7499 SAYILI KANUN SONRASI HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI KARARLARININ KANUN YOLU DENETİMİNDE GERÇEKLEŞEN DEĞİŞİMLER

Öz

7499 sayılı Kanun’un 15. maddesiyle hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarının kanun yolu denetiminde önemli değişiklikler getirilmiştir. Daha önce, HAGB kararlarına karşı yalnızca itiraz kanun yolu öngörülürken, bu düzenleme ile itirazın kapsamı daraltılmıştır. HAGB kararlarının denetimi için artık istinaf veya temyiz kanun yolları düzenlenmiştir. Anayasa Mahkemesi’nin, itiraz yolunun etkili bir denetim mekanizması olmadığına dair bireysel başvuru ve iptal kararları bu değişikliğin temel nedenini oluşturur. Yeni düzenleme ile hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarının istinaf ve temyize tabi tutulması, usul ve esas bakımından hukuki inceleme yapılmasını mümkün kılmıştır. Böylelikle daha etkili bir denetim getirilerek hak ihlallerinin azaltılması hedeflenmiştir. Çalışmamızda öncelikle HAGB kararlarının hukuki niteliği incelenmiştir. Akabinde Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararları, itiraz ve istinaf kanun yollarına ilişkin bilgiler verilmiştir. Son olarak HAGB kararının denetiminde kanun yolları değişikliğinin ortaya çıkaracağı muhtemel sorunlara değinilerek konuya ilişkin çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması
• İtiraz
• İstinaf
• 7499 sayılı Kanun
• Kanun Yolu

CHANGES IN THE LEGAL REMEDIES REVIEW OF DECISIONS ON THE DEFERRAL OF JUDGMENT PRONOUNCEMENT FOLLOWING LAW NO. 7499

Öz

Significant changes have been introduced to the legal remedies review of decisions on deferral of pronouncement judgment through Article 15 of Law No. 7499. Previously, only the objection remedy was available against decisions on deferral of judgment pronouncement; however, with this regulation, the scope of objections has been narrowed. Appeal review and cassation remedies have now been provided for the review of decisions on the deferral of judgment pronouncement. The Constitutional Court's decisions on individual applications and annulments, stating that the objection remedy is not an effective review mechanism, form the basis for this change. With the new regulation, subjecting decisions on the deferral of judgment pronouncement to appeal review and cassation has made it possible to conduct a legal examination in terms of both procedure and principle. Thus, the aim is to reduce violations of rights by introducing more effective supervision. In this study, the legal nature of decisions on the deferral of judgment pronouncement is examined first. The amendments introduced by Law No. 7499 and regulations of the Provisional Article necessitate a re-evaluation of the legal nature of the institution. Subsequently, information on the annulment decisions of the Constitutional Court and the legal remedies of objection and appeal review is provided. Finally, the potential issues that may arise from the changes in legal remedies in the review of the deferral of the pronouncement judgment are discussed and various suggestions are made on the subject.

Anahtar Kelimeler

• Deferral of the Pronouncement Judgment
• Objection
• Appellate Review
• Law No. 7499
• Legal Remedy

Kaynakça

1. Akyıldız, Anıl: “Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kurumuna İlişkin Sorunlar”, YÜHFD, Cilt: 25, Özel Sayı, 2020, s. 65-88.
2. Altıparmak, Kerem: “Anayasa Mahkemesinin HAGB İptal Kararı Neden Doğru?-Kemal Gözler’e Bir Cevap”, https://blog.insanhaklariokulu.org/anayasa-mahkemesinin-hagb-iptal-karari-neden-dogru-kemal-gozlere-bir-cevap/, (Erişim Tarihi: 03.10.2024).
3. Artuç, Mustafa: Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması, Adalet Yayınevi, Ankara 2010.
4. Balo, Yusuf Solmaz: Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2016, (HAGB).
5. Balo, Yusuf Solmaz: “Hükmün Açıklanmasının Ertelenmesi Kurumu Üzerinden Ulaşılmak İstenen Hedeflerin Türkiye Bakımından Gerçekleştirilebilirliği”, CHD, Cilt: 11, Sayı: 30, 2016, (Hedef), s. 165-206.
6. Bandır, Oğuz: “Anayasa Mahkemesi’nin Hükmün Açıklanması Geri Bırakılması Kurumunun Tamamı İle Basit Yargılama Usulünün İtiraz Kurumu Hakkında Vermiş Olduğu İptal Kararlarının Değerlendirilmesi ve Mevcut Sorunlara Çözüm Önerileri”, Ceza Hukuku Dergisi, Yıl: 18, Sayı: 53, 2023, s. 653-673.
7. Birtek, Fatih: Ceza Muhakemesi’nde İstinaf, Adalet Yayınevi, Ankara 2019.
8. Can, Sibel/Evirgen, Selen: “Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararının Hukuki Denetimi”, ASBÜ Hukuk Fakültesi Dergisi (Prof. Dr. Mustafa Avcı’ya Armağan), Sayı: 2, 2024, s. 2072-2128.

