TÜRKİYE’DE SEÇİLİ SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE FİNANSAL GELİŞMİŞLİK GÖSTERGELERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN BOOTSTRAP YÖNTEMİNE DAYALI ANALİZİ

Öz

Kaynakların sınırlı olduğu dünya düzeninde sürdürülebilirlik kavramı ve değişkenlerine yönelik konular önemine bağlı olarak sıklıkla araştırılmaktadır. Çalışmanın amacı, iklim değişikliği ve çevre sorunlarını temsilen ekolojik ayak izi ve karbon emisyonu, sürdürülebilirlik göstergesi olarak sürdürülebilir kalkınma endeksi, yaşam süresi ile finansal gelişmişliği temsilen; finansal gelişmişlik endeksi, finansal hizmetlere erişim ve piyasa derinliği göstergeleri arasındaki ilişkiyi boostrap yöntemine dayalı olarak analiz etmektir. Analiz sonucunda finansal gelişmişliğin ekolojik ayak izi ve sürdürülebilir kalkınma endekslerini negatif etkilediği; finansal hizmetlere erişim değişkeninin sürdürülebilir kalkınmayı negatif etkilerken ekolojik ayak izini pozitif etkilediği bulgularına ulaşılmıştır. Karbon emisyonu değişkeninin ise finansal piyasa göstergelerin çoğunu olumlu etkilediği gözlemlenmiştir. Elde edilen bulguların politika yapıcılar ve piyasa katılımcılar açısından özgün ve anlamlı olması beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Finansal Gelişmişlik
• Karbon Emisyonu
• Ekolojik Ayak İzi
• Boostrap Yöntemi

ANALYSIS OF THE RELATIONSHIP BETWEEN SELECTED SUSTAINABILITY AND FINANCIAL DEVELOPMENT INDICATORS IN TURKEY BASED ON THE BOOTSTRAP METHOD

Öz

In a world order where resources are limited, the concept of sustainability and its variables are frequently researched due to their importance. The aim of the study is to analyze the relationship between ecological footprint and carbon emission as representatives of climate change and environmental problems, sustainable development index as sustainability indicator, financial development index as representatives of life expectancy and financial development, access to financial services and market depth indicators based on the boostrap method. As a result of the analysis, it was found that financial development negatively affects the carbon footprint and sustainable development indices; while the variable of access to financial services negatively affects sustainable development, it positively affects the carbon footprint. It has been observed that the carbon emission variable has a positive effect on most financial market indicators. The findings are expected to be original and meaningful for policy makers and market participants.

Anahtar Kelimeler

• Financial Development
• Carbon Emission
• Carbon Footprint
• Boostrap Method

Kaynakça

1. Acar M., Durmaz Ş., & Coşgunaras, Ş.N. (2021). Sürdürülebilirlik Performansını Etkileyen Finansal Ve Finansal Olmayan Faktörler Üzerine Bir Araştırma: Bıst Sürdürülebilirlik Endeksi Örneği. Journal of Accounting and Taxation Studies, 14 (1), 129-160
2. Ahmed, Z., Wang, Z., Mahmood, F., Hafeez, M. & Ali, N. (2019). Does Globalization İncrease The Ecological Footprint? Empirical Evidence From Malaysia. Environmental Science and Pollution Research International, 26, 18565–18582
3. Akça, H., Bal, H., & Manga, E. (2018). Bootstrap Yönteminin Zaman Serisi Analizlerinde Kullanımı. Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 4(2), 77-92.
4. Baloch, M.A., Zhang, J., & Iqbal, K. (2019). The Effect Of Financial Development On Ecological Footprint İn BRI Countries: Evidence From Panel Data Estimation. Environmental Science and Pollution Research, 26, 6199–6208. https://doi.org/10.1007/s11356-018-3992-9
5. Cagli, E. C., Taşkin, D., & Evrim Mandaci, P. (2023). The Role of Uncertainties on Sustainable Stocks and Green Bonds. Qualitative Research in Financial Markets, 15(4), 647-671
6. Cai, Z., & Den Haan, W. J. (2009). Predicting Recoveries And The İmportance Of Using Enough Information. Journal of Applied Econometrics, 24(7), 1107-1128. https://doi.org/10.1002/jae.1080
7. Curran, M., & Moran D. (2007), Impact Of The FTSE 4 Good Index On Firm Price: An Event Study. Journal of Environmental Management, 82(4),529-537.Doi: 10.1016/j.jenvman.2006.02.010
8. Çalışkan Özsözgün A. (2012). Sürdürülebilirlik Raporlaması. Journal of Accounting and Taxation Studies, 1, 41-68. Çoban O., & Şahbaz Kılınç N. (2015). Yenilenebilir Enerji Tüketimi Ve Karbon Emisyonu İlişkisi: Tr Örneği. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 38 (1), 195-208.

