Psikolojik Sözleşme İhlali ile Hissettirdiklerinin Örgütsel Özdeşleşme, İş Tatmini ve İşten Ayrılma Niyeti Üzerine Etkileri

Öz

Bu çalışmada psikolojik sözleşme ihlali ile hissettirdiklerinin örgütsel özdeşleşme, iş tatmini (iç iş tatmini-dış iş tatmini) ve işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Araştırma Türkiye’ deki İç Anadolu ve Akdeniz bölgesinden 4 ildeki 4hastanede 300 sağlık çalışanı ile yapılmıştır. Çalışmanın sonucunda “algılanan psikolojik sözleşme ihlali” ile “örgütsel özdeşleşme” arasında negatif bir ilişki tespit edilmiştir. Ayrıca “algılanan psikolojik sözleşme ihlalinin hissettirdikleri” ile “dış iş tatmini”, “iç iş tatmini” ve “işten ayrılma niyeti” arasında da negatif ilişki bulunmuştur. Diğer sonuçlar çalışmada ayrıntılı olarak verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Algılanan Psikolojik Sözleşme,Algılanan Psikolojik Sözleşme İhlalinin Hissettirdikleri,Örgütsel Özdeşleşme,İş Tatmini (dış ve iç),İşten Ayrılma

The Effects of Psychological Contract Breach with Feelings on Organizational Identification, Job Satisfaction and Intention to Quit

Öz

This study investigated the effect of perceived psychological contract breach with the feelings of psychological contract violation upon the organizational identification, job satisfaction (internal job satisfaction-external job satisfaction) and the intention to quit. The study was conducted with 300 healthcare professionals by selecting random samples from 4 hospitals in 4 provinces from the Central Anatolia and Mediterranean regions of Turkey. As a result of the study, a negative relationship was determined between the “perceived psychological contract breach” and “organizational identification”. Another negatively significant relationship was determined between the “feelings of psychological contract violation” and “ job satisfaction-external”, “job satisfaction-internal” and “intention to quit”. Other results are given in detail in the study.

Anahtar Kelimeler

• Perceived Psychological Contract Breach,Feelings of Psychological Contract Violation,Organizational Identification,Job Satisfaction (external-internal),Intention to Quit

Kaynakça

1. ALEXANDER, J.A., BLOOM, J.R., NUCHOLS, B.A. (1994), “Nursing Turnover and Hospital Efficiency: An Organization-Level Analysis”, Industrial Relations, 33, 505–520.
2. ALTUNIŞIK, R., COŞKUN, R., BAYRAKTAROĞLU, S., YILDIRIM, E. (2012), Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri SPSS Uygulamlı”, Sakarya Kitapevi, Yedinci Baskı, İstanbul.
3. ARI, G. S., BAL, H., BAL, E. Ç. (2010), “İşe Bağlılığın Tükenmişlik Ve İşten Ayrılma Niyeti İlişkisindeki Aracılık Etkisi: Yatırım Uzmanları Üzerinde Bir Araştırma”, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(3), 143-166.
4. ASHFORTH B.E., MAEL F. (1989), “Social Identity Theory and the Organization”, The Academy of Management Review , 14(1), 20-39.
5. AYYILDIZ, H., CENGİZ, E., USTASÜLEYMAN, T. (2006), “Üretim ve Pazarlama Bolüm Çalışanları Arası Davranışsal Değişkenlerin Firma Performansı Üzerine Etkisine İlişkin Yapısal Bir Model Önerisi”, Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (İLKE), 17,11-12.
6. BAGOZZI, R. P., YI, Y. (1988), “On the Evaluation of Structural Equation Models”, J. Acad. Marketing Sci. 16(1), 74-94.
7. BARTLETT, K. R. (1999), “The Relationship Between Training and Organizational Commitment in The Health Care Field. The Degree of Doctor of Philosophy”, The University of Illinois, Urbana.
8. BAYDUR H, ESER E. (2006), “Uygulama: Yaşam Kalitesi Ölçeklerinin Psikometrik Çözümlenmesi”, Sağlıkta Birikim, 1(2), 99-123.

