study's purpose, sub-problems were determined, including the year of publication, type of thesis, name of the university, institute, branch of science, publication language, thesis topic, consultant title, research method, number of samples, statistical analysis methods, data collection tools, and data analysis methods. As a result of the research, it was determined that the theses included in the research on the history of science were mostly written at the master's level and in the field of science education. It was determined that Turkish was preferred as the publication language in most of the theses and the largest number of studies were published in 2019. It has been determined that the effects of teaching/theory/approach/method/technique/activity and practices are mostly examined in theses, and this is followed by studies on document analysisThe qualitative research method was mainly used, with document analysis being the most preferred research design. While descriptive statistics was the most used quantitative data analysis method, content analysis was the most used qualitative data analysis method.