İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN ÇALIŞMA HAYATINA ETKİLERİYLE MÜCADELE: ADİL BİR GEÇİŞ İÇİN TOPLU İŞ HUKUKU DÜZENLEMELERİNDEN YARARLANILMASI

Abstract

Sanayileşme, orman alanlarının azalması, kentleşme ve fosil yakıt kullanımı gibi çeşitli etkenler sonucu meydana gelen iklim değişikliğinin olumsuz etkileri, günümüzde özellikle de aşırı hava olayları şeklinde kendini göstermeye başlamıştır. İklim değişikliğinin çalışma hayatını ve istihdamı da ciddi şekilde etkilemesi beklenmektedir. Özellikle enerji, su, tarım, balıkçılık, ormancılık, turizm, ulaşım, inşaat ve madencilik gibi doğal kaynaklara ve iklime daha çok bağımlı olan sektörlerin, iklim değişikliğinin olumsuz etkilerine de en çok maruz kalacağı öngörülmektedir. Sera gazı emisyonlarının düşürülmesi, uluslararası anlaşmalar doğrultusunda küresel sıcaklık artışının 2℃’nin altında tutulması için karbon yoğun işlerden yeşil işlere geçiş yapılması ve bu geçişin adil olması gerekmektedir. Bu doğrultuda biz de çalışmamızda konu hakkındaki ulusal ve uluslararası düzenlemeleri ortaya koyarak, adil geçiş kavramını olumlu adil geçiş örneklerini de belirtmek suretiyle açıklayarak, Türkiye’de toplu iş hukuku düzenlemelerinden faydalanılarak adil geçişi sağlamaya yönelik atılabilecek adımları inceleyeceğiz.

Keywords

• İklim değişikliği
• Adil geçiş
• Toplu iş hukuku
• Sendikal hareket
• İstihdam

FIGHTING THE EFFECTS OF CLIMATE CHANGE ON WORKING LIFE: USING COLLECTIVE LABOUR REGULATIONS FOR JUST TRANSITION

Abstract

The negative effects of climate change, which occur as a result of various factors such as industrialization, decrease in forest areas, urbanization and fossil fuel use, have begun to manifest themselves today, especially in the form of extreme weather events. Climate change is expected to seriously affect working life and employment. It is predicted that sectors that are more dependent on natural resources and climate, such as energy, water, agriculture, fishing, forestry, tourism, transportation, construction and mining, will be most exposed to the negative effects of climate change. In order to reduce greenhouse gas emissions and keep the global temperature increase below 2℃ in line with international agreements, a transition from carbon-intensive jobs to green jobs should be made and this transition should be fair. In this regard, in our study, we will reveal the national and international regulations on the subject, explain the concept of just transition by pointing out positive examples of just transition, and examine the steps that can be taken to ensure a just transition by making use of collective labour law regulations in Türkiye.

Keywords

• Climate Change
• Just Transition
• Collective labour law
• Trade union movement
• Employmet

References

1. Aktay, Ahmet Nizamettin/Özdemir Ertürk, Olgu: Toplu İş Hukuku, 3. Baskı, Seçkin, Ankara 2022.
2. Akyiğit, Ercan: Toplu İş Hukuku, 2. Baskı, Seçkin, Ankara 2020.
3. Alp, Mustafa: “Türk Hukukunda Toplu İş Sözleşmesinin Diğer Normlarla İlişkisi”, Türk Alman Uluslararası İş Hukuku Sempozyumu, 23-26 Haziran 2011, Şenocak, Kemal (ed.), İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları No: 1, s. 169-185.
4. Alpagut, Gülsevil: “6356 Sayılı Yasanın Toplu İş Sözleşmesi ve Toplu İş Uyuşmazlıklarına İlişkin Hükümlerinin Değerlendirilmesi-Uluslararası Normlara Uyum, Legal İSGHD, C. 9, S. 35, 2012, s. 25-55.
5. Arıcı, Kadir: Türk İş Hukuku I Ferdi İş İlişkileri Hukuku, Gazi Kitabevi, Ankara 2022.
6. Arıcı, Kadir: Türk İş Hukuku II Toplu İş İlişkileri Hukuku, Gazi Kitabevi, Ankara 2022, (Toplu İş İlişkileri).
7. Avcı, Duygu/Acar, Sevil/Adaman, Fikret/Uncu, Baran Alp: “Net Sıfıra Giden Yolda Adil Dönüşüm İçin Yol Haritası Önerisi”, https://wwftr.awsassets.panda.org/downloads/acil_donusum_cozunurlukdusuk.pdf?13101/Net-Sifira-Giden-Yolda-Adil-Donusum.
8. Aykul, Ömer: “İklim Krizinde Hukuksal Sorunlar ve Öneriler”, Tahmazoğlu Üzeltürk, Sultan/Bozkurt, Kutluhan/Kulaç, Duygu (ed.), İklim Krizi ve Hukuk, Legal, İstanbul 2022, s. 91-106.

