Okul Öncesi Dönem Çocuklarının Ekran Maruziyetleri ile Ebeveynlerinin Dijital Ebeveynlik Öz Yeterliklerinin İncelenmesi

Şeyma Çakioğlu; K. Büşra Kaynak Ekici

doi:10.53444/deubefd.1522239

EN TR

Examining Preschool Children’s Screen Exposures and Their Parents’ Digtal Parenting Self-Efficacy

Abstract

In today's digital world, with technology becoming widespread and easily accessible, media tools such as phones, tablets and computers have entered the lives of children as well as adults. In this context, parents limit their children's digital screen exposure and use these tools with their children. To fulfill these recommendations, the concept of digital parenting emerges. This study examined the screen exposure of 6-year-old children attending preschools and their parents' digital parenting self-efficacy. For this purpose, the study group of this research, which was conducted using the survey model, one of the quantitative research approaches, consisted of 294 children attending preschools and their parents. The data were collected using the personal information form, the screen exposure form, and the "Digital Parenting Self-Efficacy Scale". The data of the study were analyzed in line with normal distribution parameters. As a result of the study, it was found that parents had the highest self-efficacy in digital security, which constitutes the sub-dimensions of digital parenting self-efficacy, followed by digital literacy and digital communication. In addition, it was determined that digital parenting self-efficacy differed significantly according to the mother's education level, and there was a positive and low-level significant relationship between it and monthly income.

Keywords

Screen exposure, digital parenting, self-efficacy, preschool

Okul Öncesi Dönem Çocuklarının Ekran Maruziyetleri ile Ebeveynlerinin Dijital Ebeveynlik Öz Yeterliklerinin İncelenmesi

Abstract

Günümüz dijital dünyasında, teknolojinin yaygın ve kolay erişilebilir bir hal alması ile birlikte; telefon, tablet, bilgisayar gibi medya araçları yetişkinlerin olduğu kadar çocukların da hayatına yoğun bir şekilde girmiştir. Bu bağlamda ebeveynlere çocuklarının dijital ekran maruziyetlerini sınırlandırmalarını ve bu araçları çocuklar ile birlikte kullanmaları önerilmektedir. Bu önerilerin yerine getirilmesi konusunda karşımıza dijital ebeveynlik kavramı çıkmaktadır. Bu araştırmada okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 6 yaş çocuklarının ekran maruziyetleri ile ebeveynlerinin dijital ebeveynlik öz yeterliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda nicel araştırma yaklaşımlarından tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilen bu araştırmanın çalışma grubunu Ankara Çubuk İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’ne bağlı kurumlarda okul öncesi eğitime devam eden 294 çocuk ve onların ebeveynleri oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri kişisel bilgi formu, ekran maruziyeti formu ile “Dijital Ebeveynlik Öz Yeterlik Ölçeği” kullanılarak toplanmıştır. Araştırmanın verileri normal dağılım parametreleri doğrultusunda analiz edilmiştir. Araştırmanın neticesinde ebeveynlerin dijital ebeveynlik öz yeterliğinin alt boyutlarını oluşturan dijital güvenlik konusunda en yüksek öz yeterliğe sahip oldukları bunu sırası ile dijital okuryazarlık ve dijital iletişimin izlediği bulunmuştur. Ayrıca dijital ebeveynlik öz yeterliğinin anne öğrenim durumuna göre anlamlı farklılık gösterdiği; aylık gelir ile arasında pozitif yönlü düşük düzeyde anlamlı ilişkiler olduğu belirlenmiştir.

Keywords

Ekran maruziyeti, dijital ebeveynlik, öz yeterlik, okul öncesi

Supporting Institution

Bu araştırma Tübitak 2209A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı kapsamında desteklenen 1919B012110745 sayılı projeden üretilmiştir.

Project Number

Bu araştırma Tübitak 2209A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı kapsamında desteklenen 1919B012110745 sayılı projeden üretilmiştir.

Ethical Statement

Araştırma (2022-916) Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Etik Kurulu’nun 08.06.20022 tarih ve 11 nolu karar ile onaylanmıştır.

