Kişilik Gelişimi Din İlişkisi
Öz
Geçmişten günümüze din, kişinin kendini tanıması yoluyla karakterinin ve kişiliğinin gelişmesinde ve oluşmasında rehberlik rolü üstlenmiştir. Gerçek bir dini inancın, gerek bilişsel açıdan gerekse psikolojik ve manevi yönden kendi içinde tutarlı ve dengeli, aşırılıklardan uzak, bütünleşmiş kişilik tipinin oluşmasında önemli bir etken olduğu söylenebilir. Herhangi bir dine inanan insan için din, başta tutum ve davranışlar olmak üzere hayatın pek çok alanına etki etmekle beraber manevi yaşayışın tam olarak merkezindedir. Bu açıdan tutum ve davranışlara etki eden birçok unsur içerisinde dinin kişilik ile olan gelişimsel ilişkisinin ciddi anlamda araştırılması gerektiği ortadadır. Bu çalışmanın amacı dinin kişilik ile olan ilişkisini ve kişilik gelişimine yönelik etkisini araştırmaktır. Kişilik ve din kavramlarıyla doğrudan ve dolaylı ilişkisi bulunan kavramları incelemek amacıyla mizaç, karakter, kişilik kuramları ve kişilik gelişimi-din ilişkisine dair literatürde yer alan kitap ve bilimsel makaleler incelenmiştir. Ayrıca İslam dininin temel iki kaynağı olan Kur’an-ı Kerim’e ve Hz. Muhammed’in (s.a.s.) hadislerine sıklıkla başvurulmuştur. Böylelikle kişilik gelişimi ve din ilişkisine dair alanyazını toparlayıcı bir araştırma yapmak amaç edinilmiştir. Araştırmada bireyin doğum öncesi sahip olduğu genetik kodlar ile doğum sonrası kazandığı çok sayıda çevresel faktörün rol oynamasıyla kişiliğin geliştiği sonucuna varılmıştır. Ayrıca insanın doğasında bulunan; var olma, ait olma, güven duyma, bağlanma, iletişim kurma gibi birtakım temel ihtiyaçların giderilmesinde din duygusunun kişilik gelişimi sürecini hem etkileyen hem de bu süreçten etkilenen bir konumda olduğu tespit edilmiştir. Bu süreçte din özellikle değerler boyutuyla evrensel ve ideal bir insan modeli çizerek inanmayan insanları dahi kuşatıcı bir perspektif çizmektedir.
Anahtar Kelimeler
Din Psikolojisi,Kişilik,Mizaç,Karakter,Kişilik Gelişimi Kuramları
References
- Akto, Akif, “Kişilik Oluşumunda Dinîn Rolü”, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, C. 52, S. 2, Ankara, 2011, ss. 191-217.
- Allport, Gordon Willard, Becoming: Basic Considerations for a Psychology of Personality, Yale University Press, 1955.
- Arslan, Emel; Arı, Ramazan, “Ego Kimlik Süreci Ölçeğinin Türkçeye Uyarlama Güvenirlik ve Geçerlik Çalışması”, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, S. 20, Konya, 2008, ss. 75-80.
- Aslan, Selçuk, “Kişilik, Huy ve Psiko-patoloji” Psikiyatride Derlemeler Olgular ve Varsayımlar Dergisi, C. 2, S. 1-2, 2008, ss. 7-18.
- Atak, Hasan, “Kimlik Gelişimi ve Kimlik Biçimlenmesi: Kuramsal Bir Değerlendirme”, Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar Dergisi, C. 3, S. 1, 2011, ss. 163-213.
- Aydın, Ali Rıza, “İnanma İhtiyacı ve Dinî Ritüellerin Psikolojik Değeri”, Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, C. 9, S. 3, 2009, ss. 87-99.
- Aydın, Mehmet S., İslam Felsefesi Yazıları, Ufuk Kitapları, İstanbul, 2000.
- Basım, H. Nejat; Çetin, Fatih; Tabak, Akif, “Beş Faktör Kişilik Özelliklerinin Kişilerarası Çatışma Çözme Yaklaşımlarıyla İlişkisi”, Türk Psikoloji Dergisi, C. 24, S. 63, Ankara, 2009, ss. 20-34.
- Baymur, Feriha, Genel Psikoloji, İnkılap Yayınevi, İstanbul, 1994.
- Buhârî, Sahih, Çev. Yıldırım, Harun; Sağlam Yay., İstanbul, 2009.