Research Article

Yeniden Doğum, Kleśa ve Nirvāṇa Hakkında Bazı Eski Uygurca Fragmanlar

Number: 28 October 25, 2023
  • Uğur Uzunkaya
Dil ve Edebiyat Araştırmaları Cover
Dil ve Edebiyat Araştırmaları
PDF Download

Yeniden Doğum, Kleśa ve Nirvāṇa Hakkında Bazı Eski Uygurca Fragmanlar

Abstract

Eski Uygurca, farklı dinî muhitlerde yazılan muhtelif konu ve türdeki eserlerin ter- cümesine dayanır. Bu dinî muhitler içerisinde Budizm, Manihaizm ve Nasturi Hristiyanlık yanında önemli bir yere sahiptir. Esasen Sanskritçe Budist külliyata ilişkin eserlerin tercü- mesi temelinde oluşan Budist Uygur edebiyatında bütünlüklü olarak korunan birçok eserin külliyattaki yeri tespit edilebilmiştir. Bunun yanında kimi yazmaların kısmen hasarlı olması bunların külliyatla ilişkilendirilmesini engellemektedir. Bu çalışmada da bugün hangi Eski Uygurca metnin parçası olduğu belirlenmeyen ancak başta Budizm’deki yeniden doğum, kleśa “ihtiras” ve nirvāṇa “kurtuluş, huzur” konularını ele alan daha evvel yayımlanmamış Eski Uygurca metin parçalarının filolojik neşrine odaklanılmıştır. Çalışmaya dâhil edilen yedi fragman bugün Berlin Turfan Koleksiyonu’nda korunmaktadır ve sırasıyla şu arşiv numaralarına sahiptir: U 2139 (o. F.), U 2213 (T I 217), U 2268 (T I 642), U 2269 (T I 648), U 2286 (T I α 512; T I α), U 2321 (T I D 513; T I D) ve U 5383 (T I α). Bu yazıda bahsi ge- çen fragmanların yazı çevirimleri ve harf çevirileri, Türkiye Türkçesine aktarmaları, metne ilişkin açıklamaları ve analitik dizini de ihtiva eden sözlüğü sunulacaktır.

Keywords

References

  1. Adams, D. Q. (2013). A Dictionary of Tocharian B. Revised and Greatly Enlarged. Vol. 1-2. Amsterdam & New York: Rodopi. (Leiden Studies in Indo-European. 10.)
  2. Arat, R. R. (1965). Eski Türk Şiiri. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  3. Clauson, S. G. (1972). An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish. Oxford: Oxford at the Clarendon Press.
  4. Edgerton, F. (1953). Buddhist Hybrid Sanskrit Grammar and Dictionary. Vol. II: Dictionary. New Haven: Yale University Press.
  5. Erdal, M. (1991). Old Turkic Word Formation. A Functional Approach to the Lexicon. Vol. I-II. Wiesbaden: Harrassowitz. (Turcologica 7.)
  6. Gabain, A. v. (1954). “Buddhistische Türkenmission”. Asiatica: Festschrift Friedrich Weller: zum 65. Geburtstag gewidmet von seinen Freunden, Kollegen und Schülern. Ed. J. Schubert, F. Weller ve U. Schneider. Leipzig: Harrassowitz, s. 161-173.
  7. Gharib, B. (1995). Sogdian Dictionary: Sogdian-Persian-English. Tehran: Farhangan.
  8. Karaman, A. (2022). Eski Türkçede İkilemeler. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. (AKDTYK. TDK Yay. 1493)

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

South-East (Latest Uyghur/Uzbek) Turkic Dialects and Literatures

Journal Section

Research Article

Authors

Uğur Uzunkaya This is me
0000-0003-4534-9305
Türkiye

Early Pub Date

October 23, 2023

Publication Date

October 25, 2023

Submission Date

March 20, 2023

Acceptance Date

August 12, 2023

Published in Issue

Year 2023 Number: 28

DOI

https://doi.org/10.30767/diledeara.1267818

IZ

https://izlik.org/JA26HA55LH

Cite

RIS / Bibtex
APA
Uzunkaya, U. (2023). Yeniden Doğum, Kleśa ve Nirvāṇa Hakkında Bazı Eski Uygurca Fragmanlar. Dil Ve Edebiyat Araştırmaları, 28, 220-239. https://doi.org/10.30767/diledeara.1267818
AMA
1.Uzunkaya U. Yeniden Doğum, Kleśa ve Nirvāṇa Hakkında Bazı Eski Uygurca Fragmanlar. Dil ve Edebiyat Araştırmaları. 2023;(28):220-239. doi:10.30767/diledeara.1267818
Chicago
Uzunkaya, Uğur. 2023. “Yeniden Doğum, Kleśa Ve Nirvāṇa Hakkında Bazı Eski Uygurca Fragmanlar”. Dil Ve Edebiyat Araştırmaları, nos. 28: 220-39. https://doi.org/10.30767/diledeara.1267818.
EndNote
Uzunkaya U (October 1, 2023) Yeniden Doğum, Kleśa ve Nirvāṇa Hakkında Bazı Eski Uygurca Fragmanlar. Dil ve Edebiyat Araştırmaları 28 220–239.
IEEE
[1]U. Uzunkaya, “Yeniden Doğum, Kleśa ve Nirvāṇa Hakkında Bazı Eski Uygurca Fragmanlar”, Dil ve Edebiyat Araştırmaları, no. 28, pp. 220–239, Oct. 2023, doi: 10.30767/diledeara.1267818.
ISNAD
Uzunkaya, Uğur. “Yeniden Doğum, Kleśa Ve Nirvāṇa Hakkında Bazı Eski Uygurca Fragmanlar”. Dil ve Edebiyat Araştırmaları. 28 (October 1, 2023): 220-239. https://doi.org/10.30767/diledeara.1267818.
JAMA
1.Uzunkaya U. Yeniden Doğum, Kleśa ve Nirvāṇa Hakkında Bazı Eski Uygurca Fragmanlar. Dil ve Edebiyat Araştırmaları. 2023;:220–239.
MLA
Uzunkaya, Uğur. “Yeniden Doğum, Kleśa Ve Nirvāṇa Hakkında Bazı Eski Uygurca Fragmanlar”. Dil Ve Edebiyat Araştırmaları, no. 28, Oct. 2023, pp. 220-39, doi:10.30767/diledeara.1267818.
Vancouver
1.Uğur Uzunkaya. Yeniden Doğum, Kleśa ve Nirvāṇa Hakkında Bazı Eski Uygurca Fragmanlar. Dil ve Edebiyat Araştırmaları. 2023 Oct. 1;(28):220-39. doi:10.30767/diledeara.1267818

Journal of Language and Literature Studies is licensed under the Creative Commons Attribution-Non-Commercial-NoDerivatives 4.0 International Licence (CC BY-NC-ND 4.0).