9. BAYRAK K. S. (2006), “İş Tatmini ve Örgütsel Bağlılığın İncelenmesine Yönelik Bir Araştırma”, İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi. 20(1), 291-317.
10. BAYCAN, A. (1985), “An Analysis of Several Aspects of Job Satisfaction Between Diffrent Occupational Groups”, Bogaziçi Üniversitesi Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
11. BROWN, S.P., CRON, W.L., SLOCUM, J.W. (1998), “Effects of Trait Competitiveness and Perceived intraorganizational Competition on Salesperson Goal Setting and Performance”, Journal of Marketing, 62, 88-98.
12. BUCHANAN II, B. (1974), “Building Organizational Commitment: The Socialization of Managers in Work Organizations” Administrative Science Quarterly, 19(4), 533-546.
13. BUICK, I., THOMAS, M. (2001), “Why do middle managers in hotels burn out?”, International Journal of Contemporary Hospitality Management, 13 (6), 304–309.
14. BÜYÜKYILMAZ, O., ÇAKMAK, A. F. (2014), “İlişkisel ve İşlemsel Psikolojik Sözleşmede Algılanan İhlalin İşten Ayrılma Niyeti ve Algılanan Örgütsel Destek Üzerindeki Etkisi”, Ege Akademik Bakış, 14(4), 583-596
15. CHAMBEL, M. J., OLIVEIRA F. (2010), “Breach of Psychological Contract and the Development of Burnout and Engagement: A Longitudinal Study Among Soldiers on a Peacekeeping Mission”, Military Psychology, 22, 110-127.
16. CHAU, P. (1997), “Reexamining A Model of Evaluation Information Center Success Using A Structural Equation Modeling Approach”, Decision Sciences, 28, 309–334.
17. COTTON, J.L., TUTTLE, J.M. (1986), “Employee Turnover: A Meta-Analysis and Review with Implications for Research”, The Academy of Management Review, 11(1), 55-70.
18. ÇAKIR, Ö. (2001), “İşe Bağlılık Olgusu ve Etkileyen Faktörler” Ankara: Seçkin Yayınları.
19. DOĞAN, S., DEMİRAL, Ö. (2009), “Örgütsel Bağlılığın Sağlanmasında Personel Güçlendirme Ve Psikolojik Sözleşmenin Etkisine İlişkin Bir Araştırma”, Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 32, 47-80.
20. DİDİKLİ, A., BAYRAKTAROĞLU, S. (2013), “Psikolojik Sözleşme İle İş Tatmini İlişkisi: Bir Örnek Olay Çalışması”, 1. Örgütsel Davranış Kongresi Bildiriler Kitabı, Sakarya Üniversitesi İşletme Fakültesi, Sakarya, 188-193.
21. DUTTON J.E., DUKERICH J.M., HARQUAUIL C.V. (1994), “Organizational Images and Member Identification”, Administrative Science Quarterly, 39(2), 239-263.
22. EPITROPAKI, O. (2013), “A Multi-Level İnvestigation of Psychological Contract Breach and Organizational İdentification Through the Lens of Perceived Organizational Membership: Testing A Moderated–Mediated Model”, Journal of Organizational Behavior, J. Organiz. Behav. 34, 65–86.
23. FORNELL, C., LARCKER, D. F. (1981), “Evaluating Structural Equation Models With Unobservable Variables and Measurement Error”, Journal of Marketing Research, 18, 39-50.
24. FRED, M., BLAKE E.A. (1992), “ Alumni and Their Alma Mater: A Partial Test of The Reformulated Model of Organizational Identification”, Journal of Organizational Behavior, 13,103-123.
25. HALL, D.T., SCHNEIDER B., NYGREN, H.T. (1970), “Personal Factors in Organizational Identification”, Administrative Science Quarterly, 15, 176-190.
