Research Article

SOVYET HÜKÜMETİNİN YETENEKLİ DÜŞMANI AVERÇENKO’NUN MİZAH ÜSLUBU ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME (‘KARIM’ ÖYKÜSÜ ÖRNEĞİNDE)

Volume: 11 Number: 2 October 22, 2024
EN TR

SOVYET HÜKÜMETİNİN YETENEKLİ DÜŞMANI AVERÇENKO’NUN MİZAH ÜSLUBU ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME (‘KARIM’ ÖYKÜSÜ ÖRNEĞİNDE)

Abstract

Mizah, insanın topluma uyum sağlama çabasını, hayatın alışılagelmiş akışındaki mantıksızlıkları komik bir dille anlatan bir iletişim şekli, huzursuz hissedilen durumlara karşılık bir haz yaratma yoludur. Bu bağlamda temel işlevi güldürmek olan mizah, yapan ya da yazan için bir görme, gösterme biçimidir. Mizah yazarı, insanları en tepeden gözlemler ve olaylara çok daha geniş bir açıdan bakar. Bütün bu olayların içindeki insan davranışlarının güldürücü yanlarını ortaya çıkarır ve dilin her türlü avantajından faydalanarak göstermek istediği biçimde şekillendirir. Bu bakımdan mizahla uğraşmak, zekâ ve dil yeteneği, bir başka deyişle etkili bir üslup ile yakından ilgilidir. Mizahın ana malzemesinin insan olması ise farklı kültürlerin mizah anlayışlarını ve yazarlarının üsluplarını inceleme ihtiyacını doğurmaktadır. Bu yazarlardan biri olan Arkadiy Timofeyeviç Averçenko, kendine has ve etkileyici üslubu sayesinde bir dönem neredeyse tüm Rusya’yı güldürmeyi başarmıştır. Kahkaha, kendisi için de hayattaki tutarsızlıklarla baş etme aracı olmuştur. Döneminin yasaklı yazarlar listesinde olması nedeniyle ülkesinde hak ettiği değeri çok geç görmeye başlamış olsa da eserleri, Rus mizahının tanınmış klasikleri arasında çoktan yerini almıştır. Bu çalışmada ilk olarak, Averçenko’nun değişmez konularından olan karı-koca, kadın-erkek ilişkilerini işleyişine kısaca değinilmiş, daha sonra üzerinde çok durulmamış öykülerinden olan ‘Karım’ öyküsü örneğinde 1917 Ekim Devrimi (Bolşevik Devrimi) öncesi mizah üslubuyla ilgili genel bir değerlendirmeye varılmıştır. Çalışmada içerik analizi yoluyla alanyazındaki araştırmalardan elde edilen veriler ve adı geçen öykü ışığında yazarın mizah anlayışı, komiği elde etme yolları ve dili kullanma biçimi ele alınmış, başvurduğu retorik figürlerle ilgili örnekler verilmiştir. Rusça ve Türkçe kaynaklardan sunulan açıklamalarla, bu örnekler desteklenmiş ve bütün bunlara dayanarak konuyla ilgili genel çıkarımlarda bulunulmuştur. Averçenko’nun mizahının, Rus mizahının diğer temsilcilerininkinden farklı bir karakteri olduğu sonucuna varılmıştır.

Keywords

Ethical Statement

Çalışma etik beyan gerektirmemektedir.

References

  1. Aksan, D. (2015). Her Yönüyle Dil, Ankara, Türk Dil Kurumu Yayınları.
  2. Aktulum, K. (2018). Metinlerarasılık Görüngüsünde Gerçeklik ya da Metnin Göndergeselliği, Bilig, Sayı 85, s. 233-256.
  3. Alay, O. (2019). Mizah Kavramı Ve Mizahın Tarihsel Süreci, Türk Dili, cilt.116, sa.808, ss.22-30.
  4. Averçenko, A. T. (2018a). Skeptik, Çyornım po belomu, Moskva, T8RUGRAM.
  5. Averçenko, A. T. (2018b). Neşto vrode lektsii o yumore: neizvestnaya rukopis’, Publikatsiya, vstup. st. i komment. V. D. Milenko, Gumanitarnaya paradigma, № 4 (7). s. 51–63.
  6. Averçenko, A. T. (2014). Podhodtsev i dvoye drugih, Pozoloçennıye pilyuli, Moskva, Sobraniye soçineniy, Dimitriy Seçin.
  7. Averçenko, A. T. (2012). Sobraniye soçineniy: vesyolıye ustritsı, Moskva, Dmitriy Seçin.
  8. Averçenko, A. T. (2007). Sobranie soçineniy: V 6 t., Moskva, Terra.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Russian Language, Literature and Culture