References

American Academy of Child and Adolescent Psychiatry. (2020) Screen time and children. https://www.aacap.org/AACAP/Families_and_Youth/Facts_for_Families/FFF-Guide/Children-And-Watching-TV-054.aspx
American Academy of Pediatrics Council on Communications and Media. (2016). Media and Young Minds. Pediatrics, 138(5), e20162591. https://doi.org/10.1542/peds.2016-2591
Aral, N., & Kadan, G. (2018). Okul öncesi dönem çocuklarının medya kullanım düzeylerinin incelenmesi. International Journal of Multidisciplinary Studies and Innovative Technologies, 2(2), 51-55.
Aral, N., & Doğan Keskin, A. (2018). Ebeveyn bakış açısıyla 0-6 yaş döneminde teknolojik alet kullanımının incelenmesi. Addicta: The Turkish Journal on Addiction, 5(2), 317-348. http://dx.doi.org/10.15805/addicta.2018.5.2.0054
Beadini, İ. (2023). Okul öncesi dönem çocuklarının problemli medya kullanımları ile sosyal becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Trakya Üniversitesi.
Berk, L. E. (2013). Bebekler ve çocuklar: Doğum öncesinden orta çocukluğa. Nobel Akademik Yayıncılık.
Biçer, B. B. (2020). 6-12 yaş arası dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısı almış çocuklarda ekran maruziyeti ve anne-baba internet güvenliği ve bilinçli internet kullanımı bilgisinin değerlendirilmesi [Yayınlanmamış tıpta uzmanlık tezi]. Ankara Üniversitesi.
Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2012). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
Cai, J. Y., Strodl, E., Yang, W. K., Yin, X. N., Wen, G. M., Sun, D. L., … Chen, W. Q. (2023). Critical window for the association between early electronic screen exposure and hyperactive behaviors in preschool children. Psychology, Health & Medicine, 28(8), 2108–2120. https://doi.org/10.1080/13548506.2023.2192039
Çalapkulu, Ç., & Alp, F. (2020). Dijital ebeveynler ile çocukların sosyal medya kullanımı üzerindeki mahremiyet ilişkisi. Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(2), 132-144.