9. Canpolat, Can: “Anayasa Mahkemesinin İptal Kararı Çerçevesinde Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Müessesine İlişkin Bir İnceleme”, Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 11, Sayı: 2, 2023, s. 1271-1295.
10. Centel, Nur/Zafer, Hamide: Ceza Muhakemesi Hukuku, 21. Bası, Beta Yayıncılık, İstanbul 2022.
11. Çetinkaya, M. Buhari: “Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması ve Müsadere Kararının Sonuç Doğurması”, İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ceza Hukuku Sempozyumu, 26-28 Nisan 2024, s. 28-41.
12. Çığlı, Halil: “Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararlarına İtiraz ve İtiraz Merciinin Yetkileri”, TAAD, Yıl: 5, Sayı: 18, 2014, s. 387-417.
13. Gözler, Kemal: “Anayasa Mahkemesinin Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararı Üzerine”, http://www.anayasa.gen.tr/hagb.htm, (Erişim Tarihi: 13.09.2024).
14. Gözler, Kemal: “Anayasa Yargısının Bireysel Başvurulaşması”, https://www.anayasa.gen.tr/bireysel-basvurulasma.htm, (Erişim Tarihi: 03.10.2024).
15. Güngör, Devrim/Toroslu, Haluk: “Müsadere ve Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması İlişkisi Üzerine Kısa Bir Değerlendirme”, AÜHFD, Cilt: 65, Sayı: 4, 2016, s. 1967-1980.
16. Horozgil, Denizhan: Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması, Savaş Yayınevi, Ankara 2017.
17. Karakehya, Hakan: Ceza Muhakemesi Hukuku, Savaş Yayınevi, Ankara 2015.
18. Kaya, Emir: “İnsan Hakları Açısından Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması”, Ankara Barosu Dergisi, Sayı: 3, 2013, s. 409-436.
19. Kaymaz, Seydi: Ceza Muhakemesinde İstinaf, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2020.
20. Keskin, İbrahim: “Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararları ve Disiplin Soruşturmalarına Etkisine Dair Bir Değerlendirme” TAAD, Yıl: 14, Sayı: 54, 2023, s. 1-38.
21. Kinzig, Jörg: StGB-Schönke&Schröder Kommentar, 30. Auflage, C.H. Beck, 2019, §§ 56-72.
22. Koca, Mahmut/Üzülmez, İlhan: Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 17. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2024.
23. Kumbasar, Enver: Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2012.
24. Mahmutoğlu, Fatih Selami: “Kamu Davasının Açıklanmasının Ertelenmesi ve Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması” Ceza Muhakemesi Kanununun 3 Yılı İçinde, TCHD Yayınları, İstanbul 2009, s. 349-368.
25. Neuheuser, Stephan: StPO Münchener Kommentar, 2. Auflage, C.H. Beck, 2024, §§ 304-311a.
26. Özbek, Veli Özer/Başbüyük, İsa: “Hükmün Açıklanmasının Geriye Bırakılması Kararlarına İtirazın İncelenme Usulünün Mağdur/Suçtan Zarar Gören Bakımından Ortaya Çıkardığı Sorun Üzerine”, CHD, Sayı: 21, Nisan 2013, s. 9-17.
27. Özbek, Veli Özer/Meraklı, Serkan: “Karar İncelemesi Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararına İtiraz Üzerine Yapılacak Denetim”, Prof. Dr. Nur Centel’e Armağan, MÜHF-HAD, Cilt: 19, Sayı: 2, 2013, s. 221-236.
28. Özbek, Veli Özer/Doğan, Koray/Bacaksız, Pınar: Ceza Muhakemesi Hukuku, 16. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2023.
29. Özen, Mustafa: Ceza Muhakemesi Hukukunda İtiraz Kanun Yolu, Adalet Yayınevi, Ankara 2011.
30. Özgenç, İzzet: Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 20. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2024.
31. Öztürk, Bahri/Tezcan, Durmuş/Erdem, M. Ruhan/Gezer, Özge Sırma/Saygılar, Yasemin F./Alan, Esra/Özdem, Özaydın/Tok, M. Can: Nazari ve Uygulamalı Ceza Muhakemesi Hukuku, 17. Baskı, Ankara, Seçkin Yayınevi, 2023. s. 653; Enver Kumbasar, Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2022.
