Erken Çocukluk Döneminde Psikolojik Sağlamlığın Desteklenmesine İlişkin İhtiyaç Analizi: Öğretmen Görüşleri

Endam Düzyol Türk; Emel Tok

doi:10.53444/deubefd.1914445

EN TR

Abstract

Needs Analysis for Supporting Resilience in Early Childhood: Teachers’ Perspectives

Abstract

This study aimed to identify preschool teachers’ perceptions of resilience and their training needs regarding the support of resilience in early childhood. The study was conducted using a qualitative case study design. The study group consisted of 24 preschool teachers working in different Statistical Regions of Turkey, selected through criterion sampling, one of the purposive sampling methods. As a data collection tool, a Semi-Structured Teacher Interview Form for Identifying Needs Related to Supporting Resilience in Educational Settings was developed based on expert opinions and utilized in the study. Data were collected through four separate online focus group interviews, each consisting of six teachers, and were analyzed using content analysis. Inter-coder reliability was calculated as 88%. Based on teachers’ views, the themes related to supporting resilience in early childhood were identified as: Perceptions of Resilience, Construction of Resilience: Classroom Practices and Collaborations, and Teacher Voice: We Need More. The findings revealed that teachers predominantly defined resilience in terms of coping with adversity, adaptation, problem-solving, and emotion regulation skills. In the context of risk and protective factors, environmental factors were emphasized more frequently. It was also found that teachers attempted to support resilience through classroom practices, environmental arrangements, and family collaboration; however, a significant number of them felt insufficient in this area and expressed a need for structured, practice-oriented training.

Keywords

Early childhood, needs analysis, preschool, teacher, resilience

Erken Çocukluk Döneminde Psikolojik Sağlamlığın Desteklenmesine İlişkin İhtiyaç Analizi: Öğretmen Görüşleri

Abstract

Bu çalışmada, okul öncesi öğretmenlerinin erken çocukluk döneminde psikolojik sağlamlığa ilişkin algılarını ve eğitim ihtiyaçlarını tespit etmek amaçlanmıştır. Çalışma nitel araştırma desenlerinden durum çalışması ile yürütülmüştür. Çalışma grubu, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme ile belirlenmiş olup Türkiye’nin farklı İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması bölgelerinde görev yapan 24 okul öncesi öğretmeninden oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak alan uzman görüşleri doğrultusunda oluşturulan Psikolojik Sağlamlığın Eğitim Ortamlarında Desteklenmesiyle İlgili İhtiyaç Belirlemeye Yönelik Yarı Yapılandırılmış Öğretmen Görüşme Formu kullanılmıştır. Her biri altı öğretmenden oluşan dört ayrı odak grup görüşmesi şeklinde görüşmeler çevrim içi ortamda yürütülmüş olup içerik analizi yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Kodlayıcılar arası uyum %88 olarak bulunmuştur. Öğretmen görüşlerine dayalı olarak erken çocukluk döneminde psikolojik sağlamlığın desteklenmesine ilişkin temalar Psikolojik Sağlamlığa İlişkin Algılar, Psikolojik Sağlamlığın İnşası: Sınıf ve İş Birlikleri, Öğretmenin Sesi: Daha Fazlasına İhtiyacımız Var olarak belirlenmiştir. Öğretmenlerin psikolojik sağlamlığı çoğunlukla olumsuz durumlarla baş etme, uyum sağlama, problem çözme ve duygu düzenleme becerileri üzerinden tanımladıkları belirlenmiştir. Risk ve koruyucu faktörler bağlamında çevresel etmenlerin daha fazla vurgulandığı görülmüştür. Öğretmenlerin sınıf içi uygulamalar, çevresel düzenlemeler ve aile iş birliği yoluyla psikolojik sağlamlığı desteklemeye çalıştıkları; önemli bir kısmının ise bu konuda kendisini yetersiz hissettiği ve yapılandırılmış, uygulamaya dayalı eğitim talep ettiği sonucuna ulaşılmıştır.