26. HOM, P.W., CARANIKAS-WALKER, F., PRUSSIA, G.E., GRİFFETH, R.W. (1992), “A Meta-Analytical Structural Equations Analysis of a Model of Employee Turnover”, Journal of Applied Psychology, 77(6), 890-909.
27. HINKIN, T. (1995), “A Review of Scale Development Practices in The Study of Organisations”, Journal of Management, 21(5), 967-988.
28. HU, L., BENTLER, P. M. (1999), “Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives”, Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 6(1), 1-55
29. HUI, S. (2003), “Revision of Genetic Regulatory Models Using Structural Equation Modeling/Path Analysis”, Internet Address: http://zencaroline.blogspot.com/2007/06/compositereliability.html, Date of Access: 03.09.2010.
30. HWANG, I., KUO, J. (2006), “Effects of Job Satisfaction and Perceived Alternative Employment Opportunities on Turnover Intention-An Examination Of Public Sector Organizations” Journal Of American Academy Of Business, Cambridge, 8(2), 254-259.
31. KALDIRIMCI, N. (1987), “Motivasyon için anahtar bir kavram: psikolojik sözleşme”, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(1), 113-128.
32. KNIGHTS, J. A., KENNEDY, B. J. (2005), “Psychological Contract Violation: Impacts on Job satisfaction and Organizational Commitment Among Australian Senior Public Servants”, Applied H.R.M. Research, 10(2), 57-72.
33. KÖK, B. S. (2006), “İş Tatmini ve Örgütsel Bağlılığın İncelenmesine Yönelik Bir Araştırma”, İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 20(1), 291-317.
34. LEE, G. J.; FALLER, N. (2005), “Transactional and Relational Aspects of the Psychological Contracts of Temporary Workers”, South African Journal of Psychological, 35(4), 831-847.
35. LEVINSON, H. (1965), “Reciprocration:The relationship between Man and Organization”, Administrative Science Quarterly, 9(4).
36. LI, S.R., RAGU-NATHAN T.S., RAGU-NATHAN B. (2005), “Development and validation of a measurement instrument for studying supply chain management practices”, Journal of Operations Management, 23, 618–641.
37. LOCKE, E. A., HENNE, D. (1986), “Work motivation theories”, In C. Cooper & I. Robertson (Eds.), International Review of Industrial and Organizational Psychology. Chichester, England: Wiley Ltd., 1-35.
38. LUTHANS F. (1994), “Organizational Behavior”, Newyork: McGraw-Hill, Inc.
39. MACDONALD, S., MACLNTYRE, P. (1997), “The Generic J ob Satisfaction Scale: Scale Development and Its Correlates”, Employee Assistance Quarterly, l3(2), 1-16.
40. MAEL, F. (1986), “Latitude for Lieutenancy: The Exchange Component Od The Vertical Dyad Linkage Model of Leadership”, Unpublished Master’s Thesis, Wayne State University, Detroit.
41. MAEL, F.A., ASHFORTH, B.E. (1995), “Loyal From Day One: Biodata, Organizational Identification, and Turnover Among Newcomers”, Personnel Psychology, 48, 309–333.
42. MILLER, V.D., ALLEN M., CASEY, M.K., JOHNSON, J.R. (2000), “Reconsidering the Organizational Identification Questionnaire”, Management Communication Quarterly, 13 (4), 626–658.
43. MİMAROĞLU, H. (2008), “Psikolojik Sözleşmenin Personelin Tutum ve Davranışlarına Etkileri: Tıbbi Satış Temsilcileri Üzerinde Bir Araştırma”, Yayınlanmamış Doktora Tezi. Adana: Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
