Research Article

PATERNALİST LİDERLİK, İŞ PERFORMANSI VE İŞTEN AYRILMA NİYETİ ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN İNCELENMESİ: CİNSİYETİN DÜZENLEYİCİ ROLÜ

Volume: 28 Number: 1 March 15, 2026
EN TR

PATERNALİST LİDERLİK, İŞ PERFORMANSI VE İŞTEN AYRILMA NİYETİ ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN İNCELENMESİ: CİNSİYETİN DÜZENLEYİCİ ROLÜ

Abstract

Bu çalışmanın amacı paternalist liderlik ile iş performansı ve işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkide cinsiyetin düzenleyici rolünün incelenmesidir. Araştırmanın verileri Konya ilinde çalışan beyaz yakalı çalışanlardan yüz yüze anket tekniği ile toplanmıştır. Kolayda örnekleme yöntemi ile toplamda 426 beyaz yakalı katılımcı araştırma sürecine dahil edilmiştir. Katılımcıların %55.4’ünü (n=236) kadınlar, %44.6’sını (n=190) ise erkekler oluşturmaktadır. Sektörel dağılımları incelendiğinde; 227 (%53.3) kişi kamu sektörü, 199 (%46.7) kişi özel sektör çalışanıdır. Araştırmanın veri toplama sürecinde Demografik Bilgi Formu, Babacan/Paternalist Liderlik Ölçeği, İş Performansı Ölçeği ve İşten Ayrılma Niyeti Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmada ilk olarak ölçeklerin normal dağılıma uygun olup olmadıkları test edilmiş ve ardından faktör analizleri yapılmıştır. Normallik analizlerinin ardından ise korelasyon ve Process Macro analizleri ile araştırma yürütülmüştür. Araştırmanın bulgularına göre paternalist liderlik iş performansını pozitif; işten ayrılma niyetini negatif yönde yordamaktadır. Ayrıca paternalist liderlik ile iş performansı ve işten ayrılma niyeti ilişkisinde cinsiyetin düzenleyici rolü anlamlı değildir. Çalışmanın sonunda gelecekte yürütülecek araştırma önerileri sunulmuştur.

Keywords

Supporting Institution

This study was supported by TUBITAK 2209-A University Students Research Projects Support Program.

Project Number

TÜBİTAK 2209-A 1919B012300813 Numaralı Proje

Ethical Statement

This study was approved by KTO Karatay University Human Research Ethics Committee at the meeting held on 27.10.2023 with the decision number 2023/07/20.

References

  1. Aksoy, B. (2008). The relationship between paternalistic leadership, empowerment and turnover intention: An empirical study (Doktora Tezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul.
  2. Ali, Z. E. M. (2024). The impact of paternalistic leadership on employee job performance: A field study on commercial banks in the Arab Republic of Egypt. World Research of Business Administration Journal, 4(2), 69-88. https://www.doi.org/10.56830/WRBA07202401
  3. Aycan, Z. (2006). Paternalism: Towards conceptual refinement and operationalization. In U. Kim, K. S. Yang, & K. K. Hwang (Eds.), Indigenous and cultural psychology: Understanding people in context (pp. 445–466). Springer. https://doi.org/10.1007/0-387-28662-4_20
  4. Aycan, Z., Kanungo, R., Mendonca, M., Yu, K., Deller, J., Stahl, G., & Kurshid, A. (2000). Impact of culture on human resource management practices: A 10‐country comparison. Applied Psychology, 49(1), 192-221. https://doi.org/10.1111/1464-0597.00010
  5. Aycan, Z., Schyns, B., Sun J., Felfe, J. & Saher, N. (2013). Convergence and divergence of paternalistic leadership: A cross-cultural investigation of prototypes. Journal of International Business Studies, 44, 962-969. https://doi.org/10.1057/jibs.2013.48
  6. Bakker, A. B., & Demerouti, E. (2007). The job demands-resources model: State of the art. Journal of Managerial Psychology, 22(3), 309-328. https://doi.org/10.1108/02683940710733115
  7. Brewer, M. B., & Gardner, W. (1996). Who is this "We"? Levels of collective identity and self representations. Journal of personality and social psychology, 71(1), 83-93. https://doi.org/10.1037/0022-3514.71.1.83
  8. Cesur, D. K., Erkilet, A., & Taylan, H. H. (2019). Paternalist liderlik ve örgüt kültürü ilişkisi: Sakarya üniversitesi örneği. Akademik İncelemeler Dergisi, 14(1), 87-116. https://doi.org/10.17550/akademikincelemeler.432800