9. Doğan, B. Ö. (2023). Ekolojik Sürdürülebilirlikte Finansal Gelişme Ve Teknolojik İnovasyon Etkisi: Türkiye'den Kanıtlar. Akademik Hassasiyetler, 10(23), 200-217.
10. Dong, Z., & Yao, S. (2024). Digital Finance Reduces Urban Carbon Footprint Pressure in 277 Chinese Cities. Scientific Reports, 14, 16526. https://doi.org/10.1038/s41598-024-67315-z
11. Dutta, A., Bouri, E., Dutta, P., & Saeed, T. (2021). Commodity Market Risks And Green İnvestments: Evidence From India. Journal of Cleaner Production, 318, 128523.
12. Efron, B., & Tibshirani, R. J. (1993). An introduction to the bootstrap. New York: Chapman & Hall.
13. Ehigiamusoe, K.U., & Lean, H.H. (2019). Effects Of Energy Consumption, Economic Growth, And Financial Development On Carbon Emissions: Evidence From Heterogeneous İncome Groups. Environmental Science and Pollution Research, 26, 22611–22624. https://doi.org/10.1007/s11356-019-05309-5.
14. Ertan Y. (2018) Türkiye’de Sürdürülebilirlik Raporlaması (2005-2017). Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi, 11 (3) : 463-478.
15. Feng,S. Chong Y., Yu,H., Ye,X. & Li G., (2022). Digital Financial Development And Ecological Footprint: Evidence From Green-Biased Technology Innovation And Environmental Inclusion, Journal of Cleaner Production, 380(2) :1-15.
16. Granger, C. W. J., & Newbold, P. (1974). Spurious regressions in econometrics. Journal of Econometrics, 2(2), 111-120. https://doi.org/10.1016/0304-4076(74)90034-7
17. Gujarati, D. N., & Porter, D. C. (2009). Basic econometrics (5th ed.). New York: McGraw-Hill Education.
18. Gündüz, Ç. (2018). Sürdürülebilirlik Endeksi Kapsamına Alınmanın Hisse Senedi Değerine Etkisi: BIST Uygulaması. Bankacılar Dergisi, (106), 37-58.
19. Gürünlü M. (2019). Sürdürülebilirlik ve Finansal Performans Arasındaki İlişki: BİST Şirketleri Üzerine Bir Araştırma. Muhasebe ve Finansman Dergisi,84 : 177-190.
20. Hacker, R. S., & Hatemi-J, A. (2006). Tests For Causality Between Integrated Variables Using Asymptotic And Bootstrap Distributions: Theory And Application. Applied Economics, 38(13), 1489-1500. https://doi.org/10.1080/00036840500405763
21. Honohan, P., (2004), Financial Sector Policy and the Poor: Selected Findings and Issues, World Bank Working Paper 43. Washington, D.C.
22. Idrees M. & Majeed, M. T. (2022). Income İnequality, Financial Development, And Ecological Footprint: Fresh Evidence From An Asymmetric Analysis. Environmental Science and Pollution Research, 29(19), 27924-27938
23. Kihombo, S., Ahmed, Z., Chen, S., Adebayo, T. S., & Kirikkaleli, D. (2021). Linking Financial Development, Economic Growth, And Ecological Footprint: What İs The Role Of Technological Innovation?. Environmental Science and Pollution Research, 28(43), 61235-61245
24. Kilian, L. (1998). Small-sample confidence intervals for impulse response functions. Review of Economics and Statistics, 80(2), 218-230. https://doi.org/10.1162/003465398557465
25. Levendis, J. (2018). Time series econometrics: Learning through replication. Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-319-93650-3
26. Majeed, M. T., & Mazhar, M. (2019). Financial Development And Ecological Footprint: A Global Panel Data Analysis. Pakistan Journal of Commerce and Social Sciences (PJCSS), 13(2), 487–514.
27. Mehraaein, M., Afroz, R., Rahman, M. Z. & Muhibbullah, M. (2021). Dynamic İmpact Of Macroeconomic Variables On The Ecological Footprint İn Malaysia: Testing EKC And PHH. The Journal of Asian Finance, Economics and Business, 8(5), 583-593.
28. Mishra, A. K., & Dash, A. K. (2022). Connecting The Carbon Ecological Footprint, Economic Globalization, Population Density, Financial Sector Development, And Economic Growth Of Five South Asian Countries. Energy Research Letters, 3(2)
29. Nathaniel, S. P. (2021). Ecological Footprint And Human Well-Being Nexus: Accounting For Broad-Based Financial Development, Globalization, And Natural Resources İn The Next-11 Countries. Future Business Journal, 7(1), 24
