Yabancı/İkinci Dil Olarak Türkçe Öğrenenler İçin Sözcük Bilgisi Derinliği Değerlendirme Aracının Geliştirilmesi

Bu çalışmanın amacı, yabancı/ikinci dil olarak Türkçe öğrenen bireylerin sözcük bilgisi derinliğini ölçmeye yönelik geçerli ve güvenilir bir değerlendirme aracı geliştirmektir. Sözcük bilgisi, yalnızca bilinen sözcük sayısını değil, aynı zamanda bu sözcüklerin anlamsal, biçimbilimsel ve kullanım temelli ilişkiler ağındaki yerini kapsayan çok boyutlu bir yapıdır. Bu doğrultuda, mevcut ölçme araçlarının sınırlılıkları göz önünde bulundurularak Türkçenin dilsel özelliklerine duyarlı bütüncül bir ölçme aracı tasarlanmıştır. Araştırma, ölçek geliştirme modeli çerçevesinde yürütülmüştür. İlk aşamada kapsamlı bir madde havuzu oluşturulmuş, uzman görüşleri doğrultusunda düzenlenmiş ve elde edilen taslak form hedef kitleye uygulanmıştır. Çalışma grubunu, Türkiye’de üniversitelerde öğrenim gören ve ileri düzey Türkçe yeterliğine sahip 295 uluslararası öğrenci oluşturmaktadır. Veriler, klasik test kuramı ve madde tepki kuramı yaklaşımlarıyla analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, geliştirilen ölçme aracının yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ve maddelerin büyük ölçüde orta güçlük ile yeterli ayırt edicilik düzeyinde bulunduğunu göstermektedir. Model karşılaştırmaları, iki parametreli modelin veriyle daha iyi uyum sağladığını ortaya koymuştur. Ayrıca testin, özellikle orta yetenek düzeyindeki bireyler için daha hassas ölçümler sunduğu belirlenmiştir. Yapı geçerliğine ilişkin analizler, ölçme aracının tek boyutlu bir yapıyı büyük ölçüde karşıladığını ve maddeler arası bağımlılığın sınırlı olduğunu göstermektedir. Genellenebilirlik bulguları ise ölçümlerin farklı koşullarda tutarlı biçimde elde edilebildiğini ortaya koymaktadır.

The aim of this study is to develop a valid and reliable assessment instrument to measure the depth of vocabulary knowledge of learners of Turkish as a foreign/second language. Vocabulary knowledge is a multidimensional construct that encompasses not only the number of words known but also the semantic, morphological, and usage-based relationships in which these words are embedded. In this respect, considering the limitations of existing measurement tools, a comprehensive instrument sensitive to the linguistic characteristics of Turkish was designed. The research was conducted within the framework of a scale development model. In the initial phase, an extensive item pool was generated, refined based on expert evaluations, and the resulting draft form was administered to the target population. The study group consisted of 295 international students studying at universities in Türkiye who possess advanced proficiency in Turkish. The collected data were analyzed using both Classical Test Theory and Item Response Theory approaches. The findings indicate that the developed instrument demonstrates a high level of internal consistency and that the items predominantly exhibit moderate difficulty and satisfactory discrimination indices. Model comparison results revealed that the two-parameter logistic model provided a better fit to the data. Furthermore, the test was found to yield more precise measurements particularly for individuals at intermediate ability levels. Analyses related to construct validity suggest that the instrument largely satisfies the assumption of unidimensionality and that inter-item dependence remains limited. Generalizability results also indicate that the measurements are consistent across different conditions.