Research Article

YATIRIMCI DİKKATİ, DUYARLILIĞI VE PİYASA ETKİNLİĞİ: BORSA İSTANBUL ÜZERİNE BİR ANALİZ

Volume: 28 Number: 2 June 15, 2026
TR EN

YATIRIMCI DİKKATİ, DUYARLILIĞI VE PİYASA ETKİNLİĞİ: BORSA İSTANBUL ÜZERİNE BİR ANALİZ

Abstract

Bu çalışma, Borsa İstanbul’un etkinliğini belirleyen faktörleri davranışsal bir bakış açısıyla değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda, yatırımcı dikkati göstergesi olarak aşırı getiri, anormal işlem hacmi ve geçmiş getiri değişkenleri ele alınırken, yatırımcı duyarlılığının göstergesi olarak VIX endeksi kullanılmıştır. Çalışma kapsamında, 03.01.2017–30.09.2024 dönemine ait günlük veriler analiz edilmiştir. Piyasa etkinliğinin ölçülmesi amacıyla ilk olarak Sample Entropi yöntemi uygulanmış ve XU100 endeksinin Göreceli Bilgisel Etkinlik Endeksi oluşturulmuştur. Elde edilen bulgular, XU100 endeksinin tam etkin yapıya sahip olmadığını, ancak kısmi etkinlik sergilediğini göstermektedir. Bu sonuç, piyasa etkinliğinin statik olmadığını ve piyasa koşulları, ekonomik krizler ve yatırımcı davranışlarındaki değişimlere bağlı olarak dinamik bir yapı gösterdiğini ortaya koymaktadır. Çalışmanın ikinci aşamasında, piyasa etkinliğini etkileyen faktörlerin uzun dönemli ilişkisini belirlemek amacıyla ARDL sınır testi uygulanmıştır. Analiz bulguları, aşırı getirinin XU100 endeksinin etkinliğini uzun dönemde pozitif yönde etkileyen tek değişken olduğunu göstermektedir. Buna karşılık, VIX endeksinin uzun dönemde piyasa etkinliği üzerinde negatif bir etkisi olduğu tespit edilmiştir. Anormal işlem hacmi ve geçmiş getirilerin piyasa etkinliği üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin bulunmaması, bu değişkenlerin fiyat oluşum sürecine her zaman bilgi sunmadığını ortaya koymaktadır. Elde edilen sonuçlar, piyasa etkinliğinin yatırımcı davranışları ve duyarlılıklarına bağlı olarak değişkenlik gösterdiğini vurgulamaktadır. Çalışma bulguları, Adaptif Piyasalar Hipotezi’ni desteklemekte ve piyasa etkinliğini artırmaya yönelik düzenleyici politika ve stratejilerin geliştirilmesine katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Keywords

References

  1. Aboody, D., Lehavy, R., & Trueman, B. (2010). Limited attention and the earnings announcement returns of past stock market winners. Review of Accounting Studies, 15(2), 317-344.
  2. Aharon, D. Y. (2020). Uncertainty, fear and herding behavior: Evidence from size-ranked portfolios. Journal of Behavioral Finance, 22(3), 320-337, https://doi.org/10.1080/15427560.2020.1774887
  3. Akarsu, S., & Süer, Ö. (2022). How investor attention affects stock returns? Some international evidence. Borsa Istanbul Review, 22(3), 616-626. https://doi.org/10.1016/j.bir.2021.09.001
  4. Alkan, S. (2023). Multi-scale sample entropy analysis of the Turkish stock market efficiency. Nicel Bilimler Dergisi, 5(1), 51-63.
  5. Alkan, S. (2024). Liquidity and market efficiency in Borsa Istanbul. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 42(3), 371-384.
  6. Altuntaş, D., & Ersoy, E. (2021). Yatırımcı duyarlılığının BIST pay piyasasına etkisi. Sosyoekonomi, 29(50), 387-412. https://doi.org/10.17233/sosyoekonomi.2021.04.18
  7. Altuntaş, M., Kılıç, E., Pazarcı, Ş., & Umut, A. (2022). Borsa İstanbul alt endekslerinde etkin piyasa hipotezinin test edilmesi: Fourier kırılmalı ve doğrusal olmayan birim kök testlerinden kanıtlar. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 7(1), 169-185.
  8. Alvarez-Ramirez, J., Rodriguez, E. Ve Alvarez, J. (2012). A multiscale entropy approach for market efficiency. International Review of Financial Analysis, 21, 64–69. https://doi.org/10.1016/j.irfa.2011.12.001

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Econometrics (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 15, 2026

Submission Date

February 23, 2025

Acceptance Date

October 14, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 28 Number: 2

APA
Süsay Alkan, A. (2026). YATIRIMCI DİKKATİ, DUYARLILIĞI VE PİYASA ETKİNLİĞİ: BORSA İSTANBUL ÜZERİNE BİR ANALİZ. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 28(2), 632-657. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1645522
AMA
1.Süsay Alkan A. YATIRIMCI DİKKATİ, DUYARLILIĞI VE PİYASA ETKİNLİĞİ: BORSA İSTANBUL ÜZERİNE BİR ANALİZ. DEU Journal of GSSS. 2026;28(2):632-657. doi:10.16953/deusosbil.1645522
Chicago
Süsay Alkan, Aynur. 2026. “YATIRIMCI DİKKATİ, DUYARLILIĞI VE PİYASA ETKİNLİĞİ: BORSA İSTANBUL ÜZERİNE BİR ANALİZ”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 28 (2): 632-57. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1645522.
EndNote
Süsay Alkan A (June 1, 2026) YATIRIMCI DİKKATİ, DUYARLILIĞI VE PİYASA ETKİNLİĞİ: BORSA İSTANBUL ÜZERİNE BİR ANALİZ. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 28 2 632–657.
IEEE
[1]A. Süsay Alkan, “YATIRIMCI DİKKATİ, DUYARLILIĞI VE PİYASA ETKİNLİĞİ: BORSA İSTANBUL ÜZERİNE BİR ANALİZ”, DEU Journal of GSSS, vol. 28, no. 2, pp. 632–657, June 2026, doi: 10.16953/deusosbil.1645522.
ISNAD
Süsay Alkan, Aynur. “YATIRIMCI DİKKATİ, DUYARLILIĞI VE PİYASA ETKİNLİĞİ: BORSA İSTANBUL ÜZERİNE BİR ANALİZ”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 28/2 (June 1, 2026): 632-657. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1645522.
JAMA
1.Süsay Alkan A. YATIRIMCI DİKKATİ, DUYARLILIĞI VE PİYASA ETKİNLİĞİ: BORSA İSTANBUL ÜZERİNE BİR ANALİZ. DEU Journal of GSSS. 2026;28:632–657.
MLA
Süsay Alkan, Aynur. “YATIRIMCI DİKKATİ, DUYARLILIĞI VE PİYASA ETKİNLİĞİ: BORSA İSTANBUL ÜZERİNE BİR ANALİZ”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 28, no. 2, June 2026, pp. 632-57, doi:10.16953/deusosbil.1645522.
Vancouver
1.Aynur Süsay Alkan. YATIRIMCI DİKKATİ, DUYARLILIĞI VE PİYASA ETKİNLİĞİ: BORSA İSTANBUL ÜZERİNE BİR ANALİZ. DEU Journal of GSSS. 2026 Jun. 1;28(2):632-57. doi:10.16953/deusosbil.1645522