Research Article

BÜYÜK VERİ TEKNOLOJİSİ ÇAĞINDA KULLANICI VERİLERİNİN MAHREMİYETİNE İLİŞKİN SOSYOLOJİK ANALİZ

Volume: 24 Number: 2 June 30, 2022
EN TR

BÜYÜK VERİ TEKNOLOJİSİ ÇAĞINDA KULLANICI VERİLERİNİN MAHREMİYETİNE İLİŞKİN SOSYOLOJİK ANALİZ

Abstract

21. yüzyılın bilgi ve iletişim teknolojileri, dijital kullanıcı verilerini teknik bir araç olarak kullanmakta ve gelişmiş veri analiz teknolojileri ile endüstriyel üretimi daha verimli ve etkin bir hale getirmeyi hedeflemektedir. Büyük veri teknolojileri, internet kullanıcıları üzerinde sürekli bir gözetim sağlamakta ve kullanıcılar tarafından üretilen verileri kullanarak gelişmiş analiz yöntemleri ile isabetli çıkarımlar yapabilmektedir. Büyük veri analiz tekniklerinin, kullanıcılara ilişkin detaylı davranışsal verileri toplayabilme ve işleme gücü, kullanıcı verilerinin gizlilik ve mahremiyetine ilişkin endişeler yaratmaktadır. Veri teknolojilerinin gelişim aşamalarına dair bir özet sunan ve bu teknolojilerin içerdiği tehlikeleri, kapitalizmin süregelen ve yeni dinamikleri ile bağlantısı dahilinde analiz eden bu çalışma, 307 kişi ile yapılan bir anket uygulamasını içermektedir. Anket, katılımcıların kişisel ve davranışsal verilerine ilişkin temkinlilik ve endişe düzeylerini, internet kullanım alışkanlıklarını, dijital becerilerini, veri gizliliği ihlallerine ilişkin farkındalık düzeylerini ölçen sorulardan oluşmaktadır. Örneklem 3 farklı teknolojik uzmanlık düzeyini içerecek şekilde, Hacettepe Üniversitesi Sosyoloji, Felsefe ve Bilgisayar Mühendisliğinden öğrenciler ile Hacettepe Teknokent’teki teknoloji firması çalışanları arasından seçilmiştir. Çalışma sonucunda, katılımcıların günlük internet kullanma sıklıkları arttıkça davranışsal ve hassas verilerine ilişkin endişe duyma olasılıklarının da yükseldiği bulunmuştur. Kullanıcıların davranışsal verilerine ilişkin tutumları, günlük internet kullanma sıklıklarına ve katılımcıların uzmanlık seviyesine göre farklılık göstermektedir. Çevrimiçi profillemeye ilişkin farkındalığın, katılımcılar arasında yaygın olduğu ancak çevrimiçi davranışlarına ilişkin verilerini gizli tutma alışkanlığının yaygın olmadığı gözlemlenmiştir. Bulgular genel olarak değerlendirildiğinde, katılımcıların veri teknolojilerinin profilleme kapasitesi hakkında bilgi düzeylerinin düşük olması durumunda, davranışsal veri gizliliklerini sağlayamadıkları fark edilmektedir. Bu araştırma, örneklemin araştırma evrenini temsil etme kapasitesi bağlamında sınırlılıklara sahiptir. Ancak büyük veri teknolojilerinin gelişimine ilişkin tarihsel arka planı çizmesi, bu teknolojiyi kapitalizmin dinamikleri içerisinde analiz etmesi ve kullanıcıların kişisel verileri ve davranışsal verilerine yaklaşımları arasındaki farklara dikkat çekmesi bakımından yararlı olacağı düşünülmektedir.