44. MOBLEY, W.H. (1982), “Employee Turnover: Causes, Consequences and Control”, Massachusetts: Addison-Wesley.
45. MORHEAD, G. VE GRIFFIN, R.W. (1996), “Organizational Behavior Managing People And Organizations, Five Edition”, Houghton Mifflin Comp. Boston.
46. MORRISON, E. W., ROBINSON, S. L. (1997), “When Employees Feel Betrayed: A Model of How Psychological Contract Violation Develops”, Academy of Management Review, 22(1), 226-256.
47. NAEEM, A. T., IHSAN, F., MAHMOOD, Z. (2014). “The Study of Organizational Justice, Violation of Psychological Contract and its Effect on Job Satisfaction in Paints Industry of Pakistan. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences December 2014, Vol. 4(12), 244-458.
48. ORBAY, N. T. (2008), “Hastanelerde hemşirelerin işte kalma ve işten ayrılma niyetlerini etkileyen faktörlerin belirlenmesi”, (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Haliç Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
49. ÖKTEN, S. S. (2008), “Güçlendirmenin İş Tatmini ve İşten Ayrılma Niyeti Üzerine Etkisinde Kalite Kültürünün Ara Değişken Olarak İncelenmesi”, Gebze İleri teknoloji Enstitüsü Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Gebze, 38.
50. ÖRÜCÜ, E., ÖZAFŞARLIOĞLU, S. (2013), “Örgütsel Adaletin Çalışanların İşten Ayrılma Niyetine Etkisi: Güney Afrika Cumhuriyetinde Bir Uygulama”, Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(23), 335-358.
51. ÖZDEMİR, H., YAYLI, A. (2014), “Çalışanın Örgütsel Bağlılığı, Performansı ve İşten Ayrılma Niyeti Arasındaki İlişkinin Belirlenmesine Yönelik Bir Araştırma”, Journal of Recreatıon and Tourısm Research (Jrtr), 1 (1), 48-58.
52. ÖZDEVECİOĞLU, M. (2004), “Algılanan Örgütsel Desteğin İşten Ayrılma Niyeti Üzerindeki Etkileri”, Amme İdaresi Dergisi, 37(4), 97-115.
53. ÖZGEN, H. M., ÖZGEN, H. (2010), “Psikolojik Sözleşme Ve Boyutlarının İş Tatmini, Örgütsel Bağlılık Ve İşten Ayrılma Niyetine Etkileri: Tıbbi Satış Temsilcileri Üzerinde Bir Araştırma”, Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19(1), 1-19.
54. PETERSON, R. A. (1994), “A Meta-Analysis of Cronbach’s Coefficient Alpha”, Journal of Consumer Research, 21: 381-391.
55. PETRAY-GUİLLARD, D. (2008), “Union Discourse and Perceived Violation of Contract: A Social Contract- Based Approach”, Industrial Relations, 63(3), 479-501.
56. POLAT, M., MEYDAN, C. H. (2010), “Örgütsel Özdeşleşmenin Sinizm Ve İşten Ayrılma Niyeti İle İlişkisi Üzerine Bir Araştırma”, Kara Harp Okulu Savunma Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 145-172.
57. PORTNEY LG, WATKINS MP. (1993), Foundation of Clinical Research. 42-73.
58. ROBINSON, S. L. (1996), “Trust and Breach of the Psychological Contract”, Administrative Science Quarterly, 41(4), 574-599.
59. ROBBİNS, S.P., JUDGE, T.A. (2012), “Örgütsel Davranış”, Ed.: İnci Erdem, Nobel: Ankara.
60. RUSBELT, C.E., FARRELL, D., ROGERS, G., VE MAİNOUS, A. G. (1988), “Impact of Exchange Variables on Exit, Voice, Loyalty And Neglect: An Integrative Model Of Responses To Decline Job Satisfaction”, Academy of Management Journal, 31(2), 599-627.