9. Başbuğ, Aydın/Yücel Bodur, Mehtap: İş Hukuku, 5. Baskı, Beta, İstanbul 2018.
10. Bedir, Eyüp/Uyanık, Yücel/Demirci, Sertaç/Karaman, Nursel: Türkiye’de Sosyal Diyalog Mekanizmalarının Değerlendirilmesi ve Analizi, Çalışma Hayatında Sosyal Diyaloğun Geliştirilmesi Projesi, Ankara 2018.
11. Bilgili, Muhammed Yunus: “Anayasal Bir Hak Olarak Çevre Hakkı”, Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, C. 6, S. 2, 2015, s. 563-584.
12. Birpınar, Mehmet Emin: “Küresel Sorun: İklim Değişikliği-Gelişimi Uluslararası Müzakereler ve Türkiye”, Çevre, Şehir ve İklim Dergisi, S. 1, 2022, s. 20-36.
13. Blanpain, Roger (çev. Toker Dereli): “İşçilerin İşletme Yönetimi Karar Sürecine Etkisi: Yönetime Katılma Konusuna Genel Bir Bakış”, Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, S. 30, 1979, s. 57-76.
14. Bozkurt Gümrükçüoğlu, Yeliz: Toplu İş Sözleşmesinin Uygulanma Alanı, Vedat Kitapçılık, İstanbul 2018. Canbolat, Talat: 6356 Sayılı Kanuna Göre Toplu İş Sözleşmesinin Düzeyi ve Türleri, Beta, İstanbul 2013, (Düzeyi ve Türleri).
15. Canbolat, Talat: “6356 Sayılı Kanunda Öngörülen Çerçeve Sözleşmenin Hukuki Niteliği”, Prof. Dr. Ali Rıza Okur’a Armağan, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, C. 20, S. 1, 2014, s. 523-541, (6356 Sayılı Kanun).
16. Climate Action Network Europe: “İklim Dostu Bir Ekonomiye Adil Dönüşüm Nasıl Gerçekleşebilir?”, https://caneurope.org/content/uploads/2019/12/TR_JTbriefing_Final_16.12.pdf
17. Çelik, Nuri: “İşyeri İşçi Temsilciliği”, Prof. Dr. Toker Dereli’ye Armağan, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, C. 55, S. 1, 2005, s. 407-414.
18. Çelik, Nuri/Caniklioğlu, Nurşen/Canbolat, Talat/Özkaraca, Ercüment: İş Hukuku Dersleri, 35. Bası, Beta, İstanbul 2022.
19. Çil, Şahin: “İşçi Temsilciliği Kurumunun Gerekliliği ve İş Güvencesi İle Zorunlu Arabuluculuk Sistemine Katkıları”, Prof. Dr. Turhan Esener II. İş Hukuku Uluslararası Kongresi, 28-30 Nisan 2016 İstanbul, Seçkin, Ankara 2017, s. 359-370.
20. Demir, Fevzi: En Son Yargıtay Kararları Işığında İş Hukuku ve Uygulaması, Albi Yayınları, İzmir 2016.
21. Demir, Fevzi: “İşyeri Sendika Temsilciliği”, Prof. Dr. Nuri Çelik’e Armağan, C. II, Beta, İstanbul 2001, s. 1555-1575.
22. Dereli, Toker: “Çalışma İlişkilerinde Güncel Sorunlar”, BASİSEN, İstanbul 1997.
23. Dereli, Toker: “Sosyal Diyalog”, İş Hukukunun Güncel Sorunları Semineri, 9-12 Aralık 1997, TÜHİS Yayın No: 26.
24. Dereli, Toker: “Yeni Bir Sosyal Diyalog Aracı Olarak “Üçlü Danışma Kurulu”: Genel Bir Değerlendirme, Mercek, Nisan 2004, s. 15-20.
25. Doğan, Berin: İşçinin İşletmenin Yönetimine Katılması, İstanbul 1973.
26. Doğan Yenisey, Kübra: İş Hukukunda İşyeri ve İşletme, Legal, İstanbul 2007.
27. Doğan Yenisey, Kübra: İş Hukukunun Emredici Yapısı, Beta, İstanbul 2014.