30. Paparoditis, E., & Politis, D. N. (2009). Resampling And Subsampling For Financial Time Series. Handbook of Financial Time Series, 983-999. https://doi.org/10.1007/978-3-540-71297-8_42
31. Özkan O., & Çoban N. (2022). Türkiye’de Kirlilik Hale Hipotezi Ve Ekonomik Büyüme, Ekonomik Küreselleşme Ve Ekolojik Ayak İzi Bağlantısı: Krls’den Kanıtlar. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 18 (4) : 1049-1068.
32. Özkan, O. & Çoban, M. N. (2022). Türkiye'de Finansal Gelişmenin Ekolojik Ayak İzi Üzerindeki Etkisi: Yeni Dinamik ARDL Simülasyon Yaklaşımından Ampirik Kanıtlar. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(3) 1293-1309.
33. Öztürk İ, Acaravcı A. (2013). The Long-Run And Causal Analysis Of Energy, Growth, Openness And Financial Development On Carbon Emissions in Turkey. Energy Economics, 36 : 262-267.
34. Sak A.F, & Dalgar H. (2020), Kurumsal Sürdürülebilirliğin Firmaların Finansal Performansına Etkisi: BIST Kurumsal Sürdürülebilirlik Endeksindeki Firmalar Üzerine Bir Araştırma. The Journal of Accounting and Finance,85 : 173-186.
35. Sarıgül, H.(2015). Bankacılık Hizmetlerine Erişimin Sosyo-ekonomik Belirleyicileri Üzerine Bir Araştırma. BDDK Bankacılık ve Finansal Piyasalar Dergisi, Cilt 9, Sayı 1, ss.83- 102.
36. Saban M., Küçüker H., & Küçüker M. (2017). Kurumsal Sürdürülebilirlik İle İlgili Raporlama Çerçeveleri Ve Sürdürülebilir Raporlamada Muhasebenin Rolü. İşletme Bilimi Dergisi (JOBS), 5 (1), 101-115
37. Saud,S. Chen, S., Haseeb,A. & Sumayya, (2020). The Role Of Financial Development And Globalization İn The Environment: Accounting Ecological Footprint İndicators For Selected One-Belt-One-Road İnitiative Countries. Journal of Cleaner Production, 250. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2019.119518
38. Shen, Y., Su, Z.W., Malik, M.Y., Umar, M., Khan, Z., & Khan, M. (2021). Does Green İnvestment, Financial Development And Natural Resources Rent Limit Carbon Emissions? A Provincial Panel Analysis Of China. Science of The Total Total Environment, 755(2), 142538. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2020.142538.
39. Sims, C. A. (1980). Macroeconomics and reality. Econometrica: Journal of the Econometric Society, 48(1), 1-48. https://doi.org/10.2307/1912017
40. Şahin C., & Ünal C. (2023). Karbon Salınımının, Ekonomik Büyüme ve Finansal Gelişme ile İlişkisi: Türkiye Örneği. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi,15(29), 367-376.
41. Tamazian, A., Chousa, J. P., & Vadlamannati, K. C. (2009). Does Higher Economic And Financial Development Lead To Environmental Degradation: Evidence From BRIC Countries. Energy Policy, 37(1), 246-253.
42. Temiz H. & Varıcı, İ. (2022).Investıgatıon Of The Relatıonshıp Between Sustaınabılıty, Corporate Socıal Responsıbılıty And Access To Fınance: Bıst Case, Journal Of Mehmet Akıf Ersoy Unıversıty Economıcs And Admınıstratıve Scıences Faculty , 9(1),406-431.
43. Tuan K. (2019) Yönetim Kurulu Özelliklerinin Sürdürülebilirlik Raporlarına Etkisi: Borsa İstanbul Örneği, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 36, 233-242.
44. Vergili G., & Çelik M.S (2023) The Relationship Between the Indices of Volatility (VIX) and Sustainability (DJSEMUP): An ARDL Approach, Business and Economics Research Journal,14 (1),19-29.
45. Diez-Canamero, B., Bishara, T., Otegi-Olaso, J. R., Minguez, R., & Fernández, J. M. (2020). Measurement Of Corporate Social Responsibility: A Review Of Corporate Sustainability İndexes, Rankings And Ratings. Sustainability, 12(5),2153
46. Wang, Q., Ge, Y., & Li, R. (2023). Does İmproving Economic Efficiency Reduce Ecological Footprint? The Role Of Financial Development, Renewable Energy, And Industrialization. Energy & Environment, 0(0). https://doi.org/10.1177/0958305X231183914
47. Zhang,X., Song, X., Lu,J., & Liu,F. (2022). How financial development and digital trade affect ecological sustainability: The role of renewable energy using an advanced panel in G-7 Countries, Renewable Energy,199 :1005-1015.