32. Paul, Carsten: StPO Karlsruher Kommentar, 9. Auflage, C.H.Beck, 2023, §§ 311-332.
33. Peters, Sebastian: StPO Münchener Kommentar, 2. Auflage, C.H. Beck, 2024, §§ 151-153c
34. Roxin, Claus/Schünemann, Bernd: Strafverfahrensrecht, 28. Auflage, C.H. Beck, 2014
35. Regenhardt, Bartholomäus: “Federal Almanya’da Bireysel Başvurunun Anlamı ve İşlevi: İkinci Bölüm”, Çev: H. Özden Özkaya Ferendeci, MÜHF-HAD Prof. Dr. Bülent Tahiroğlu’na Armağan, İstanbul, Der Yayınları, 2017, s. 533-546.
36. Sarıgül, Ali Tanju: “Türk ve Alman Hukuku’nda Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması” TBBD, Sayı: 118, 2015, (Türk ve Alman Hukuku), s. 125-162.
37. Sarıgül, Ali Tanju: “Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararlarının Denetiminde Kanun Yolu Sorunu”, TBBD, Sayı: 125, 2016, (Kanun Yolu), s. 59-84.
38. Soyaslan, Doğan: Ceza Muhakemesi Hukuku, 8. Bası, Yetkin Yayınevi, Ankara 2020.
39. Şahin, Cumhur/Göktürk, Neslihan: Ceza Muhakemesi Hukuku, 15. Bası, Seçkin Yayıncılık Ankara 2024.
40. Şahin, Cumhur: “Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararına İtirazda İncelemenin Kapsamı”, Prof. Dr. Nur CENTEL’e Armağan, MÜHF-HAD, Cilt: 19, Sayı: 2, 2013, s. 283-293.
41. Şen, Ersan/Maviş, Mert: Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2014.
42. Taner, Fahri Gökçen: “Hükmün Açıklanmasının Ertelenmesinin (Geri Bırakılmasının) Hukuki Niteliği ve Ertelemeyi Kabul Edip Etmediğinin Sanığa Duruşma Devresinin Sona Ermesinden Önce Sorulmasının Hukuka Aykırılığı Üzerine”, Ankara Barosu Dergisi, Sayı: 4, 2011, s. 285-293.
43. Tulay, M. Emre: “Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması: Yasal Şartların Yerindeliği ve Kararın Hukuki Etkileri Üzerine Bir Değerlendirme”, AHBVÜHFD, Cilt: 25, Sayı: 4, 2021, s. 477-525.
44. Turhan, Faruk: “Yeni Türk Ceza Kanununa Göre Cezaların Ertelenmesi ve Uygulamada Ortaya Çıkan Bazı Sorunlar”, Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 10, Sayı: 3-4, s. 27-54.
45. Ünver, Yener/Hakeri, Hakan: Ceza Muhakemesi Hukuku, 17. Baskı Adalet Yayınevi, Ankara 2020.
46. Yabanoğlu, Mustafa: Ceza Muhakemesinde Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2023.
47. Yalçın, Can: Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2021.
48. Yenisey, Feridun/Nuhoğlu, Ayşe: Ceza Muhakemesi Hukuku, 11. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2023.
49. Yenisey, Feridun/Plagemann, Gottfried: Alman Ceza Kanunu, Strafgesetzbuch (StGB), 2. Bası, Beta Yayınevi, İstanbul 2015.
50. Yıldırım, Akif: “Hükmün Açıklanmasının Ertelenmesi Kurumunun Aklanma Hakkı Açısından Değerlendirilmesi”, Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, Cilt: 2, Sayı: 3, 2013, (Aklanma), s. 130-160.
51. Yıldırım, Akif: “Mayınlı Bir Alan: Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararının Denetimi”, Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, Yıl: 6, Sayı: 11, Haziran 2018, (Mayınlı), s. 435-480.
52. Yıldırım, Akif/Duman, Özgür: “Adalet Yolunda Bir ‘Nehir Sınavı’ Mücadelesi: Mülkiyet Hakkı, Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kurumu ve Müsadere”, AÜHFD, C: 67, Sayı: 1, 2018, s. 145-199.
53. Yılmaz, Enes: “Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararının Sanık Hakkında Sonuç Doğurmaması Üzerine Bir Değerlendirme”, Kırıkkale Hukuk Mecmuası (Online), Cilt: 1, Sayı: 2, 2021, s. 269-292.
54. Zabek, Anna: StPO Karlsruher Kommentar, 9. Auflage C.H. Beck, 2023, §§ 304-311a.
55. Zafer, Hamide: “Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararına Karşı Yapılacak İtirazın İncelenme Usulü”, İş Dünyası ve Hukuk: Prof. Dr. Tankut Centel’e Armağan, 2011, s. 846-860.