Research Article

Gelişimsel Dil Bozukluğu Olan ve Olmayan Çocuklarda Jestler ile Öz-Düzenleme Becerilerinin İncelenmesi

Number: 2 August 4, 2026
TR EN

Gelişimsel Dil Bozukluğu Olan ve Olmayan Çocuklarda Jestler ile Öz-Düzenleme Becerilerinin İncelenmesi

Abstract

Amaç: Jestler, çocukların erken dönem iletişiminde dili destekleyen ve öz-düzenleme süreçlerini kolaylaştıran önemli araçlardır. Ancak, gelişimsel dil bozukluğu (GDB) olan çocuklarda jestlerin iletişimdeki telafi edici rolünü ve öz-düzenleme becerileriyle olan ilişkisini inceleyen sınırlı sayıda araştırma mevcuttur. Bu çalışmanın amacı, GDB olan ve tipik gelişim gösteren (TGG) çocukların jest kullanımları ile öz-düzenleme becerilerini karşılaştırmak ve bu iki beceri arasındaki ilişkiyi incelemektir.

Yöntem: Araştırmanın örneklemini 36-48 ay aralığında, 18’i GDB tanısı almış ve 18’i TGG toplam 36 çocuk oluşturmuştur. Katılımcılardan anne-çocuk etkileşimini içeren serbest oyun videoları elde edilmiştir. Bu videolar ses veya video kayıtlarına açıklama eklemek ve yazıya dökmek için kullanılan, profesyonel bir araç olan European Unified Descriptive Instrument for Corpora Linguistic Annotator (ELAN) yazılımına aktarılmış ve jestler, sözlü üretim olmadan ve sözlü üretimle birlikte üretilen bağlamlarda sınıflandırılarak kodlanmıştır. Ayrıca katılımcı çocukların öz-düzenleme becerileri öğretmen değerlendirmesi aracılığıyla incelenmiştir.

Bulgular: GDB olan çocukların her bağlamda TGG çocuklara göre anlamlı biçimde daha fazla jest kullandıkları ve öz-düzenleme becerilerinde daha düşük performans sergiledikleri görülmüştür. Ayrıca, sözel dil üretiminin olmadığı bağlamlarda jestler ile öz-düzenleme becerisi arasında ilişki görülürken, sözel dil üretimi arttıkça bu ilişki ortadan kalkmıştır.

Sonuç: GDB olan çocukların jestleri hem iletişimsel hem de bilişsel bir destek aracı olarak daha yoğun kullandıkları, sözlü dil üretiminin yeterli olmadığı durumlarda jest üretimlerinin öz-düzenleme performansıyla bağlantılı olduğu görülmüştür. Bulgular, jestlerin dil ve öz-düzenleme gelişimini destekleyen bir araç olarak değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.

Keywords

gelişimsel dil bozukluğu, jest, öz-düzenleme, bağlam, anne-çocuk etkileşimi

Supporting Institution

Başkent Üniversitesi

Project Number

KA22/135

Ethical Statement

Bu çalışma için Başkent Üniversitesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Etik Kurulundan (Tarih: 30/03/2022, Sayı: 22/56) onay alınmıştır (Proje no: KA22/135). Çalışma, Helsinki Deklarasyonu prensiplerine uygun olarak yürütülmüş ve katılımcılardan yazılı onam alınmıştır.

Thanks

Bu çalışmanın ön bulguları 02-04 Mayıs 2024 tarihleri arasında düzenlenen Odyoloji II. Bahar Sempozyumu: Odyogram Ötesi İşitme Problemleri Sempozyumu’nda sözlü bildiri olarak sunulmuştur. Araştırmanın yürütülmesinde uygulama yeri sağlama ve teknik desteklerinden dolayı Ankara Özem Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi müdürleri Şule Mıdık ve Mehmet Mıdık’a teşekkür ederim.

