Barajın Kısmi ve Ani Yıkılması Durumlarında Oluşan Taşkın Dalgalarının Çarpıtılmış Fiziksel Model ile Deneysel Olarak Araştırılması
Abstract
Barajlar su temini, sulama, enerji üretimi ve taşkın kontrolü gibi faydalı işlevleri olan önemli su yapılarıdır. Çok büyük can ve mal kaybına sebep olan baraj yıkılması deneysel ve sayısal olarak uzun yıllardan beri araştırılmaktadır. Barajın yıkılması durumunda oluşan taşkın dalgalarının yayılması Dokuz Eylül Üniversitesi Hidrolik Laboratuvarı açık alanında inşa edilmiş olan Ürkmez Barajı ve mansap bölgesinin çarpıtılmış fiziksel modeli yardımıyla deneysel olarak araştırılmıştır. Model ilk yazarın burslu doktora öğrencisi olarak görev aldığı TÜBİTAK 110M240 nolu proje kapsamında tasarlanmış ve inşa edilmiştir. Yatay ölçeği 1/150 ve düşey ölçeği 1/30 olan bu fiziksel model baraj gölünü ve baraj mansabında denize kadar olan yerleşim yerini de içermektedir. Modelin geometrik parametreleri mevcut haritalar ve benzeşim kanunları kullanılarak belirlenmiştir. Bu bağlamda 300 m2’lik alanda inşa edilmiş olan modelde baraj gölü yaklaşık olarak 11 m3, baraj uzunluğu 2,84 m ve yüksekliği 1,07 m’dir. Ürkmez Barajı fiziksel model için makul boyutlara sahip olduğu ve yerleşim yerine yakın olduğu için seçilmiştir. Evler ve karayolu gibi hususlar da modelde yerleştirilmiştir. Su derinlikleri e+ WATER L seviye ölçerleri kullanılarak ölçülmüştür. Hızlar Ultrasonic Velocity Profiler (UVP) algılayıcıları ile belirlenmiştir. Taşkın dalgasının yayılması kamera vasıtasıyla kaydedilmiştir. Elde edilen deneysel bulgular değerlendirilmekte ve bunların prototipte karşılık gelen değerleri yorumlanmaktadır.
Keywords
Supporting Institution
Tübitak
Project Number
110M240
Thanks
Bu çalışma TÜBİTAK 110M240 nolu proje kapsamında maddi olarak desteklenmiş olup TÜBİTAK’a ve gerekli verileri temin ettiğimiz DSİ İzmir Bölge Müdürlüğü ve İZSU Genel Müdürlüğüne müteşekkiriz.
References
- [1] http://maps.google.com (Erişim tarihi 02.03.2020)
- [2] Yalın, M.S., 1971. Theory of Hydraulic Models. The Macmillan Press Ltd, London.
- [3] http://www.met-flow.com (Erişim tarihi 02.03.2020)
- [4] M.Ş. Güney, G. Tayfur, T. Arkış, G. Bombar 2015, Experimental and numerical investigation of flood propagation due to trapezoidal breach in the distorted physical model of Ürkmez dam, Dam Engineering, Vol XXV, issue 4, pp. 171- 187.
- [5] M.Ş. Güney, G. Tayfur and T. Arkış 2015. Experimental investigation of the hydrograph characteristics effect on the flood propagation due to the failure of the distorted physical model of Ürkmez dam. ACSEE 2015 / Proc. of The Third Intl. Conf. On Advances in Civil, Structural And Environmental Engineering, Zurich, Switzerland.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Engineering
Journal Section
Research Article
Publication Date
September 22, 2020
Submission Date
March 4, 2020
Acceptance Date
May 21, 2020
Published in Issue
Year 2020 Volume: 22 Number: 66
APA
Arkış, T., & Güney, M. Ş. (2020). Barajın Kısmi ve Ani Yıkılması Durumlarında Oluşan Taşkın Dalgalarının Çarpıtılmış Fiziksel Model ile Deneysel Olarak Araştırılması. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen Ve Mühendislik Dergisi, 22(66), 887-896. https://doi.org/10.21205/deufmd.2020226622
AMA
1.Arkış T, Güney MŞ. Barajın Kısmi ve Ani Yıkılması Durumlarında Oluşan Taşkın Dalgalarının Çarpıtılmış Fiziksel Model ile Deneysel Olarak Araştırılması. DEUFMD. 2020;22(66):887-896. doi:10.21205/deufmd.2020226622
Chicago
Arkış, Tanıl, and Mehmet Şükrü Güney. 2020. “Barajın Kısmi Ve Ani Yıkılması Durumlarında Oluşan Taşkın Dalgalarının Çarpıtılmış Fiziksel Model Ile Deneysel Olarak Araştırılması”. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen Ve Mühendislik Dergisi 22 (66): 887-96. https://doi.org/10.21205/deufmd.2020226622.
EndNote
Arkış T, Güney MŞ (September 1, 2020) Barajın Kısmi ve Ani Yıkılması Durumlarında Oluşan Taşkın Dalgalarının Çarpıtılmış Fiziksel Model ile Deneysel Olarak Araştırılması. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi 22 66 887–896.
IEEE
[1]T. Arkış and M. Ş. Güney, “Barajın Kısmi ve Ani Yıkılması Durumlarında Oluşan Taşkın Dalgalarının Çarpıtılmış Fiziksel Model ile Deneysel Olarak Araştırılması”, DEUFMD, vol. 22, no. 66, pp. 887–896, Sept. 2020, doi: 10.21205/deufmd.2020226622.
ISNAD
Arkış, Tanıl - Güney, Mehmet Şükrü. “Barajın Kısmi Ve Ani Yıkılması Durumlarında Oluşan Taşkın Dalgalarının Çarpıtılmış Fiziksel Model Ile Deneysel Olarak Araştırılması”. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen ve Mühendislik Dergisi 22/66 (September 1, 2020): 887-896. https://doi.org/10.21205/deufmd.2020226622.
JAMA
1.Arkış T, Güney MŞ. Barajın Kısmi ve Ani Yıkılması Durumlarında Oluşan Taşkın Dalgalarının Çarpıtılmış Fiziksel Model ile Deneysel Olarak Araştırılması. DEUFMD. 2020;22:887–896.
MLA
Arkış, Tanıl, and Mehmet Şükrü Güney. “Barajın Kısmi Ve Ani Yıkılması Durumlarında Oluşan Taşkın Dalgalarının Çarpıtılmış Fiziksel Model Ile Deneysel Olarak Araştırılması”. Dokuz Eylül Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Fen Ve Mühendislik Dergisi, vol. 22, no. 66, Sept. 2020, pp. 887-96, doi:10.21205/deufmd.2020226622.
Vancouver
1.Tanıl Arkış, Mehmet Şükrü Güney. Barajın Kısmi ve Ani Yıkılması Durumlarında Oluşan Taşkın Dalgalarının Çarpıtılmış Fiziksel Model ile Deneysel Olarak Araştırılması. DEUFMD. 2020 Sep. 1;22(66):887-96. doi:10.21205/deufmd.2020226622