Keywords

Erken çocukluk, ihtiyaç analizi, okul öncesi, öğretmen, psikolojik sağlamlık

References

Ahmetoğlu, E., Acar, İ. H., & Aşık-Öztürk, M. (2018). Turkish early childhood educators’ perceptions of child development and education in the preschool years. US-China Education Review, 8(1), 34-45.
Aktan, B. Ş., & Önder, A. (2018). Okul öncesi dönemde psikolojik dayanıklılık. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 4(2), 20-30.
Aydoğan, D., & Eryiğit Madzwamuse, S. (2019). Okullarda yılmazlığı güçlendirme el kitabı tüm okul yaklaşımı. Ankara.
Beltman, S., Mansfield, C. F., & Harris, A. (2016). Quietly sharing the load? The role of school psychologists in enabling teacher resilience. School Psychology International, 37(2), 172-188. https://doi.org/10.1177/0143034315615939
Berger, R., & Lahad, M. (2010). A safe place: Ways in which nature, play and creativity can help children cope with stress and crisis–establishing the kindergarten as a safe haven where children can develop resiliency. Early Child Development and Care, 180(7), 889-900. https://doi.org/10.1080/03004430802525013
Best Start Resource Centre. (2024). Building resilience in young children. UpToDate. https://resources.beststart.org/wp-content/uploads/2018/11/K35-E.pdf
Beyond Blue Ltd. (2017). Building resilience in children aged 0–12: A practice guide. https://worldcdg.org/sites/default/files/2022-11/Building%20resilience%20in%20children%200-12.pdf
Bronfenbrenner, U. (1979). The ecology of human development: Experiments by nature and design. Harvard university press.
Burchett, N., & Elford, R. C. (2022). Children and young people’s mental health resilience project. Mental Health Foundation. https://www.mentalhealth.org.uk/sites/default/files/2022-07/MHF-Wales-Resilience-Project-report.pdf
Clayback, K. A., Williford, A. P., & Vitiello, V. E. (2023). Identifying teacher beliefs and experiences associated with curriculum implementation fidelity in early childhood education. Prevention Science, 24(1), 27-38. https://doi.org/10.1007/s11121-022-01414-z