References

  1. Abdul Aziz, S., Fletcher, J., & Bayliss, DM. (2017). Self-regulatory speech during planning and problem-solving in children with SLI and their typically developing peers. International Journal Language Communication Disorders. 52(3):311-322. https://doi.org/10.1111/1460-6984.12273
  2. Alibali, M. W., Evans, J. L., Hostetter, A. B., Ryan, K., & Mainela-Arnold, E. (2009). Gesture–speech integration in narrative: Are children less redundant than adults? Gesture, 9(3), 290–311. https://doi.org/10.1075/gest.9.3.02ali
  3. Avcılar, G., Bilir, B., Cihankaya, Ş., Coşkun, Z., Piri, İ., & Ünal, E. (2021). Jestlerin çocukların dil-iletişim ve bilişsel becerilerinin gelişimindeki destekleyici rolü. Studies in Psychology, 41(3), 789–816. https://doi.org/10.26650/SP2021-879599
  4. Basilio, M., & Rodríguez, C. (2017). How toddlers think with their hands: Social and private gestures as evidence of cognitive self-regulation in guided play with objects. Early Child Development and Care, 187(12), 1971–1986. https://doi.org/10.1080/03004430.2016.1202944
  5. Bishop, D. V., Snowling, M. J., Thompson, P. A., Greenhalgh, T., Consortium, C.-2, Adams, C., Archibald, L., Baird, G., Bauer, A., & Bellair, J. (2017). Phase 2 of CATALISE: A multinational and multidisciplinary Delphi consensus study of problems with language development: Terminology. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 58(10), 1068–1080. https://doi.org/10.1111/jcpp.12721
  6. Bronson, M. B., Goodson, B. D., Layzer, J. I., & Love, J. M. (1990). Child behavior rating scale. Abt Associates.
  7. Brownlie, E. B., Bao, L., & Beitchman, J. (2016). Childhood language disorder and social anxiety in early adulthood. Journal of Abnormal Child Psychology, 44(6), 1061–1070. https://doi.org/10.1007/s10802-015-0097-5
  8. Cameron‐Faulkner, T., Malik, N., Steele, C., Coretta, S., Serratrice, L., & Lieven, E. (2021). A Cross‐cultural analysis of early prelinguistic gesture development and ıts relationship to language development. Child Development, 92(1), 273–290. https://doi.org/10.1111/cdev.13406
  9. Cochet, H., & Vauclair, J. (2010). Features of spontaneous pointing gestures in toddlers. Gesture, 10(1), 86–107. https://doi.org/10.1075/gest.10.1.05coc
  10. Curtis, P. R., Frey, J. R., Watson, C. D., Hampton, L. H., & Roberts, M. Y. (2018). Language disorders and problem behaviors: A meta-analysis. Pediatrics, 142(2), e20173551. https://doi.org/10.1542/peds.2017-3551
APA
Hancer, H. (2026). Gelişimsel Dil Bozukluğu Olan ve Olmayan Çocuklarda Jestler ile Öz-Düzenleme Becerilerinin İncelenmesi. Dil Konuşma Ve Yutma Araştırmaları Dergisi, 2, 218-238. https://doi.org/10.58563/dkyad.1825813.2026.2.2
AMA
1.Hancer H. Gelişimsel Dil Bozukluğu Olan ve Olmayan Çocuklarda Jestler ile Öz-Düzenleme Becerilerinin İncelenmesi. DKYAD. 2026;(2):218-238. doi:10.58563/dkyad.1825813.2026.2.2
Chicago
Hancer, Hale. 2026. “Gelişimsel Dil Bozukluğu Olan Ve Olmayan Çocuklarda Jestler Ile Öz-Düzenleme Becerilerinin İncelenmesi”. Dil Konuşma Ve Yutma Araştırmaları Dergisi, nos. 2: 218-38. https://doi.org/10.58563/dkyad.1825813.2026.2.2.
EndNote
Hancer H (August 1, 2026) Gelişimsel Dil Bozukluğu Olan ve Olmayan Çocuklarda Jestler ile Öz-Düzenleme Becerilerinin İncelenmesi. Dil Konuşma ve Yutma Araştırmaları Dergisi 2 218–238.
IEEE
[1]H. Hancer, “Gelişimsel Dil Bozukluğu Olan ve Olmayan Çocuklarda Jestler ile Öz-Düzenleme Becerilerinin İncelenmesi”, DKYAD, no. 2, pp. 218–238, Aug. 2026, doi: 10.58563/dkyad.1825813.2026.2.2.
ISNAD
Hancer, Hale. “Gelişimsel Dil Bozukluğu Olan Ve Olmayan Çocuklarda Jestler Ile Öz-Düzenleme Becerilerinin İncelenmesi”. Dil Konuşma ve Yutma Araştırmaları Dergisi. 2 (August 1, 2026): 218-238. https://doi.org/10.58563/dkyad.1825813.2026.2.2.
JAMA
1.Hancer H. Gelişimsel Dil Bozukluğu Olan ve Olmayan Çocuklarda Jestler ile Öz-Düzenleme Becerilerinin İncelenmesi. DKYAD. 2026;:218–238.
MLA
Hancer, Hale. “Gelişimsel Dil Bozukluğu Olan Ve Olmayan Çocuklarda Jestler Ile Öz-Düzenleme Becerilerinin İncelenmesi”. Dil Konuşma Ve Yutma Araştırmaları Dergisi, no. 2, Aug. 2026, pp. 218-3, doi:10.58563/dkyad.1825813.2026.2.2.
Vancouver
1.Hale Hancer. Gelişimsel Dil Bozukluğu Olan ve Olmayan Çocuklarda Jestler ile Öz-Düzenleme Becerilerinin İncelenmesi. DKYAD. 2026 Aug. 1;(2):218-3. doi:10.58563/dkyad.1825813.2026.2.2