Research Article

TARIMDA İKLİM KIRILGANLIĞI: GELİŞMİŞ VE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER İÇİN KARŞILAŞTIRMALI ANALİZ

Volume: 26 Number: 2 July 22, 2025
EN TR

TARIMDA İKLİM KIRILGANLIĞI: GELİŞMİŞ VE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER İÇİN KARŞILAŞTIRMALI ANALİZ

Abstract

İklim faktörlerine doğrudan bağlı olması sebebiyle tarım sektörü iklim değişikliği etkilerinin hissedildiği en önemli sektörlerden biridir. İklim değişikliğine bağlı olarak gözlenen sıcaklık artışı, yağış rejiminin değişmesi, kuraklık gibi sonuçlar tarımsal üretimi etkilemektedir. Gerek gıda güvencesi bağlamında gerekse ekonomik bir faaliyet olarak ele alınsın, iklim krizinin tarım sektörüne etkisinin hem ulusal hem de küresel ölçekte incelenmesi kritik öneme sahiptir. Diğer yandan hem gelişmiş ülkeler hem de gelişmekte olan ülkeler gerek iklim değişikliğinden etkilenmeleri bakımından gerekse iklim değişikliği ile mücadelede sahip oldukları imkanlar bakımından farklılaşmaktadır. Bu çalışmada da iklim değişikliğinin tarım sektörüne olan etkisi gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler için incelenmiştir. Bu bağlamda sıcaklık, yağış, tarımsal su stresi seviyesi, CO2 emisyonu ve tarıma ayrılan alanın tarım sektörünün GSYH içerisindeki payına etkisi 2000-2021 dönemi için analiz edilmiştir. Çalışmada Westerlund ve Edgerton (2007) LM Bootstrap Panel Eşbütünleşme Testi uygulanmış ve uzun dönem katsayıları Panel AMG yöntemi ile incelenmiştir. FAO tarafından ölçülen tarımsal su stresi verisi tarımsal sulama faaliyetlerinin su kaynakları üzerinde yarattığı baskının incelenmesi bakımından önem arz etmektedir. Su kaynaklarının sürdürülebilirliğinin kritik bir öneme sahip olduğu tarım sektöründe tarımsal su stresi seviyesi dikkate alınması gereken önemli bir faktördür. Bu bağlamda ilgili değişkenin analizde yer alması çalışmanın özgün kısmına önemli bir katkıda bulunmaktadır. Araştırma bulgularına göre hem gelişmiş ülkeler hem de gelişmekte olan ülkelerdeki tarım sektörünün büyümesini sıcaklık, CO2 emisyonu ve tarımsal su stresi olumsuz yönde etkilemekteyken, yağış miktarı ve tarım için ayrılan alan artışının tarımsal üretime katkısı ise olumlu olmaktadır. İki ülke grubu için toplam etkiye bakıldığında ise iklim değişikliği tarımsal üretimi olumsuz etkilemektedir.

Keywords

References

  1. Abdi, A. H., Warsame, A. A. ve Sheik-Ali I. A. (2023). Modelling the impacts of climate change on cereal crop production in East Africa: evidence from heterogeneous panel cointegration analysis. Environmental Science and Pollution Research, 30, 35246–35257. https://doi. org/10. 1007/s11356-022-24773-0
  2. Ağaçayak, T. ve Öztürk L. (2017). Türkiye’de tarım sektöründen kaynaklanan sera gazı emisyonlarının azaltılmasına yönelik stratejiler. Erişim adresi https://ipc.sabanciuniv.edu/Content/Images/CKeditorImages/20200313-11032365.pdf
  3. Akram, N. (2012). Is climate change hindering economic growth of Asian economies? Asia-Pacific Development Journal, 19(2), 1-18. Erişim adresi https://www.unescap.org/sites/default/files/chap-1-Akram.pdf
  4. Ali, S., Liu, Y., Ishaq, M., Shah, T., Ilyas, A. ve Din, I. (2017). Climate change and its impact on the yield of major food crops: evidence from Pakistan. Foods, 6,39. https://doi.org/10.3390/foods6060039
  5. Amponsah, L., Hoggar, G K. ve Asuamah, S Y. (2015). Climate change and agriculture: modeling the impact of carbon dioxide emission on cereal yield in Ghana. Agriculture and Food Sciences Research, 2(2), 32–38. Erişim adresi https://mpra.ub.uni-muenchen.de/68051/1/MPRA_paper_68051.pdf
  6. Asfew, A., Mitiku, F., Gemechu, A., Bekel, Y. ve Lemma, T. (2023). Do climate change and political instability affect crop production in sub-Saharan Africa countries? Journal of Agriculture and Food Research, 12, 100576. https://doi. org/10. 1016/j. jafr. 2023.100576
  7. Baig, I. A., Chandio, A. A., Ozturk, I., Kumar, P., Khan, Z. A. ve Salam M. A. (2022). Assessing the long- and short-run asymmetrical effects of climate change on rice production: empirical evidence from India. Environmental Science and Pollution Research, 29, 34209–34230. https://doi. org/10. 1007/s11356-021-18014-z
  8. Başoğlu, A. ve Telatar, O. M. (2013). İklim değişikliğinin etkileri: Tarım sektörü üzerine ekonometrik bir uygulama. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, 3(6), 7-25. Erişim adresi https://webmail.ktu.edu.tr/dosyalar/sbedergisi_e88c5.pdf

