Utilisation des outils d’intelligence artificielle générative dans l’enseignement /apprentissage du FLE : Une analyse des perceptions des enseignants

Bu çalışma, Türkiye’de ve yurt dışında görev yapan FLE öğretmenlerinin, yabancı dil olarak Fransızca öğretim ve öğrenim sürecinde üretken yapay zekâ araçlarının kullanımına ilişkin algılarını analiz etmeyi amaçlamaktadır. Nitel bir yaklaşımla yürütülen ve durum çalışmasına dayanan bu araştırma, on öğretmenle çevrim içi yarı yapılandırılmış görüşmelere dayanmaktadır. Elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Bulgular, her iki grupta da üretken yapay zekâ araçlarının öğretmenin yerini alan bir unsur olarak değil, öğretim ve öğrenme sürecini destekleyen araçlar olarak değerlendirildiğini göstermektedir. Bu araçların özellikle ders planlama ve materyal hazırlama süreçlerinde kullanıldığı, ayrıca kelime bilgisi ve dil bilgisi öğretiminde de yer aldığı görülmektedir. En sık belirtilen avantaj zaman kazancıdır ve en yaygın kullanılan araç ChatGPT’dir. Bu araçların kullanımı her iki grupta da düzenli ancak temkinlidir ve genellikle benzer amaçlara yöneliktir. Bununla birlikte, yurt dışında çalışan öğretmenlerden biri bu araçların kullanımını Fransızca öğretim ve öğrenim sürecinde desteklememekte ve çok nadiren kullanmaktadır. Ayrıca bu araçların bazı sınırlılıkları da bulunmaktadır. Türkiye’de çalışan öğretmenler, üretilen içeriklerin her zaman öğrenenlerin düzeyine uygun olmadığını vurgularken, yurt dışında çalışan öğretmenler yanıtların zaman zaman tutarsız olmasına ve kültürel uyarlama gereksinimine özellikle dikkat çekmektedir. Sonuç olarak, öğretmenler üretken yapay zekâ araçlarının FLE öğretim ve öğrenim sürecine katkı sağladığını kabul etmekle birlikte, bu araçların destekleyici bir rol üstlendiğini vurgulamaktadır. FLE öğretimi ve öğrenimi temel olarak öğretmene ve ders kitaplarına dayanmaktadır; bu teknolojiler ise tamamlayıcı araçlar olarak değerlendirilmektedir. Araştırma, üretken yapay zekâ araçlarının FLE’deki etkisinin, bu araçların varlığından çok öğretmenlerin bu araçları nasıl kullandığı ve sınıf içi öğrenme sürecini nasıl yönlendirdiğiyle belirlendiğini ortaya koymaktadır.

Cette étude vise à analyser les perceptions des enseignants de FLE travaillant en Turquie et à l’étranger concernant l’utilisation des outils d’intelligence artificielle générative dans le processus d’enseignement et d’apprentissage du français langue étrangère. Cette recherche qualitative, fondée sur une étude de cas, repose sur des entretiens semi-directifs menés en ligne auprès de dix enseignants. Les données recueillies ont été analysées à l’aide de la méthode d’analyse de contenu. Les résultats montrent que, dans les deux groupes, les outils d’intelligence artificielle générative ne sont pas perçus comme remplaçant l’enseignant mais comme des outils de soutien au processus d’enseignement et d’apprentissage. On constate que ces outils sont notamment utilisés dans les processus de planification des cours et de préparation du matériel ainsi que dans l’enseignement et l’apprentissage du vocabulaire et de la grammaire. L’avantage le plus fréquemment mentionné est le gain de temps et l’outil le plus utilisé est ChatGPT. Dans les deux groupes, l’utilisation de ces outils apparaît régulière mais prudente et répond généralement à des objectifs similaires. Toutefois, l’un des enseignants travaillant à l’étranger ne soutient pas l’utilisation de ces outils dans l’enseignement et l’apprentissage du français langue étrangère et y recourt très rarement. Ces outils présentent également certaines limites. Les enseignants travaillant en Turquie soulignent que les contenus générés ne sont pas toujours adaptés au niveau des apprenants tandis que ceux travaillant à l’étranger attirent particulièrement l’attention sur l’incohérence occasionnelle des réponses ainsi que sur la nécessité d’une adaptation culturelle. En conclusion, les enseignants reconnaissent que les outils d’intelligence artificielle générative contribuent au processus d’enseignement et d’apprentissage du FLE tout en soulignant qu’ils jouent un rôle de soutien. L’enseignement et l’apprentissage du FLE reposent principalement sur l’enseignant et les manuels, tandis que ces technologies sont considérées comme des outils complémentaires. L’étude montre que l’impact des outils d’intelligence artificielle générative en FLE dépend davantage de la manière dont les enseignants les utilisent et orientent le processus d’apprentissage en classe que de leur simple présence.

The results show that, in both groups, generative artificial intelligence tools are not perceived as replacing the teacher but rather as tools that support the teaching and learning process. It is observed that these tools are mainly used in lesson planning and material preparation, as well as in the teaching and learning of vocabulary and grammar. The most frequently mentioned advantage is time saving, and the most commonly used tool is ChatGPT. In both groups, the use of these tools appears to be regular but cautious and generally serves similar purposes. However, one of the teachers working abroad does not support the use of these tools in the teaching and learning of French as a foreign language and uses them very rarely. These tools also present certain limitations. Teachers working in Turkey emphasize that the generated content is not always appropriate for the learners’ level while those working abroad particularly highlight the occasional inconsistency of responses as well as the need for cultural adaptation. In conclusion, teachers acknowledge that generative artificial intelligence tools contribute to the teaching and learning process of FLE while emphasizing their supportive role. The teaching and learning of FLE primarily rely on teachers and textbooks whereas these technologies are considered complementary tools. The study shows that the impact of generative artificial intelligence tools in FLE depends more on how teachers use them and guide the learning process in the classroom than on their mere presence.