28. Doorey, David J.: “A Transnational Law of Just Transitions for Climate Change and Labour”, Research Handbook on Transnational Labour Law, Edward Elgar Publishing, Cheltenham UK-Northampton USA 2015.
29. Duru, Bülent: “Viyana’dan Kyoto’ya İklim Değişikliği Serüveni”, Mülkiye, C. 25, S. 230, 2001, s. 301-333.
30. Ekmekçi, Ömer: Toplu İş Hukuku, 5. Bası, Onikilevha, İstanbul 2023, (Toplu İş Hukuku).
31. Ekmekçi, Ömer: Toplu İş Sözleşmesiyle Düzenleme Yetkisi, İstanbul 1996.
32. Engin, Murat: İşgücünün Temsili ve İşyerinde Sosyal Diyalog, Beta, İstanbul 2012.
33. Erbaş, Cevat Gökhan: Türk ve Alman İş Hukukunda İşçinin Yönetime Katılması, Seçkin, Ankara 2013.
34. Ertürk, Şükran: “Türkiye’de Sendikal Yaşam Türkiye’nin Onaylamış Bulunduğu 87 ve 151 Sayılı Sözleşmeler Karşısındaki Durumu”, Prof. Dr. Seyfullah Edis’e Armağan, Dokuz Eylül Üniversitesi Yayını, İzmir 2000, s. 723-740.
35. Esener, Turhan/Demir, Ender: Toplu İş Hukuku Toplu İş Sözleşmesi, Vedat Kitapçılık, İstanbul 2019.
36. Eurofound: Anticipating and Managing the Impact of Change-Impact of Climate Change and Climate Policies on Living Conditions, Working Conditions, Employment and Social Dialogue: A Conceptual Framework, Publications Office of the European Union, Luxembourg 2023.
37. European Parliament: The Impact of Climate Change Policies on the Employent Situation, Brussels 2010.
38. Eyrenci, Öner/Taşkent, Savaş/Ulucan, Devrim/Baskan, Esra, İş Hukuku, 10. Baskı, Beta, İstanbul 2020.
39. Franssen, Marie-Monique/Holemans, Dirk: “Yeşil ve Sosyal Bir Adil Geçiş İçin İklim, İstihdam ve Adalet”, https://gef.eu/wp-content/uploads/2021/05/GEF_just-transition-paper-turkish_final-3.pdf. Germanwatch: Der globale Klimawandel, 3. aktualisierte Auflage, Köln 2014.
40. Gökalp, Süheyla Suzan: “Paris Anlaşması ve Türkiye’ye Yansımaları”, Tahmazoğlu Üzeltürk, Sultan/Bozkurt, Kutluhan/Kulaç, Duygu (ed.), İklim Krizi ve Hukuk, Legal, İstanbul 2022, s. 1-29.
41. Görmüş, Ayhan: “Türkiye’de Sosyal Diyaloğun Gelişimi”, Çalışma ve Toplum, S. 14, 2007/3, s. 115-140.
42. Haberfellner, Regina/Sturm, René: Ökologisierung, Strukturwandel und Arbeitsmarkt: Eine globale Perspektive auf die Green Economy, Arbeitsmarktservice Österreich, Wien 2014.
43. Hekimler, Alpay: Avrupa Birliği ve Birlik Üyesi Ülkelerde Yönetime Katılım, Legal, İstanbul 2005.
44. Hochscheidt, Lukas/Wixforth, Susanne/Rohde, Jan Philipp: Die sozial-ökologische Transformation der Europäischen Wirtschaft, Friedrich Ebert Stiftung, Berlin 2021.
45. ILO: Guidelines for a Just Transition Towards Environmentally Sustainable Economies and Societies for All, Geneva 2015.
46. ILO: Just Transition Towards Environmentally Sustainable Economies and Societies for All, Geneva 2018, (Just Transition).