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

October 17, 2024

Publication Date

October 22, 2024

Submission Date

June 29, 2024

Acceptance Date

August 5, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 11 Number: 2

APA
Karakale, F. (2024). SOVYET HÜKÜMETİNİN YETENEKLİ DÜŞMANI AVERÇENKO’NUN MİZAH ÜSLUBU ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME (‘KARIM’ ÖYKÜSÜ ÖRNEĞİNDE). Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 11(2), 644-670. https://doi.org/10.69878/deuefad.1507135
AMA
1.Karakale F. SOVYET HÜKÜMETİNİN YETENEKLİ DÜŞMANI AVERÇENKO’NUN MİZAH ÜSLUBU ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME (‘KARIM’ ÖYKÜSÜ ÖRNEĞİNDE). Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi. 2024;11(2):644-670. doi:10.69878/deuefad.1507135
Chicago
Karakale, Filiz. 2024. “SOVYET HÜKÜMETİNİN YETENEKLİ DÜŞMANI AVERÇENKO’NUN MİZAH ÜSLUBU ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME (‘KARIM’ ÖYKÜSÜ ÖRNEĞİNDE)”. Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 11 (2): 644-70. https://doi.org/10.69878/deuefad.1507135.
EndNote
Karakale F (October 1, 2024) SOVYET HÜKÜMETİNİN YETENEKLİ DÜŞMANI AVERÇENKO’NUN MİZAH ÜSLUBU ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME (‘KARIM’ ÖYKÜSÜ ÖRNEĞİNDE). Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 11 2 644–670.
IEEE
[1]F. Karakale, “SOVYET HÜKÜMETİNİN YETENEKLİ DÜŞMANI AVERÇENKO’NUN MİZAH ÜSLUBU ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME (‘KARIM’ ÖYKÜSÜ ÖRNEĞİNDE)”, Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, vol. 11, no. 2, pp. 644–670, Oct. 2024, doi: 10.69878/deuefad.1507135.
ISNAD
Karakale, Filiz. “SOVYET HÜKÜMETİNİN YETENEKLİ DÜŞMANI AVERÇENKO’NUN MİZAH ÜSLUBU ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME (‘KARIM’ ÖYKÜSÜ ÖRNEĞİNDE)”. Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 11/2 (October 1, 2024): 644-670. https://doi.org/10.69878/deuefad.1507135.
JAMA
1.Karakale F. SOVYET HÜKÜMETİNİN YETENEKLİ DÜŞMANI AVERÇENKO’NUN MİZAH ÜSLUBU ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME (‘KARIM’ ÖYKÜSÜ ÖRNEĞİNDE). Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi. 2024;11:644–670.
MLA
Karakale, Filiz. “SOVYET HÜKÜMETİNİN YETENEKLİ DÜŞMANI AVERÇENKO’NUN MİZAH ÜSLUBU ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME (‘KARIM’ ÖYKÜSÜ ÖRNEĞİNDE)”. Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, vol. 11, no. 2, Oct. 2024, pp. 644-70, doi:10.69878/deuefad.1507135.
Vancouver
1.Filiz Karakale. SOVYET HÜKÜMETİNİN YETENEKLİ DÜŞMANI AVERÇENKO’NUN MİZAH ÜSLUBU ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME (‘KARIM’ ÖYKÜSÜ ÖRNEĞİNDE). Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi. 2024 Oct. 1;11(2):644-70. doi:10.69878/deuefad.1507135