Cömert, S., & Özbey, S. (2021). Türk müziği destekli psikolojik sağlamlık programı: Okul öncesi dönemdeki çocukların psikolojik sağlamlık düzeyleri üzerine etkisi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (11), 366-393. https://doi.org/10.21733/ibad.947566
Denham, S. A., Bassett, H. H., & Zinsser, K. (2012). Early childhood teachers as socializers of young children’s emotional competence. Early Childhood Education Journal, 40(3), 137-143. https://doi.org/10.1007/s10643-012-0504-2
Dorra, J., & Jarraya, S. (2024). The effect of a short-term mindfulness program on motor skills and on psychological and social behavior in preschool children: A randomized controlled trial. Perceptual and Motor Skills, 131(5), 1622-1646. https://doi.org/10.1177/00315125241267348
Erata, F., & Özbey, S. (2020). Okul öncesi eğitim kurumuna devam eden çocukların psikolojik sağlamlık düzeylerinin bazı demografik değişkenlere göre incelenmesi. Pearson Journal, 5(9), 125–151. https://doi.org/10.46872/pj.171
Ernst, J., Johnson, M., & Burcak, F. (2019). The Nature and nurture of resilience: Exploring the ımpact of nature preschools on young children's protective factors. International Journal of Early Childhood Environmental Education, 6(2), 7-18.
Fang, H., Wu, Y., Dong, Y., Li, L., Gong, Y., Wang, J., & Wu, J. (2024). Enhancing resilience in rural Chinese preschoolers: a randomized controlled trial of play-based picture-book reading intervention for 4-5-year-olds. Early Child Development and Care, 194(7-8), 852-867. https://doi.org/10.1080/03004430.2024.2354794
Gabriel, T. (2005). Resilienz-Kritik und Perspektiven. Zeitschrift für Pädagogik, 51(2), 207-217.
Garmezy, N. (1993). Children in poverty: Resilience despite risk. Psychiatry, 56, 127-136.
Gizir, C. (2007). Psikolojik sağlamlık, risk faktörleri ve koruyucu faktörler üzerine bir derleme çalışması. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 3(28), 113-128.
Gunderson, L., & Folke, C. (2005). Resilience-now more than ever. Ecology and Society, 10(2), 22–26. https://doi.org/10.5751/es-01632-100222
Karaırmak, Ö. (2006). Psikolojik sağlamlık, risk faktörleri ve koruyucu faktörler. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 3(26), 129-142.
Karataş, S., Uysal, F., & Kölemen, E. B. (2025). Okul öncesi dönemde yılmazlık: Türkiye'de yapılan bilimsel çalışmaların analizi. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(3), 1652-1695. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2025..-1552589
Masten, A. S. (2001). Ordinary magic: Resilience processes in development. American Psychologist, 56(3), 227.
Masten, A. S. (2012). Resilience in individual development: Successful adaptation despite risk and adversity. In Educational resilience in inner-city America (pp. 3-25). Routledge.
Masten, A. S., & Motti-Stefanidi, F. (2020). Multisystem resilience for children and youth in disaster: Reflections in the context of COVID-19. Adversity and Resilience Science, 1, 95–106. https://doi.org/10.1007/s42844-020-00010-w
Merriam, S. B. (2013). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber. Nobel.
Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Sage Publications.
Miljevic-Ridicki, R., Plantak, K., & Bouillet, D. (2017). Resilience in Preschool Children--The Perspectives of Teachers, Parents and Children. International Journal of Emotional Education, 9(2), 31-43.
Milli Eğitim Bakanlığı. (2024a). Okul öncesi eğitim programı. https://tegm.meb.gov.tr/dosya/okuloncesi/guncellenenokuloncesiegitimprogrami.pdf
Milli Eğitim Bakanlığı. (2024b). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli okul öncesi eğitim programı. https://tegm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2024_09/20104013_2024programokuloncesionayli.pdf
Nelson, A. (2021). Fostering resilience through early childhood education (Master’s thesis, Concordia University).
Nolan, A., Taket, A., & Stagnitti, K. (2014). Supporting resilience in early years classrooms: The role of the teacher. Teachers and Teaching, 20(5), 595-608. https://doi.org/10.1080/13540602.2014.937955
Parlatan, M., & Aslan, D. (2025). Erken dönemde stres, etkileri ve yılmazlık. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, 9(2), 196–218. https://doi.org/10.24130/eccdjecs.1967202592677
Rutter, M. (1987). Psychosocial resilience and protective mechanisms. American Journal of Orthopsychiatry, 57(3), 316-331.
Sameroff, A. J., & Emde, R. (1989). Relationship disturbances in early childhood: A developmental approach. Basic Books.
Sheridan, S. M., Knoche, L. L., Edwards, C. P., Bovaird, J. A., & Kupzyk, K. A. (2010). Parent engagement and school readiness: Effects of the Getting Ready intervention on preschool children's social–emotional competencies. Early education and development, 21(1), 125-156. https://doi.org/10.1080/10409280902783517
Şahan-Aktan, B. (2023). 48-72 aylık çocuklar için psikolojik dayanıklılık ölçeğinin geliştirilmesi ve eğitici drama temelli psikolojik dayanıklılık programının etkisinin incelenmesi (Yayımlanmamış doktora tezi, Marmara Üniversitesi).
Ungar, M. (2011). The social ecology of resilience: Addressing contextual and cultural ambiguity of a nascent construct. American Journal of Orthopsychiatry, 81(1), 1–17. https://doi.org/10.1111/j.1939-0025.2010.01067.x
UNICEF. (2019). A world ready to learn: Prioritizing quality early childhood education. https://www.unicef.org/reports/a-world-ready-to-learn-2019
Werner, E. E. (2000). Protective factors and individual resilience. Handbook of Early Childhood Intervention, 2(1), 115-132.
Yavuz-Alıcıoğlu, A., & Bavlı, B. (2023). Okul Öncesi Öğretmenlerinin Çocukların Psikolojik Dayanıklılıklarını (Rezilyansını) Desteklemede Kullandıkları Stratejilerin Belirlenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 52(238), 655-680. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1090013
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
Yin, R. (1993). Applications of case study research. Sage.
Yoldaş-Örs, C. (2024). Okul öncesi dönem çocuklarının duygu düzenleme becerileri, duygusal zeka ve psikolojik sağlamlık düzeyleri ile davranış problemleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayımlanmamış doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi).
Yoleri, S. (2020). Factors affecting level of children resilience and teachers’ opinions about resilience. International Journal of Assessment Tools in Education, 7(3), 361-378. https://doi.org/10.21449/ijate.780247
Ziobro, N. F. (2018). Investigation of preschool teachers' perceptions, understandings, and practices related to resilience pedagogy: A qualitative single case study [Doctoral dissertation, Rowan University]. ProQuest Dissertations Publishing.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Early Childhood Education