47. ILO: The Employment Impact of Climate Change Adaptation, Geneva 2018, (Adaptation).
48. ILO: Ulusal Üçlü Sosyal Diyalog: Daha İyi Bir Yönetişim İçin ILO Rehberi, Uluslararası Çalışma Bürosu Sosyal Diyalog ve Üçlü Yapı Birimi, Cenevre 2013, (Üçlü Sosyal Diyalog).
49. ILO: Working On a Warmer Planet: The Impact of Heat Stress on Labour Productivity and Decent Work, Geneva 2019.
50. ILO: World Employment Social Outlook 2018 Greening With Jobs, Geneva 2018.
51. International Trade Union Confederation: “Just Transition-Where Are We Now and What’s Next? A Guide to National Policies and International Climate Governance”, https://www.ituc-csi.org/IMG/pdf/ituc_climate_justice_frontline_briefing_2017.pdf.
52. IPCC: Summary for Policymakers, Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, USA 2021, s. 3-32.
53. İren, Ertan: Avrupa Birliği ve Türk İş Hukukunda Üçlü Diyalog, Çimento Müstahsilleri İşverenleri Sendikası Yayını, Ankara 2005.
54. Kandemir, Murat: “Toplu İş Sözleşmesinin Uygulanma Alanı”, Çalışma ve Toplum, S. 39, 2013/4, s. 167-214.
55. Keser, Hakan: “İşyeri Sendika Temsilciliği Güvencesi”, Sicil İHD, S. 15, Eylül 2009, s. 129-152.
56. Kılıç, Şebnem: Toplu İş Sözleşmesi Türleri Açısından Alman Hukuku ile Karşılaştırmalı Bir İnceleme Türk Hukukunda Grup Toplu İş Sözleşmeleri ve Çerçeve Sözleşmeler, Beta, İstanbul 2019.
57. Korkusuz, Refik: Dünyada İşçi Sendikalarının Faaliyetleri, Birleşik Matbaacılık, İzmir 2003.
58. Köse, İsmail: “İklim Değişikliği Müzakereleri: Türkiye’nin Paris Anlaşması’nı İmza Süreci”, Ege Stratejik Araştırmalar Dergisi, C. 9, S. 1, 2018, s. 55-81.
59. Kurnaz, Mehmet Levent: “İklim Değişikliği ve Uyum Süreçlerinde Türkiye”, Dirençlilik Dergisi, C. 7, S. 1, 2023, s. 199-208.
60. Kutal, Metin: “Türk Çalışma Hayatında Üçlü Yapılanma”, İHD, Ekim-Aralık 1993.
61. Martinez-Fernandez, Cristina/Hinojosa, Carlos/Miranda, Gabriela: Greening Jobs and Skills: Labour Market Implications of Addressing Climate Change, OECD LEED Working Paper Series, 2010.
62. Mollamahmutoğlu, Hamdi/Astarlı, Muhittin/Baysal, Ulaş: İş Hukuku, 7. Baskı, Lykeion, Ankara 2022.
63. Narmanlıoğlu, Ünal: İş Hukuku II Toplu İş İlişkileri, 3. Baskı, Beta, İstanbul 2016.
64. Odaman, Serkan: “Fransız Hukukunda ve 2821 Sayılı Kanunda Yapılması Öngörülen Değişiklik Çerçevesinde Türk Hukukunda İşyeri Sendika Temsilcilerinin Güvencesi”, İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Türk Milli Komitesi 30. Yıl Armağanı, Ankara 2006, s. 563-599.
65. Odaman, Serkan: “Sosyal Hukuk Alanında Uluslararası Sözleşmeler Işığında Evrensel Hukuk-Ulusal Hukuk İlişkisi”, Legal İSGHD, S. 3, 2004, s. 816-834.