Darga, H. (2021). Anasınıfına devam eden 5-6 yaş grubu çocukların evde oynadıkları dijital oyunlar ve ebeveynlerin davranışlarının belirlenmesi. Journal of Computer and Education Research, 9(17), 447-479. https://doi.org/10.18009/jcer.876987
El Asam, A., Samara, M., & Terry, P. (2019). Problematic internet use and mental health among British children and adolescents. Addictive Behaviors, 90, 428–436. https://doi.org/10.1016/j.addbeh.2018.09.007
Ergün, Ö. R., & Dönmez, Ö. (2023). Covid-19 pandemisi sürecinde okul öncesi çocukların dış mekan oyunlarının ve teknoloji kullanımının incelenmesi. Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 3(1), 1-16. https://doi.org/10.55008/te-ad.1195009
Ertürk Kara, H. (2020). Anne-çocuk ilişkisinde risk faktörleri: Televizyona maruz kalma ve anne-çocuk oyun süresi. Eğitim ve Bilim, 45(201). http://dx.doi.org/10.15390/EB.2020.8516
George, D., & Mallery, M. (2010). SPSS for Windows step by step: A simple guide and reference, 17.0 update. Pearson.
Gökçe, A., Arslan, İ., Ülgen Öz, S., Mete, U., Taşçı, D., & Yenigil Taci, D. (2021). 0-7 yaş arası çocuklarda mobil ekran maruziyetinin değerlendirilmesi. Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıp Dergisi, 54(2), 188-193. https://doi.org/10.20492/aeahtd.543807
Gökçen, A. (2023). Çocukların ekran kullanım özellikleri, dijital oyun bağımlılık eğilimleri, sosyal yetkinlik ve davranış durumları ve ebeveyn rehberlik stratejileri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Pamukkale Üniversitesi.
Gündoğdu, Z., Seytepe, Ö., Pelit, B. M., Doğru, H., Güner, B., Arıkız, E.,… Kaya, E. (2016). Okul öncesi çocuklarda medya kullanımı. Kocaeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 2(2),6-10. https://doi.org/10.30934/kusbed.358563
Huang, G., Li, X., Chen, W., & Straubhaar, J. D. (2018). Fall-behind parents? The influential factors on digital parenting self-efficacy in disadvantaged communities. American Behavioral Scientist, 62(9), 1186-1206. https://doi.org/10.1177/0002764218773820
İnce, G. (2022). Okul öncesi dönem çocuğuna sahip ailelerin “dijital oyun ve çocuk” aile eğitim programı öncesi ve sonrasındaki görüntülerinin incelenmesi. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Pamukkale Üniversitesi.
Kabakçı Yurdakul, I., Dönmez, O., Yaman, A., & Odabaşı, H. F. (2013). Dijital ebeveynlik ve değişen roller. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(4), 883- 896.
Kabali, H. K., Irigoyen, M. M., Nunez-Davis, R., Budacki, J. G., Mohanty, S. H., Leister, K. P., & Bonner, R. L., Jr (2015). Exposure and Use of Mobile Media Devices by Young Children. Pediatrics, 136(6), 1044–1050. https://doi.org/10.1542/peds.2015-2151
Kandır, A., & Alpan, Y. (2008). Okul öncesi dönemde sosyal-duygusal gelişime anne-baba davranışlarının etkisi. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 14(14), 33-38. https://doi.org/10.21560/spcd.50742
Kaya, İ., & Bayraktar, M. D. (2021). Türkiye’de yapılan dijital ebeveynlik araştırmalarına yönelik bir içerik analizi çalışması. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(2), 1046-1082. https://doi.org/10.17679/inuefd.928805
Kırlıoğlu, M., Kayaalp, A., & Arslan, S. (2023). Güncel bir sorun olarak çocuklarda ekran bağımlılığı ve ebeveyn tutumları. Türkiye Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 7(2), 118-131. https://doi.org/10.55109/tushad.1360037
Kopuz, T., Turgut, Y. E., & Aktı Aslan, S. (2022). Dijital ebeveynlik tutumu ile çocukların güvenli internet kullanımları arasındaki ilişki üzerine bir inceleme. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 42, 123-153. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1111996
Kushima, M., Kojima, R., Shinohara, R., Horiuchi, S., Otawa, S., Ooka, T., … & Japan Environment and Children’s Study Group (2022). Association between screen time exposure in children at 1 year of age and autism spectrum disorder at 3 years of age: The Japan environment and children's study. JAMA pediatrics, 176(4), 384–391. https://doi.org/10.1001/jamapediatrics.2021.5778
Levine, L. E., Waite, B. M., Bowman, L. L., & Kachinsky, K. (2019). Mobile media use by infants and toddlers. Computers in Human Behavior, 94, 92- 99. https://doi.org/10.1016/j.chb.2018.12.045
