Research Article

Çevresel Değerler Ve Jus Cogens İlişkisi Üzerine Değerlendirme

Volume: 27 Number: 2 November 27, 2025
TR EN

Çevresel Değerler Ve Jus Cogens İlişkisi Üzerine Değerlendirme

Abstract

Çevrenin korunması ihtiyacı ve uluslararası toplumun tamamını etkileyen çevresel bozulmanın insanlığın geleceğini tehdit ettiği yıllardır kabul edilen bir gerçekliktir. Küresel iklim değişikliği, biyolojik çeşitliliğin kaybı, doğal kaynakların sömürülmesi, küresel ortak alanlara verilen çevresel zararlar uluslararası toplumun tamamını tehdit etmektedir. Ancak uluslararası hukuk kişilerini bu tahribattan alıkoyup çevresel değerleri tam manasıyla koruyan bağlayıcı uluslararası hukuk kurallar ise yok denecek kadar azdır. Çevrenin etkili ve sürüdürülebilir bir şekilde korunmasının en etkili yollarından bir tanesi de uluslararası bağlayıcı ve uygulanabilir çevresel normlar oluşturmaktır. Bu bağlamda, uluslararası toplumun hayati çıkarlarını tehdit eden çevresel tahribatın geri dönüşü olmayan zararları barındırdığı düşünüldüğünde jus cogens normlar kapsamına çevrenin korunmasına yönelik değerlerin de dahil edilmesi gerekliliği tartışması hiç olmadığı kadar acil bir konuyu oluşturmaktadır. Çalışmanın amacı, çevrenin korunmasının jus cogens norm olarak değerlendirilmesinin zamanının gelip gelmediği sorunsalını gündeme getirmektir. Mevcut çalışmada uluslararası hukuk kuralları ışığında çevresel değerlerin jus cogens norm olarak tanınmasının mümkün olup olmadığı ele alınmaktadır. Bu değerlendirme yapılırken jus cogens normun sahip olması gereken özellikleri çevresel değerlerin korunması ilkelerinin taşıyıp taşımadığı uluslararası hukuk ilkeleri incelenerek tespit edilmeye çalışılmıştır.

Keywords

References

  1. Abi-Saab, Geoges: “The Concept of ‘International Crimes’ and Its Placein Contemporary International Law”, Weiler, Joseph H. H./Cassese, Antonio/Spinedi, Marina (eds.), International Crimes of State: A Critical Analysis of the ILC’s Draft Article 19 on State Responsibility, Walter de Gruyter, 1989.
  2. Afacan, Ayşe Nur: Uluslararası Hukukun Emredici Normları, Oniki Levha Yayıncılık, İstanbul 2023.
  3. Aksar, Yusuf: Teoride ve Uygulamada Uluslararası Hukuk-I, 6. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2021.
  4. Alexidze, Levan: “Legal Nature of Jus Cogens in Contemporary International Law”, Collected Courses of the Hague Academy of International Law, Cilt 172, 1981, s. 219-270.
  5. Ata Dağıstanlı, Esra: Uluslararası Hukukta Çevresel Zararlardan Dolayı Devletin Sorumluluğu, Adalet Yayınevi, Ankara 2024.
  6. Başkaracaoğlu, Elif: Uluslararası Hukukta “Jus Cogens” (Emredici Kurallar), Yayınlanmamış Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul 2011.
  7. Başlar, Kemal: “Uluslararası Hukukta ‘Erga Omnes’ Kavramı”, Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Hukuk Özel Hukuk Bülteni, Prof. Dr. Ergin Nomer’e Armağan, Cilt 22, Sayı 2, 2002, s. 75-108.
  8. Berat, Lynn: “Defending the Right to a Healthy Environment: Toward a Crime of Geocide in International Law”, Boston University International Law Journal, Cilt 11, 1993, s. 327-348.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Public Law (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

November 27, 2025

Submission Date

June 10, 2025

Acceptance Date

September 15, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 27 Number: 2

APA
Ata Dağistanli, E. (2025). Çevresel Değerler Ve Jus Cogens İlişkisi Üzerine Değerlendirme. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 27(2), 1065-1126. https://doi.org/10.33717/deuhfd.1716933
AMA
1.Ata Dağistanli E. Çevresel Değerler Ve Jus Cogens İlişkisi Üzerine Değerlendirme. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 2025;27(2):1065-1126. doi:10.33717/deuhfd.1716933
Chicago
Ata Dağistanli, Esra. 2025. “Çevresel Değerler Ve Jus Cogens İlişkisi Üzerine Değerlendirme”. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 27 (2): 1065-1126. https://doi.org/10.33717/deuhfd.1716933.
EndNote
Ata Dağistanli E (November 1, 2025) Çevresel Değerler Ve Jus Cogens İlişkisi Üzerine Değerlendirme. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 27 2 1065–1126.
IEEE
[1]E. Ata Dağistanli, “Çevresel Değerler Ve Jus Cogens İlişkisi Üzerine Değerlendirme”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, vol. 27, no. 2, pp. 1065–1126, Nov. 2025, doi: 10.33717/deuhfd.1716933.
ISNAD
Ata Dağistanli, Esra. “Çevresel Değerler Ve Jus Cogens İlişkisi Üzerine Değerlendirme”. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 27/2 (November 1, 2025): 1065-1126. https://doi.org/10.33717/deuhfd.1716933.
JAMA
1.Ata Dağistanli E. Çevresel Değerler Ve Jus Cogens İlişkisi Üzerine Değerlendirme. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 2025;27:1065–1126.
MLA
Ata Dağistanli, Esra. “Çevresel Değerler Ve Jus Cogens İlişkisi Üzerine Değerlendirme”. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, vol. 27, no. 2, Nov. 2025, pp. 1065-26, doi:10.33717/deuhfd.1716933.
Vancouver
1.Esra Ata Dağistanli. Çevresel Değerler Ve Jus Cogens İlişkisi Üzerine Değerlendirme. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 2025 Nov. 1;27(2):1065-126. doi:10.33717/deuhfd.1716933

Cited By

Dokuz Eylul University Faculty of Law Journal
TR-DİZİN is indexed in HeinOnline, GoogleScholar, Academindex, Sherpa Romeo, Ulrich’s Periodicals Directory and Asos Index databases.

Our journal will be published only electronically starting from the May 2024 issue.

Dokuz Eylul University Publishing Web-Page
https://kutuphane.deu.edu.tr/yayinevi/

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiYnktbmMucG5nIiwicGF0aCI6IjQ1MmEvMGU1My8xMzE5LzZhOGFlZDhiYTRmYmM3LjM4NTQ4NjE3LnBuZyIsImV4cCI6MTc4NzQ5MzI3NSwibm9uY2UiOiJiNjI4ZmRiMTFkZTM4YzBjM2ExYzk0MTc1NjMzNGI3MyJ9.9IkeZoZEiSsVuVPxrut6gOPQXHpWmHnGo-eZFbzCo1o download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiaW1hZ2VzLnBuZyIsInBhdGgiOiI5ODljLzQwODMvZjYxNC82YThhZWRlOTdhYmI5OC4zNjI1MTkzMy5wbmciLCJleHAiOjE3ODc0OTMzNjksIm5vbmNlIjoiYmI5NWRiMTU0Y2EyOGVjMjNiYTgyODBhNDM2ODdjM2MifQ.T8cqPrD2xzt9Pf6XRRvRpPmgpLRlNEg91hxjXOQRazE

Our contact page
https://dergipark.org.tr/tr/pub/deuhfd/contacts

open-access7532.logowik.com.webpby-nc.png