66. Odaman, Serkan: “Sosyal İşbirliği ve 4857 Sayılı Yeni İş Kanunu Sonrasında 144 Sayılı ILO Sözleşmesi Çerçevesinde Türkiye’de Üçlü Danışma Kurulu”, Çimento İşveren Dergisi, C. 18, S. 1, 2005, s. 4-17, (Üçlü Danışma Kurulu).
67. Okur, Ali Rıza: Türk İş Hukukunda Sendika İşyeri Temsilciliği ve Güvencesi, İstanbul 1985.
68. Olsen, Lene: The Employment Effects of Climate Change and Climate Change Responses: A Role for International Standards, International Labour Office, Geneva 2009.
69. Orhan, Gökhan: “Hava Kirliliği ve Asit Yağmurları: Uzun Menzilli Sınırlar Ötesi Hava Kirliliği Sözleşmesi ve Protokolleri Karşısında Türkiye’nin Konumu”, Marmara Avrupa Araştırmaları Dergisi, C. 20, S. 1, 2012, s. 123-150.
70. Öner, Şerif: “İklim Değişikliği Sorununun Uluslararası Gelişmeler Eşliğinde Türkiye’nin Politika ve Kurumlarına Yansıması”, Ombudsman Akademik, S. 18, 2023, s. 13-47.
71. Özel, Mehmet/Kılıç, Selim: “Küresel Bir Sorun Olarak İklim Değişikliği ve İklim Politikaları”, İ.Ü. Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, S. 34, 2006, s. 137-169.
72. Özyer, Berkan: “Adil Geçiş”, EKOIQ Yeşil İş ve Yaşam Dergisi, S. 60, 2016, s. 43-63.
73. Reisoğlu, Seza: Türk Hukukunda ve Mukayeseli Hukukda Toplu İş Sözleşmeleri, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları No: 222, Ankara 1967.
74. Roschmann, Christian (çev. Fırat Engin): “İklim Değişikliği ve İnsan Hakları”, AÜHFD, C. 70, S. 4, 2021, s. 1155-1198. Seçer, Barış: “Endüstriyel Demokrasi: İşçilerin Yönetime Katılmasından İşçi Katılımına”, Çimento İşveren Dergisi, Kasım 2009, s. 19-35.
75. Selçuk, Sefa Furkan: “Uluslararası İklim Değişikliği Anlaşmaları ve Türkiye’nin Tutumu”, Ulusal Çevre Bilimleri Araştırma Dergisi, C. 6, S. 1, 2023, s. 9-19.
76. Senyen Kaplan, Emine Tuncay: Bireysel İş Hukuku, 13. Baskı, Yetkin, Ankara 2023.
77. Stevis, Dimitris: “Unions and the Environment: Pathways to Global Labor Environmentalism”, WorkingUSA: Journal of Labour & Society, Vol. 14, No. 2, 2011, s. 145-159.
78. Stevis, Dimitris/Felli, Romain: “Global Labour Unions and Just Transition to a Green Economy”, International Environmental Agreements: Politics, Law and Economics, Vol. 14, No. 4, 2014, s. 1-18.
79. Subaşı, İbrahim: “6356 Sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’na Göre Toplu İş Sözleşmesi”, Prof. Dr. Ali Rıza Okur’a Armağan, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, C. 20, S. 1, 2014, s. 595-653.
80. Sur, Melda: İş Hukuku Toplu İlişkiler, 10. Bası, Turhan Kitabevi, Ankara 2022, (Toplu İlişkiler).
81. Sur, Melda: “İşverenin Yönetim Hakkının Çağdaş Sınırlamaları ve Sosyal Diyalog”, DEÜHFD, Prof. Dr. Durmuş Tezcan’a Armağan, C. 21, Özel Sayı, 2019, s. 2281-2308, (Sosyal Diyalog).
82. Sur, Melda: Toplu İş Sözleşmesi Özerkliği ve Teşmil, D.E.Ü Hukuk Fakültesi Döner Sermaye İşletmesi Yayınları No: 21, Ankara 1991.