Keywords

References

  1. Aydın, M., Berkay. (2021). Dijital Sosyoloji Üzerine Notlar. A. Zinderen (Der.), Dijital Sosyoloji Çalışmaları içinde (ss.1-16). Nobel Yayıncılık.
  2. Ayverdi, İlhan (2008). Misalli Büyük Türkçe Sözlük. Kubbealtı Yay.
  3. Bellman, S., Johnson, E. J., Kobrin, S. J., ve Lohse, G. L. (2004). International Differences in Information Privacy Concerns: A Global Survey of Consumers. The Information Society, XX (5), ss.313-324.
  4. Castells, M. (1996). The Rise of the Network Society. The Information Age, Volume1: Economy and Society, Wiley Blackwell Inc.
  5. Culnan, M. J. (1995). Consumer awareness of name removal procedures: Implications for direct marketing. Journal of direct marketing, IX (2), 10-19.
  6. Dyer-Witheford, N. (2005). Cognitive capitalism and the contested campus.European Journal of Higher Arts Education, II (2), 71-93.
  7. Europe, C. (2017). Guidelines on the protection of individuals with regard to the processing of personal data in a world of Big Data. https://rm.coe.int/16806ebe7a. (Erişim Tarihi 10.05.2022).
  8. Foucault, M. (2005). Büyük Kapatılma, Ayrıntı Yay.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 30, 2022

Submission Date

July 8, 2021

Acceptance Date

May 23, 2022

Published in Issue

Year 2022 Volume: 24 Number: 2

APA
Demir, N., & Oflas, S. P. (2022). BÜYÜK VERİ TEKNOLOJİSİ ÇAĞINDA KULLANICI VERİLERİNİN MAHREMİYETİNE İLİŞKİN SOSYOLOJİK ANALİZ. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24(2), 801-835. https://doi.org/10.16953/deusosbil.966959
AMA
1.Demir N, Oflas SP. BÜYÜK VERİ TEKNOLOJİSİ ÇAĞINDA KULLANICI VERİLERİNİN MAHREMİYETİNE İLİŞKİN SOSYOLOJİK ANALİZ. DEU Journal of GSSS. 2022;24(2):801-835. doi:10.16953/deusosbil.966959
Chicago
Demir, Nilüfer, and Seda P. Oflas. 2022. “BÜYÜK VERİ TEKNOLOJİSİ ÇAĞINDA KULLANICI VERİLERİNİN MAHREMİYETİNE İLİŞKİN SOSYOLOJİK ANALİZ”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 24 (2): 801-35. https://doi.org/10.16953/deusosbil.966959.
EndNote
Demir N, Oflas SP (June 1, 2022) BÜYÜK VERİ TEKNOLOJİSİ ÇAĞINDA KULLANICI VERİLERİNİN MAHREMİYETİNE İLİŞKİN SOSYOLOJİK ANALİZ. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 24 2 801–835.
IEEE
[1]N. Demir and S. P. Oflas, “BÜYÜK VERİ TEKNOLOJİSİ ÇAĞINDA KULLANICI VERİLERİNİN MAHREMİYETİNE İLİŞKİN SOSYOLOJİK ANALİZ”, DEU Journal of GSSS, vol. 24, no. 2, pp. 801–835, June 2022, doi: 10.16953/deusosbil.966959.
ISNAD
Demir, Nilüfer - Oflas, Seda P. “BÜYÜK VERİ TEKNOLOJİSİ ÇAĞINDA KULLANICI VERİLERİNİN MAHREMİYETİNE İLİŞKİN SOSYOLOJİK ANALİZ”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 24/2 (June 1, 2022): 801-835. https://doi.org/10.16953/deusosbil.966959.
JAMA
1.Demir N, Oflas SP. BÜYÜK VERİ TEKNOLOJİSİ ÇAĞINDA KULLANICI VERİLERİNİN MAHREMİYETİNE İLİŞKİN SOSYOLOJİK ANALİZ. DEU Journal of GSSS. 2022;24:801–835.
MLA
Demir, Nilüfer, and Seda P. Oflas. “BÜYÜK VERİ TEKNOLOJİSİ ÇAĞINDA KULLANICI VERİLERİNİN MAHREMİYETİNE İLİŞKİN SOSYOLOJİK ANALİZ”. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 24, no. 2, June 2022, pp. 801-35, doi:10.16953/deusosbil.966959.
Vancouver
1.Nilüfer Demir, Seda P. Oflas. BÜYÜK VERİ TEKNOLOJİSİ ÇAĞINDA KULLANICI VERİLERİNİN MAHREMİYETİNE İLİŞKİN SOSYOLOJİK ANALİZ. DEU Journal of GSSS. 2022 Jun. 1;24(2):801-35. doi:10.16953/deusosbil.966959