Li, G., Hou, G., Yang, D., Jian, H., & Wang, W. (2019). Relationship between anxiety, depression, sex, obesity, and internet addiction in Chinese adolescents: A short-term longitudinal study. Addictive Behaviors, 90, 421–427. https://doi.org/10.1016/j.addbeh.2018.12.009
Manap, A., & Durmuş, E. (2021). Dijital ebeveynlik farkındalığının çeşitli değişkenler, aile içi roller ve çocukta internet bağımlılığı açısından incelenmesi. e International Journal of Educational Research, 12(1), 141-156. https://doi.org/10.19160/ijer.837749
Ogelman, H. G., Erten Sarıkaya, H., Güngör, H., & Körükçü, Ö. (2018). Examining the effect of social-emotional prevention program on social and communication skills of disadvantaged preschool children. International Journal of Academic Research in Education, 4(1-2), 27-40. https://doi.org/10.17985/ijare.525173
Özkılıç Kabul, N. D. (2019). Üç yaş çocuklarda teknoloji alet kullanımının sosyal beceri, oyun becerisi ve dil gelişimi üzerindeki etkilerin incelenmesi [Yayınlanmamış doktora tezi]. Maltepe Üniversitesi.
Pazarcıkcı, F., Ağralı, H., & Aydınlı, A. (2022). Annelerin dijital ebeveynlik farkındalığının sağlık okuryazarlığı ve çeşitli değişkenler ile ilişkisi. Bağımlılık Dergisi, 23(3), 292-301. https://doi.org/10.51982/bagimli.1004480
Radesky, J. S., Weeks, H. M., Ball, R., Schaller, A., Yeo, S., Durnez, J., … & Barr, R. (2020). Young Children's Use of Smartphones and Tablets. Pediatrics, 146(1), e20193518. https://doi.org/10.1542/peds.2019-3518
Rahayu, N. W., & Haningsih, S. (2021). Digital parenting competence of mother as informal educator is not inline with internet access. International Journal of Child-Computer Interaction, 29, 100291. https://doi.org/10.1016/j.ijcci.2021.100291
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (2022). İlçelerin Sosyo-Ekonomiklik Gelişmişlik Sıralaması Araştırması. https://www.sanayi.gov.tr/merkez-birimi/b94224510b7b/sege/ilce-sege-raporlari adresinden erişilmiştir.
Sürsavur, L., Kanmaz, T., & Bakır, V. (2022, Şubat 21-22). Okul öncesi dönemde çocuğu olan ebeveynlerin dijital ebeveynlik farkındalık düzeylerinin incelenmesi. [Conference presentation]. 4th International Social Sciences and Innovation Congress, Brest, France.
Şimşek, Z. C., Canbeldek, M., & Işıkoğlu, N. (2023). Ebeveynlerin pandemi sürecinde dijital ebeveynliğe yönelik deneyimleri. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 55, 250-271. https://doi.org/10.53444/deubefd.1221315
Thompson, D. A., & Tschann, J. M. (2016). Factors contributing to background television exposure in low-ıncome mexican-american preschoolers. Maternal and Child Health Journal, 20(9), 1835–1841. https://doi.org/10.1007/s10995-016-1986-0
Türkiye İstatistik Kurumu. (2023). Hanehalkı bilişim teknolojileri (BT) kullanım araştırması, 2023. Türkiye İstatistik Kurumu Haber Bülteni. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hanehalki-Bilisim-Teknolojileri-(BT)-Kullanim-Arastirmasi-2023-49407
Yaman, F. (2018). Türkiye’deki ebeveynlerin dijital ebeveynlik öz yeterliklerinin incelenmesi [Yayınlanmamış doktora tezi]. Anadolu Üniversitesi.
Yaman, F., Dönmez, O., Akbulut, Y., Kabakçı Yurdakul, I., Çoklar, A., & Guyer, T. (2019). Ebeveynlerin dijital ebeveynlik yeterliklerinin çeşitli demografik değişkenler açısından incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 44(199). http://dx.doi.org/10.15390/EB.2019.7897
Yay, M. (2019). Dijital ebeveynlik. Yeşilay Yayınları.
Yıldız, İ., & Kanak, M. (2021). Çocukların dijital teknoloji kullanımı ve ebeveyn yaklaşımları: Kesitsel bir çalışma. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 15(2), 306-314. https://doi.org/10.21763/tjfmpc.797346
Wilkinson, C., Low, F., & Gluckman, P. (2021). Screen time: The effects on children’s emotional, social, and cognitive development. Koi Tū: The Centre for Informed Futures. https://informedfutures.org/wp-content/uploads/pdf/Screen-time-The-effects-on-childrens-emotional-social-cognitive-development.pdf
World Health Organization. (‎2019)‎. Guidelines on physical activity, sedentary behaviour and sleep for children under 5 years of age. World Health Organization. https://iris.who.int/handle/10665/311664
Wu, C. S., Fowler, C., Lam, W. Y., Wong, H. T., Wong, C. H., & Yuen Loke, A. (2014). Parenting approaches and digital technology use of preschool age children in a Chinese community. Italian journal of pediatrics, 40, 44. https://doi.org/10.1186/1824-7288-40-44