Journal Section

Research Article

Authors

Endam Düzyol Türk ^*
0000-0002-1616-5200
Türkiye

Emel Tok
0000-0001-5970-8693
Türkiye

Early Pub Date

September 29, 2026

Publication Date

September 30, 2026

Submission Date

March 23, 2026

Acceptance Date

August 5, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: 69

DOI

https://doi.org/10.53444/deubefd.1914445

IZ

https://izlik.org/JA22NG34HG

APA

Düzyol Türk, E., & Tok, E. (2026). Erken Çocukluk Döneminde Psikolojik Sağlamlığın Desteklenmesine İlişkin İhtiyaç Analizi: Öğretmen Görüşleri. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 69, 143-162. https://doi.org/10.53444/deubefd.1914445

AMA

1.Düzyol Türk E, Tok E. Erken Çocukluk Döneminde Psikolojik Sağlamlığın Desteklenmesine İlişkin İhtiyaç Analizi: Öğretmen Görüşleri. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 2026;(69):143-162. doi:10.53444/deubefd.1914445

Chicago

Düzyol Türk, Endam, and Emel Tok. 2026. “Erken Çocukluk Döneminde Psikolojik Sağlamlığın Desteklenmesine İlişkin İhtiyaç Analizi: Öğretmen Görüşleri”. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, nos. 69: 143-62. https://doi.org/10.53444/deubefd.1914445.

EndNote

Düzyol Türk E, Tok E (September 1, 2026) Erken Çocukluk Döneminde Psikolojik Sağlamlığın Desteklenmesine İlişkin İhtiyaç Analizi: Öğretmen Görüşleri. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi 69 143–162.

IEEE

[1]E. Düzyol Türk and E. Tok, “Erken Çocukluk Döneminde Psikolojik Sağlamlığın Desteklenmesine İlişkin İhtiyaç Analizi: Öğretmen Görüşleri”, Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, no. 69, pp. 143–162, Sept. 2026, doi: 10.53444/deubefd.1914445.

ISNAD

Düzyol Türk, Endam - Tok, Emel. “Erken Çocukluk Döneminde Psikolojik Sağlamlığın Desteklenmesine İlişkin İhtiyaç Analizi: Öğretmen Görüşleri”. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 69 (September 1, 2026): 143-162. https://doi.org/10.53444/deubefd.1914445.

JAMA

1.Düzyol Türk E, Tok E. Erken Çocukluk Döneminde Psikolojik Sağlamlığın Desteklenmesine İlişkin İhtiyaç Analizi: Öğretmen Görüşleri. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 2026;:143–162.

MLA

Düzyol Türk, Endam, and Emel Tok. “Erken Çocukluk Döneminde Psikolojik Sağlamlığın Desteklenmesine İlişkin İhtiyaç Analizi: Öğretmen Görüşleri”. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, no. 69, Sept. 2026, pp. 143-62, doi:10.53444/deubefd.1914445.

Vancouver

1.Endam Düzyol Türk, Emel Tok. Erken Çocukluk Döneminde Psikolojik Sağlamlığın Desteklenmesine İlişkin İhtiyaç Analizi: Öğretmen Görüşleri. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 2026 Sep. 1;(69):143-62. doi:10.53444/deubefd.1914445

Abstract

Abstract

Needs Analysis for Supporting Resilience in Early Childhood: Teachers’ Perspectives

Abstract

Keywords

Erken Çocukluk Döneminde Psikolojik Sağlamlığın Desteklenmesine İlişkin İhtiyaç Analizi: Öğretmen Görüşleri

Abstract

Keywords

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Early Pub Date

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

DOI

IZ

Cite