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Finance

Journal Section

Research Article

Publication Date

July 22, 2025

Submission Date

November 7, 2024

Acceptance Date

December 18, 2024

Published in Issue

Year 2025 Volume: 26 Number: 2

APA
Demiral, E., & Zafir Bahçekapılı, C. Z. (2025). TARIMDA İKLİM KIRILGANLIĞI: GELİŞMİŞ VE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER İÇİN KARŞILAŞTIRMALI ANALİZ. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 26(2), 187-211. https://doi.org/10.31671/doujournal.1580861
AMA
1.Demiral E, Zafir Bahçekapılı CZ. TARIMDA İKLİM KIRILGANLIĞI: GELİŞMİŞ VE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER İÇİN KARŞILAŞTIRMALI ANALİZ. Doğuş Üniversitesi Dergisi. 2025;26(2):187-211. doi:10.31671/doujournal.1580861
Chicago
Demiral, Ezgi, and Ceran Zeynep Zafir Bahçekapılı. 2025. “TARIMDA İKLİM KIRILGANLIĞI: GELİŞMİŞ VE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER İÇİN KARŞILAŞTIRMALI ANALİZ”. Doğuş Üniversitesi Dergisi 26 (2): 187-211. https://doi.org/10.31671/doujournal.1580861.
EndNote
Demiral E, Zafir Bahçekapılı CZ (July 1, 2025) TARIMDA İKLİM KIRILGANLIĞI: GELİŞMİŞ VE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER İÇİN KARŞILAŞTIRMALI ANALİZ. Doğuş Üniversitesi Dergisi 26 2 187–211.
IEEE
[1]E. Demiral and C. Z. Zafir Bahçekapılı, “TARIMDA İKLİM KIRILGANLIĞI: GELİŞMİŞ VE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER İÇİN KARŞILAŞTIRMALI ANALİZ”, Doğuş Üniversitesi Dergisi, vol. 26, no. 2, pp. 187–211, July 2025, doi: 10.31671/doujournal.1580861.
ISNAD
Demiral, Ezgi - Zafir Bahçekapılı, Ceran Zeynep. “TARIMDA İKLİM KIRILGANLIĞI: GELİŞMİŞ VE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER İÇİN KARŞILAŞTIRMALI ANALİZ”. Doğuş Üniversitesi Dergisi 26/2 (July 1, 2025): 187-211. https://doi.org/10.31671/doujournal.1580861.
JAMA
1.Demiral E, Zafir Bahçekapılı CZ. TARIMDA İKLİM KIRILGANLIĞI: GELİŞMİŞ VE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER İÇİN KARŞILAŞTIRMALI ANALİZ. Doğuş Üniversitesi Dergisi. 2025;26:187–211.
MLA
Demiral, Ezgi, and Ceran Zeynep Zafir Bahçekapılı. “TARIMDA İKLİM KIRILGANLIĞI: GELİŞMİŞ VE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER İÇİN KARŞILAŞTIRMALI ANALİZ”. Doğuş Üniversitesi Dergisi, vol. 26, no. 2, July 2025, pp. 187-11, doi:10.31671/doujournal.1580861.
Vancouver
1.Ezgi Demiral, Ceran Zeynep Zafir Bahçekapılı. TARIMDA İKLİM KIRILGANLIĞI: GELİŞMİŞ VE GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER İÇİN KARŞILAŞTIRMALI ANALİZ. Doğuş Üniversitesi Dergisi. 2025 Jul. 1;26(2):187-211. doi:10.31671/doujournal.1580861