61. Invited Why workers still identify
62. Essay
63. with organizations
64. DENISE M. ROUSSEAU
65. ROUSSEAU, D. M. (1998), “Why workers still identify with organizations”, Journal of Organizational Behavior, 19, 217-233.
66. SANDRA, R., ELIZABETH W.M. (2000), “The Development of Psychological Contract Breach and Violation: A Longitudinal Study”, Journal of Organizational Behavior, 21, 525-546.
67. SCHERMELLEH-ENGEL, K., MOOSBRUGGER, H., MÜLLER, H., (2003), “Evaluating the Fit of Structural Equation Models: Tests of Significance and Descriptive Goodness-of-Fit Measures”, Methods of Psychological Research Online, 8(2), 23-74,
68. SCHNEIDER, B., SNYDER, R. (1975), “Some Relationship Between Job Satisfaction And Organizational Climate”, Journal Of Applied Psychology, 60(3), 318-328.
69. SEÇKİN, Z. (2011), “Psikolojik Sözleşme”, Atlas Akademi, Konya.
70. STEIGER, J. H. (1990), “Structural model evaluation and modification: An interval estimation approach”, Multivariate Behavioral Research, 25, 173−180.
71. ŞAHİN, F. (2011), “Lider-Üye Etkileşimi İle İşten Ayrılma Niyeti Arasındaki İlişki Üzerinde Cinsiyetin Etkisi”, Ege Akademik Bakış, 11(2), 277-288.
72. TEOMAN, D. D. (2007), “Performans Değerlendirme Sürecinde Oluşan Adalet Algısı, Bu Algının İç, Dış ve Sosyal Ödüllerle Olan İlişkisinin İşten Ayrılma Niyeti’ne Olan Etkisi”, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
73. TETT, R.P., MEYER, J.P. (1993), “Job Satisfaction, Organizational Commitment, Turnover Intention, and Turnover: Path Analyses Based on Meta Analytic Findings”, Personnel Psychology, 46, .259-293.
74. WALKER, A., HUTTON, D. M. (2006), “ The application of the psychological contract to workplace safety”, Journal of Safety Research, 37(5), 433-441.
75. WAYNE N.J., SHORE L.M., LİDEN R.C. (1997), “Perceived Organizational Support and Leader-Member Exchange, A Social Exchange Perspective”, Academy of Management Journal, 40, 82-111.
76. WEISS D.J., DAWIS R.V., ENGLAND G.W. (1967), “Manual for the Minnesota Satisfaction Questionnaire”, Minnesota Studies in Vocational Rehabilitation, 22, 120.
77. WEISBERG, J. (1994), “Measuring Workers’burnout and İntention to Leave”, International Journal of Manpower, 15(1), 4-14.
78. YILMAZER, A. (2005), “İşletme Yönetiminde Empatik İletişim ve İşgücü Verimliliğine Etkisi: Federal Mogul Sapanca Segman ve Gömlek Üretim Tesisleri A.Ş. Örneği. 2. Kobiler ve Verimlilik Kongresi”, İstanbul Kültür Üniversitesi, İstanbul.
79. YÜCEL, İ. DEMİREL, Y. (2013), “Mevcut İş Alternatiflerinin İş Tatmini ve İşten Ayrılma İlişkisi Üzerine Etkisi: Başka Bir Yol Daha Olmalı”, Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 27(2), 159-177.
80. YÜCENUR, G.N., DEMİREL, N.Ç., CEYLAN, C., DEMİREL, T. (2011), “Hizmet Değerinin Müşterilerin Davranışsal Niyetleri Üzerindeki Etkisinin Yapısal Eşitlik Modeli İle Ölçülmesi”, Doğuş Üniversitesi Dergisi, 12 (1), 156-168.
81. ZHAO, H., WAYNE, S. J., GLİBKOWSKİ, B. C., BRAVO, J. (2007), “The Impact of Psychological Contract Breach on Work- related Outcomes: A Meta- Analysis”, Personel Psychology, 60, 647-680.