N-Nitrozo N-Etilüre’nin Zebra Balığı (Danio Rerio) Testis Histolojisi Üzerindeki Etkisi
Abstract
N-Nitrozo bileşikleri, 20. yüzyılın başından itibaren bilinen, ancak 1950’lerden sonra canlı sağlığı üzerine etkileri daha çok dikkat çeken bileşiklerdir. N-Nitrozo N-Etilüre (ENU) günümüzde gıda ürünlerini koruyarak raf ömrünü uzatmada kullanılan N-Nitrozo çeşitlerindendir. Deney hayvanları üzerinde yapılan araştırmalar sonucunda toksik, teratojenik, mutajenik ve kanserojenik etkilerinin olduğu ortaya konmuştur. Bu çalışmada ENU maddesi uygulanan, erkek zebra balıkların testis dokusunda meydana gelen değişimler histopatolojik olarak araştırılmıştır. Çalışma için 1 kontrol ve 4 deney grubu olmak üzere toplam 5 grup oluşturulmuştur. Deney grubundaki akvaryumlara, 0.25 mM, 0.50 mM dozlarda ENU uygulanmıştır. Alınan zebra balığı testis dokusuna rutin histolojik işlemler uygulanmıştır. Doz ve uygulama süresinin artışına bağlı olarak deney gruplarının testis dokusunda, seminifer tübüllerde yapısal bozulmalar ve vakuolizasyon, spermatogenetik seriye ait hücre kümelerinde doza bağlı olarak azalma, gelişen spermatogenetik seriye ait bazı hücrelerde hipertrofi ve piknotik hücre oluşumu, bağ dokusunda dejenerasyonlar tespit edilmiştir. Histolojik incelemeler neticesinde ENU’ya maruz kalan erkek zebra balıkların testis dokularında olumsuz değişimler görüldüğü belirlenmiştir.
Keywords
References
- [1] T. Şişman and F. Geyikoğlu, “PCB 126’ya maruz kalmış zebra balığı (Danio rerio) larvalarındaki sensorimotor hasarlar,” Tübav Bilim, vol. 3, no. 1, pp. 61–66, 2010.
- [2] A. Glaser, (20-Nov-2019). “Threatened waters turning the tide on pesticide contamination,” Beyond Pesticides, 2006. [Online]. Available: https://www.beyondpesticides.org/assets/media/documents/documents/water.pdf
- [3] H. M. Dutta and R. Dalal, “The effect of endosulfan on the ovary of bluegill sunfish: a histopathological study (Lepomis macrochirus),” Int. J. Environ. Res, vol. 2, no. 3, pp. 215–224, 2008.
- [4] R. Nagel, “DarT: the embryo test with the zebrafish Danio rerio - a general model in ecotoxicology and toxicology.,” ALTEX, vol. 19 Suppl 1, pp. 38–48, 2002.
- [5] L. G. Beckwith, J. L. Moore, G. S. Tsao-Wu, J. C. Harshbarger, and K. C. Cheng, “Ethylnitrosourea induces neoplasia in zebrafish (Danio rerio),” Lab. Investig., vol. 80, no. 3, pp. 379–385, 2000.
- [6] M. C. Leal et al., “Histological and stereological evaluation of zebrafish (Danio rerio) spermatogenesis with an emphasis on spermatogonial generations1,” Biol. Reprod., vol. 81, no. 1, pp. 177–187, 2009.
- [7] E. W. Knapik, “ENU mutagenesis in zebrafish - from genes to complex diseases,” Mamm. Genome, vol. 11, no. 7, pp. 511–519, 2000.
- [8] Ö. Çakmak, A. İşleyen, ve A. Usca, “N-nitrozo bileşikleri ve halk sağlığına etkileri,” TAF Prev. Med. Bull., vol. 8, no. 6, pp. 521–526, 2009.
- [9] D. T. Gilmour, J. R. Jessen, and S. Lin, “Manipulating gene expression in the zebrafish,” in Zebrafish : A Practical Approach, 1st ed., R. Dahm and C. Nüsslein-Volhard, Eds. Oxford: Oxford University Press, 2002, pp. 121–43.
- [10] Ö. Önen ve S. İ. Üçüncü, “Ham petrolün suda çözünebilen kısımlarının Xiphophorus helleri heckel, 1848 ( Poeciliidae, Teleostei ) testis histolojisi üzerindeki etkileri,” Kafkas Üniversitesi Fen Bilim. Enstitüsü Derg., vol. 8, no. 1, pp. 59–68, 2015.