TÜRK SİYASETİNDE ASKER-SİVİL İLİŞKİLERİ 1960-1971

Abstract

Türkiye Cumhuriyeti tarihindeki dört askerî müdahaleden ilki 27 Mayıs 1960, ikincisi ise 12 Mart 1971 tarihinde gerçekleşmiştir. 27 Mayısçılar, darbeden sonra iktidardaki Demokrat Parti’yi kapatmış ve seçilmiş Başbakan Adnan Menderes idam edilmiştir. 12 Martçılar ise siyasete müdahale ettikten sonra iktidardaki Adalet Partisi’ni kapatmayıp sadece iktidardan uzaklaştırmış ve uygun gördükleri isimlerden oluşan hükümetlerle ülkeyi yaklaşık iki buçuk yıl yönetmişlerdir. On yıl arayla gerçekleşen bu iki askerî müdahale, Türkiye’de sivil siyasete askerî müdahale geleneğini pekiştirmiştir

Keywords

• 27 Mayıs 1960, 12 Mart 1971, Türkiye’de askerî darbeler, Adnan Menderes, Süleyman Demirel

MILITARY-CIVILIAN RELATIONS in TURKISH POLITICS 1960-1971

Abstract

The first of the four military coups in the history of the Republic of Turkey on May 27, 1960 while the second was held on March 12, 1971. After the May 27, 1960, Demokrat Parti was dissolved by the military coup regime. And elected Prime Minister Adnan Menderes was executed. After March 12, 1971, Adalet Partisi was not dissolved. But coup regime ruled the country for about 2 and a half years. These two military coups have strengthened the tradition of military coup in Turkey

Keywords

• May 27, 1960, March 12, 1971, military coups in Turkey, Adnan Menderes, Süleyman Demirel

References

1. Bila, Hikmet. (2008), CHP: 1919-2009, 4. Baskı, Doğan Kitap, İstanbul
2. Birand, Mehmet Ali. (2007), 12 Mart: İhtilâlin Pençesinde Demokrasi, (8. Baskı), İmge, Ankara
3. Birand, Mehmet Ali. (1991), Demirkırat: Bir Demokrasinin Doğuşu, Milliyet, İstanbul
4. Bozbeyli, Ferruh. (2000), Alaca Siyaset, İstanbul: Babıali Kültür Yayıncılığı
5. Çavdar, Tevfik. (2004), Türkiye’nin Demokrasi Tarihi, (3. Baskı), İmge, Ankara
6. Demirel, Tanel. (2004), Adalet Partisi: İdeoloji ve Politika, İletişim, İstanbul
7. Erhan, Çağrı, (2002), “ABD ve NATO’yla İlişkiler”, Türk Dış Politikası, Cilt 1 (1919- ),(6. Baskı), (Editör) Baskın Oran, İletişim, İstanbul, s.681-715
8. Fırat, Melek M. (1999), 1960-71 Arası Türk Dış Politikası ve Kıbrıs Sorunu,Siyasal Kitabevi, Ankara