83. Sur, Melda: Uluslararası Hukukun Esasları, Dokuz Eylül Üniversitesi Yayını, İzmir 2000.
84. Süzek, Sarper: İş Hukuku, 21. Baskı, Beta, İstanbul 2021, (İş Hukuku).
85. Süzek, Sarper: “İş Hukukunda Katılım”, Coşkun Kırca’ya Armağan, Galatasaray Üniversitesi Yayınları: 2, Ankara 1996, s. 161-168, (Katılım).
86. Şahlanan, Fevzi: Toplu İş Hukuku, Onikilevha, İstanbul 2020.
87. Şeren Güler, Begüm: “Avrupa Yeşil Düzeni: Yeşil Kıtadan Yeşil Dünya’ya Geçiş”, Sürdürülebilir Ekonomi ve Finans Araştırmaları Derneği, 2021, https://sefia.org/blog/avrupa-yesil-duzeni-yesil-kitadan-yesil-dunyaya-gecis. Talas, Cahit: Toplumsal Ekonomi, İmge Kitabevi, Ankara 1997.
88. Taşkent, Savaş: “Türkiye’de İşçinin Yönetime Katılması”, İHD, Ekim-Aralık 1993.
89. Tokol, Aysen: “Çeşitli Boyutları İle Sosyal Diyalog”, Prof. Dr. Nusret Ekin’e Armağan, TÜHİS Yayın No: 38, Ankara 2000, s. 525-536.
90. Tuğ, Adnan: Türk Hukukunda Toplu İş Sözleşmesi, Çankaya Üniversitesi Yayın No: 1, Ankara 1998.
91. Tuncay, A. Can: “Avrupa Birliği İle Görüşme Sürecinde Türkiye’de Üçlü Sosyal Diyalog”, Sicil İHD, S. 1, Mart 2006, s. 205-214.
92. Tuncay, Aziz Can/Savaş Kutsal, Burcu/Bozkurt Gümrükçüoğlu, Yeliz: Toplu İş Hukuku, 8. Bası, Beta, İstanbul 2023. Tunçomağ, Kenan/Centel, Tankut: İş Hukukunun Esasları, 10. Baskı, Beta, İstanbul 2022.
93. Turan, Kamil: İşçinin Yönetime Katılması ve Türkiye Uygulaması, Ankara İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi Yayınları, Ankara 1973.
94. Ulucan, Devrim: “Avrupa Topluluğu Hukuku’na Uyum Açısından Türkiye’de İşçinin Yönetime Katılması”, Avrupa Topluluğu ve Türkiye’nin Uyumu Semineri, İstanbul 1989.
95. UNFCCC: Just Transition of the Workforce, and the Creation of Decent Work and Quality Jobs, United Nations Framework Convention on Climate Change, 2020.
96. Urhanoğlu Cengiz, İştar: “İşyeri Sendika Temsilcilerinin Feshe Karşı Korunması”, Kamu-İş, C. 11, S. 1, 2009, s. 59-83. Uşan, M. Fatih/Erdoğan, Canan: İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku, 2. Baskı, Seçkin, Ankara 2021.
97. Ünsal, Engin: “Sosyal Diyalog Yeniden Düzenlenmelidir”, Legal İSGHD, S. 11, 2006, s. 845-851.
98. Üstün, Alkan/Cizreli, Bahattin: “Yeni Bir Dönemin Eşiğinde Adil Dönüşüm Yaklaşımı”, Kent Araştırmaları Dergisi, C. 13, S. 37, 2022, s. 1913-1935.
99. Wittpahl, Volker: Klima, Springer, Berlin 2020.
100. Yıldız, Gaye Burcu: “İşçinin Yönetime Katılması Usulü Olarak İşçi Temsilciliği Sistemi”, Prof. Dr. Turhan Esener III. İş Hukuku Uluslararası Kongresi, 19-21 Nisan 2018 İstanbul, Seçkin, Ankara 2021, s. 55-73.
101. Yıldız, Gaye Burcu: Türk Toplu İş Hukukunda Toplu İş Sözleşmesinden Yararlanma, Yetkin Yayınları, Ankara 2021. Yürekli, Sabahattin: İşyeri Sendika Temsilciliği ve Güvencesi, Beta, İstanbul 2004.