Tutuk ve Akıcı Afazili Bireylerin Homonim Kelimeleri Anlama Becerileri ve Tepki Sürelerinin Karşılaştırılması
Abstract
Amaç: Tek taraflı ses teli paralizisi (STP) olan hastalarda aspirasyon-penetrasyon varlığının değerlendirilmesi ve subjektif değerlendirme yöntemi olan Gugging Yutma Tarama Testi (Gugging Swallowing Screen-GUSS) ile objektif değerlendirme yöntemi olan Fiberoptik Endoskopik Yutma Çalışması (FEYÇ)’in sonuçları arasındaki korelasyonun hesaplanmasıdır. Yöntem: Bu çalışmada ilişkisel araştırma modeli kullanılmıştır. Bu çalışma İstanbul Samatya Eğitim Araştırma Hastanesi Kulak Burun Boğaz kliniğine başvuran, tek taraflı STP tanısı olan 8 hasta ile gerçekleştirilmiştir. Hastalara dil ve konuşma terapisti tarafından GUSS ve Kulak Burun Boğaz hekimi tarafından FEYÇ uygulanmıştır. Bulgular: GUSS değerlendirmesine göre 8 hastanın %75’inde ve FEYÇ değerlendirmesine göre %50’sinde aspirasyon-penetrasyon bulgularına rastlanmıştır. FEYÇ skorları ile GUSS skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı olmayan negatif yönlü zayıf bir korelasyon mevcuttur. (r=-0.247; p=0.555). Bu sonuçlara bakılarak her ne kadar elde edilen sonuçta zayıf bir ilişki olduğu tespit edilse de GUSS ile aspirasyon-penetrasyon olduğu düşünülen 6 hastanın 4’ünde objektif değerlendirme sonrasında da aspirasyon-penetrasyon varlığına rastlanmış olması dikkat çekicidir. İstatistiksel olarak elde edilen zayıf ilişkinin ve p değerinin anlamsız çıkmasının örneklem sayısının yetersiz olmasından kaynaklandığı düşünülmektedir. Sonuç: Tek taraflı STP olan hastalarda vokal kordların paraliziye bağlı olarak hareketsiz kalması sonucu hava yolu korunumunda aksaklıklar meydana gelebilmektedir. Bu çalışma kapsamında yapılan GUSS ve FEYÇ değerlendirmelerine göre, STP olan hastaların büyük bir çoğunluğu aspirasyon ve/veya penetrasyon belirtileri göstermektedir. GUSS, aspirasyon varlığını değerlendirmede objektif bir değerlendirme yapılamadığı durumlarda alternatif bir ölçme aracı olarak klinik ortamda kullanılabilir ve tek taraflı STP olan hastalarda aspirasyon varlığı hakkında fikir verebilir; fakat bu hastaların FEYÇ gibi objektif değerlendirme araçlarıyla ileri değerlendirme almaları gereklidir.
Keywords
Afazi,edinilmiş dil bozuklukları,tepki süresi,homonim,işitsel anlama
References
- Aydın, B. (2019). Lexical-Semantic and Phonological Processing Deficits in Wernicke’s Aphasia. Dilbilim Araştırmaları Dergisi, 30(2), 221-239.
- Atamaz, F. (2007). İnmede Konuşma Bozuklukları ve Rehabilitasyonu. Turkish Journal of Physical Medicine & Rehabilitation/Turkiye Fiziksel Tip ve Rehabilitasyon Dergisi, 53.
- Ardila, A. (2014). Aphasia handbook. Miami, FL: Florida International University, 102-35. Błaszczak, J., & Klimek-Jankowska, D. (2015). Noun and verb in the mind. An interdisciplinary approach. J. Błaszczak, D., Klimek-Jankowska, and K. Migdalski (Eds.), How categorical are categories, 75-112.
- Clark, D. G., & Cummings, J. L. (2003). Aphasia. In Neurological Disorders (pp. 265-275). Academic Press. Conroy, P., Sage, K., & Lambon Ralph, M. A. (2009). Errorless and errorful therapy for verb and noun naming in aphasia. Aphasiology, 23(11), 1311-1337.
- Damasio, A. R. (1992). Aphasia. New England Journal of Medicine, 326(8), 531-539.
- Engelter, S. T., Gostynski, M., Papa, S., Frei, M., Born, C., Ajdacic-Gross, V., ... & Lyrer, P. A. (2006). Epidemiology of aphasia attributable to first ischemic stroke: incidence, severity, fluency, etiology, and thrombolysis. Stroke, 37(6), 1379-1384.
- Pedersen, P. M., Vinter, K., & Olsen, T. S. (2004). Aphasia after stroke: type, severity and prognosis. Cerebrovascular Diseases, 17(1), 35-43.
- Piras, F., & Marangolo, P. (2007). Noun–verb naming in aphasia: a voxel-based lesion-symptom mapping study. Neuroreport, 18(14), 1455-1458.
- Kang, E. K., Sohn, H. M., Han, M. K., Kim, W., Han, T. R., & Paik, N. J. (2010). Severity of post-stroke aphasia according to aphasia type and lesion location in Koreans. Journal of Korean Medical Science, 25(1), 123 127.
- Karalı, F. S. (2015). Türkçe konuşan tutuk ve akıcı afazililerin farklı cümle tiplerini anlaması ve üretmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Anadolu Üniversitesi/Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.