9. Hale, William. (1991), Turkish Politics and Military, Routledge, London
10. Hale, William. (1994), Türkiye’de Ordu ve Siyaset (1789’dan Günümüze), (Çeviren)
11. Ahmet Fethi, Hil, İstanbul Kili, Suna. (1976), 1960-1975 Döneminde Cumhuriyet Halk Partisi’nde Gelişmeler
12. Boğaziçi Üniversitesi, İstanbul Öymen, Altan. (2009), Öfkeli Yıllar, (8. Baskı), Doğan Kitap, İstanbul
13. Özdemir, Hikmet. (2007), Atatürk’ten Günümüze Cumhurbaşkanı Seçimleri, Remzi Kitabevi, İstanbul
14. Öztuna, Yılmaz, Gökdemir, Ayvaz. (1987), Türkiye’de Askerî Müdahaleler, Tercüman, İstanbul
15. Türkiye İstatistik Kurumu. (2008), Milletvekili Genel Seçimleri (1923-2007), TÜİK, Ankara Resmî Yayınlar
16. Türkiye Büyük Millet Meclisi. (1969), Cumhuriyet Senatosu Tutanak Dergisi, Cilt 54
17. Türkiye Büyük Millet Meclisi. (1950), TBMM Tutanak Dergisi, Dönem 9, Cilt 1
18. Türkiye Büyük Millet Meclisi. (1953), TBMM Tutanak Dergisi, Dönem 9, Cilt 26
19. Türkiye Büyük Millet Meclisi. (1960), TBMM Tutanak Dergisi, Dönem 11, Cilt 13
20. Türkiye Büyük Millet Meclisi. (1961), TBMM Tutanak Dergisi, Dönem 1, Cilt 1
21. Türkiye Büyük Millet Meclisi. (1965), TBMM Tutanak Dergisi, Dönem 2, Cilt 1
22. Türkiye Büyük Millet Meclisi (1966), TBMM Tutanak Dergisi, (Birleşik Toplantı), Cilt 5
23. Türkiye Büyük Millet Meclisi (1966), TBMM Tutanak Dergisi, Dönem 2, Cilt 2
24. Türkiye Büyük Millet Meclisi (1966), TBMM Tutanak Dergisi, Dönem 2, Cilt 7
25. Türkiye Büyük Millet Meclisi (1969), TBMM Tutanak Dergisi, Dönem 2, Cilt 36
26. Türkiye Büyük Millet Meclisi (1970), TBMM Tutanak Dergisi, Dönem 3, Cilt 6
27. Türkiye Büyük Millet Meclisi (1973), TBMM Tutanak Dergisi, (Birleşik Toplantı), Cilt 12
28. T.C. Resmî Gazete, 14 Haziran 1960, no.10525
29. T.C. Resmi Gazete, 22 Ağustos 1960, no.10584
30. T.C. Resmi Gazete, 20 Temmuz 1961, no.10859
31. T.C. Resmi Gazete, 9 Ağustos 1966, no.12370
32. T.C. Resmi Gazete, 7 Haziran 1971, no.13858 Gazeteler Akşam, 1 Mayıs 1959 Akşam, 3 Nisan 1960 Akşam, 19 Nisan 1960 Akşam, 12 Temmuz 1960 Akşam, 4 Ağustos 1960 Akşam, 15 Ekim 1960 Akşam, 14 Ekim 1965 Akşam, 8 Kasım 1964 Akşam, 16 Şubat 1969 Cumhuriyet, 28 Ocak 1954 Cumhuriyet, 12 Şubat 1961 Cumhuriyet, 1 Aralık 1964 Cumhuriyet, 2 Aralık 1964
33. Cumhuriyet, 13 Haziran 1968 Cumhuriyet, 12 Aralık 1970 Cumhuriyet, 13 Mart 1971 Cumhuriyet, 15 Mayıs 1972
34. Gece Postası, 16 Eylül 1961 Hürriyet, 29 Nisan 1960 Hürriyet, 18 Eylül 1961 Hürriyet, 27 Ekim 1961 Hürriyet, 8 Temmuz 1966 Hürriyet, 15 Temmuz 1966 Hürriyet, 25 Mayıs 1969 Hürriyet, 4 Mart 1971 Hürriyet, 12 Mart 1971 Hürriyet, 21 Mart 1973 Hürriyet, 26 Aralık 1973 Milliyet, 13 Temmuz 1960 Milliyet, 30 Kasım 1964 Milliyet, 13 Ekim 1969 Milliyet, 19 Mart 1971 Milliyet, 5 Kasım 1972 Son Posta, 26 Temmuz 1950 Tercüman, 11 Temmuz 1961 Tercüman, 21 Kasım 1961 Ulus, 15 Mayıs 1969 Yeni Asır, 30 Eylül 1960
35. Yeni İstanbul, 17 Eylül 1961