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Social and Personality Psychology (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

March 15, 2026

Submission Date

April 8, 2025

Acceptance Date

October 14, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 28 Number: 1

APA
Mutlu, M., Kurt, B. S., Öven, Ç., & Şen, N. (2026). PATERNALİST LİDERLİK, İŞ PERFORMANSI VE İŞTEN AYRILMA NİYETİ ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN İNCELENMESİ: CİNSİYETİN DÜZENLEYİCİ ROLÜ. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 28(1), 485-503. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1670573
AMA
1.Mutlu M, Kurt BS, Öven Ç, Şen N. PATERNALİST LİDERLİK, İŞ PERFORMANSI VE İŞTEN AYRILMA NİYETİ ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN İNCELENMESİ: CİNSİYETİN DÜZENLEYİCİ ROLÜ. DEU Journal of GSSS. 2026;28(1):485-503. doi:10.16953/deusosbil.1670573
Chicago
Mutlu, Mahir, Bilge Sena Kurt, Çağrı Öven, and Nazım Şen. 2026. “PATERNALİST LİDERLİK, İŞ PERFORMANSI VE İŞTEN AYRILMA NİYETİ ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN İNCELENMESİ: CİNSİYETİN DÜZENLEYİCİ ROLÜ”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 28 (1): 485-503. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1670573.
EndNote
Mutlu M, Kurt BS, Öven Ç, Şen N (March 1, 2026) PATERNALİST LİDERLİK, İŞ PERFORMANSI VE İŞTEN AYRILMA NİYETİ ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN İNCELENMESİ: CİNSİYETİN DÜZENLEYİCİ ROLÜ. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 28 1 485–503.
IEEE
[1]M. Mutlu, B. S. Kurt, Ç. Öven, and N. Şen, “PATERNALİST LİDERLİK, İŞ PERFORMANSI VE İŞTEN AYRILMA NİYETİ ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN İNCELENMESİ: CİNSİYETİN DÜZENLEYİCİ ROLÜ”, DEU Journal of GSSS, vol. 28, no. 1, pp. 485–503, Mar. 2026, doi: 10.16953/deusosbil.1670573.
ISNAD
Mutlu, Mahir - Kurt, Bilge Sena - Öven, Çağrı - Şen, Nazım. “PATERNALİST LİDERLİK, İŞ PERFORMANSI VE İŞTEN AYRILMA NİYETİ ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN İNCELENMESİ: CİNSİYETİN DÜZENLEYİCİ ROLÜ”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 28/1 (March 1, 2026): 485-503. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1670573.
JAMA
1.Mutlu M, Kurt BS, Öven Ç, Şen N. PATERNALİST LİDERLİK, İŞ PERFORMANSI VE İŞTEN AYRILMA NİYETİ ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN İNCELENMESİ: CİNSİYETİN DÜZENLEYİCİ ROLÜ. DEU Journal of GSSS. 2026;28:485–503.
MLA
Mutlu, Mahir, et al. “PATERNALİST LİDERLİK, İŞ PERFORMANSI VE İŞTEN AYRILMA NİYETİ ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN İNCELENMESİ: CİNSİYETİN DÜZENLEYİCİ ROLÜ”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 28, no. 1, Mar. 2026, pp. 485-03, doi:10.16953/deusosbil.1670573.
Vancouver
1.Mahir Mutlu, Bilge Sena Kurt, Çağrı Öven, Nazım Şen. PATERNALİST LİDERLİK, İŞ PERFORMANSI VE İŞTEN AYRILMA NİYETİ ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN İNCELENMESİ: CİNSİYETİN DÜZENLEYİCİ ROLÜ. DEU Journal of GSSS. 2026 Mar. 1;28(1):485-503. doi:10.16953/deusosbil.1670573