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Early Childhood Education, Child Development Education

Journal Section

Research Article

Authors

Şeyma Çakioğlu
0000-0002-7678-533X
Türkiye

K. Büşra Kaynak Ekici ^*
0000-0002-2897-2018
Türkiye

Publication Date

December 30, 2024

Submission Date

July 25, 2024

Acceptance Date

November 12, 2024

Published in Issue

Year 2024 Number: 62

DOI

https://doi.org/10.53444/deubefd.1522239

IZ

https://izlik.org/JA74UY35PZ

APA

Çakioğlu, Ş., & Kaynak Ekici, K. B. (2024). Okul Öncesi Dönem Çocuklarının Ekran Maruziyetleri ile Ebeveynlerinin Dijital Ebeveynlik Öz Yeterliklerinin İncelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 62, 3542-3562. https://doi.org/10.53444/deubefd.1522239

AMA

1.Çakioğlu Ş, Kaynak Ekici KB. Okul Öncesi Dönem Çocuklarının Ekran Maruziyetleri ile Ebeveynlerinin Dijital Ebeveynlik Öz Yeterliklerinin İncelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 2024;(62):3542-3562. doi:10.53444/deubefd.1522239

Chicago

Çakioğlu, Şeyma, and K. Büşra Kaynak Ekici. 2024. “Okul Öncesi Dönem Çocuklarının Ekran Maruziyetleri Ile Ebeveynlerinin Dijital Ebeveynlik Öz Yeterliklerinin İncelenmesi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, nos. 62: 3542-62. https://doi.org/10.53444/deubefd.1522239.

EndNote

Çakioğlu Ş, Kaynak Ekici KB (December 1, 2024) Okul Öncesi Dönem Çocuklarının Ekran Maruziyetleri ile Ebeveynlerinin Dijital Ebeveynlik Öz Yeterliklerinin İncelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi 62 3542–3562.

IEEE

[1]Ş. Çakioğlu and K. B. Kaynak Ekici, “Okul Öncesi Dönem Çocuklarının Ekran Maruziyetleri ile Ebeveynlerinin Dijital Ebeveynlik Öz Yeterliklerinin İncelenmesi”, Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, no. 62, pp. 3542–3562, Dec. 2024, doi: 10.53444/deubefd.1522239.

ISNAD

Çakioğlu, Şeyma - Kaynak Ekici, K. Büşra. “Okul Öncesi Dönem Çocuklarının Ekran Maruziyetleri Ile Ebeveynlerinin Dijital Ebeveynlik Öz Yeterliklerinin İncelenmesi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 62 (December 1, 2024): 3542-3562. https://doi.org/10.53444/deubefd.1522239.

JAMA

1.Çakioğlu Ş, Kaynak Ekici KB. Okul Öncesi Dönem Çocuklarının Ekran Maruziyetleri ile Ebeveynlerinin Dijital Ebeveynlik Öz Yeterliklerinin İncelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 2024;:3542–3562.

MLA

Çakioğlu, Şeyma, and K. Büşra Kaynak Ekici. “Okul Öncesi Dönem Çocuklarının Ekran Maruziyetleri Ile Ebeveynlerinin Dijital Ebeveynlik Öz Yeterliklerinin İncelenmesi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, no. 62, Dec. 2024, pp. 3542-6, doi:10.53444/deubefd.1522239.

Vancouver

1.Şeyma Çakioğlu, K. Büşra Kaynak Ekici. Okul Öncesi Dönem Çocuklarının Ekran Maruziyetleri ile Ebeveynlerinin Dijital Ebeveynlik Öz Yeterliklerinin İncelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 2024 Dec. 1;(62):3542-6. doi:10.53444/deubefd.1522239

Examining Preschool Children’s Screen Exposures and Their Parents’ Digtal Parenting Self-Efficacy

Abstract

Keywords

Okul Öncesi Dönem Çocuklarının Ekran Maruziyetleri ile Ebeveynlerinin Dijital Ebeveynlik Öz Yeterliklerinin İncelenmesi

Abstract

Keywords

Supporting Institution

Project Number

Ethical Statement

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

DOI

IZ

Cite